website over journalistiek

Wat je als journalist moet weten over het regeerakkoord

Trudy Brandenburg - van de Ven — Geplaatst op donderdag 12 oktober 2017, 15:03

Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66), Mark Rutte (VVD) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie)

Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66), Mark Rutte (VVD) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) - © Jerry Lampen / ANP

Nieuws

Wat moet je als journalist weten over het regeerakkoord? Een overzicht van de vijf belangrijkste veranderingen en reacties op de kabinetsplannen.

Btw-verhoging van 6 procent naar 9 procent
Een van de grootste knelpunten is volgens uitgevers de verhoging van het lage btw-tarief van 6 procent naar 9 procent. Dit raakt de sector extra hard, omdat de meeste uitgeefproducten onder het lage tarief vallen. Volgens brancheorganisatie NUV, dat zich baseert op cijfers van het ministerie van Financiën, kan het de sector zo’n 90 miljoen gaan kosten, terwijl de marges daar in het afgelopen decennium al fors kleiner zijn geworden.

NDP Nieuwsmedia vreest dat de gekozen maatregelen serieuze schade zullen toebrengen aan de sector. De belangenbehartiger stelt dat de btw-verhoging risico’s met zich meebrengt voor de pluriformiteit van de nieuwsvoorziening. De organisatie heeft niet geprotesteerd tegen de verlaging van de winstbelasting.

Oppositiepartijen zijn in ieder geval ook tegen de verhoging, net als de FNV en beroepsvereniging NVJ. Die laatste vraagt zich af of er niet een uitzonderingspositie moet komen voor de mediasector door toepassing van het 0-tarief voor de digitale- en printmedia.

Wet DBA wordt vervangen
Opluchting onder zzp’ers. De administratieve draak Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA) - vervanger van de Verklaring arbeidsrelatie (VAR) gaat de prullenbak in.

De inkt van de in 2016 gepresenteerde opvolger was nog niet droog of de kritiek barstte al los: modelovereenkomsten die nog niet waren goedgekeurd, werkgevers die bang waren om freelancers in te huren, omdat ze vreesden voor naheffingen en boetes van de belastingdienst. De handhaving van de wet werd al uitgesteld. Nu verdwijnt de wet dus definitief.

Omdat er volgens het aanstaande kabinet met name aan de ‘onderkant’ van de arbeidsmarkt nog steeds sprake is van schijnzelfstandigheid en concurrentie op arbeidsvoorwaarden wil het kabinet nu een minimum-uurtarief voor zzp’ers introduceren. Dat tarief komt tussen de 15 en 18 euro te liggen. Zzp’ers die van hun tarieven niet kunnen rondkomen zijn in dat geval geen ondernemers en dan worden werkgevers verplicht vakantiegeld en verzekeringen uit te keren. 

Volgens NDP Nieuwsmedia zal deze maatregel forse impact hebben op de journalistiek sector. De belangenbehartiger stelt dat dit gevolgen heeft voor de 20.000 dagbladbezorgers die Nederland rijk is. “Van oudsher verrichten dagbladbezorgers hun werkzaamheden op basis van een opdrachtovereenkomst. Die contractvorm is cruciaal voor een stipte bezorging in de vroege ochtenduren, omdat het vrije vervanging mogelijk maakt. De aangekondigde maatregel zou mogelijk betekenen dat de nieuwsbedrijven 20.000 bezorgers in loondienst moeten nemen. De consequenties van deze maatregel – zowel in financieel als organisatorisch opzicht – zijn onvoorstelbaar en brengen de dagbladbezorging in acuut gevaar.”

Alle ‘echte’ zzp’ers moeten volgens het aanstaande kabinet straks online een opdrachtgeversverklaring invullen. Na het beantwoorden van vragen moet duidelijk zijn wat de werkzaamheden inhouden en hoe de gezagsverhouding tussen opdrachtgever en opdrachtnemer ligt.  Met deze opdrachtgeversverklaring krijgt een opdrachtgever vooraf zekerheid van vrijwaring van loonbelasting en premies werknemersverzekeringen. Na invoering van de nieuwe wetgeving geldt maximaal een jaar een terughoudend handhavingsbeleid, aldus het regeerakkoord. Payroll blijft bestaan en het kabinet wil meer zelfstandigen aan de arbeidsongeschiktheidsverzekering krijgen. 

Journalistieke bronbescherming
In het regeerakkoord komen drie wetten en wetsvoorstellen aan bod die raakvlakken hebben met journalistieke bronbescherming: de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv), de Wet computercriminaliteit III en het wetsvoorstel Aanpassing bewaarplicht communicatiegegevens. Genoemde wetten kunnen het effectief beschermen van journalistieke bronnen in de weg staan. Het kabinet Rutte III blijft bij de in de wetten verankerde waarborgen, maar zal geen aanvullingen doen, ondanks de vele kritiek en het feit dat er mogelijk een referendum komt omtrent de ‘sleepwet’. 

Omroepen
De kabinetsvisie wat betreft omroepdistributie, in een markt met veel technische veranderingen, zal pas volgend jaar verschijnen

Wat wel duidelijk is geworden is dat de budgetten voor de landelijke, regionale en lokale publieke omroepen voor het eerst in tijden ongewijzigd blijven. Vorig jaar moesten de regionale zenders nog 17 miljoen euro bezuinigen. Dat zorgde voor veel reorganisaties en had gevolgen voor de programmering. Wel gaat het kabinet zich beraden op de wijze van organisatie en financiering van de lokale omroepen. De NVJ had liever nog extra geld gezien “in plaats van alleen maar woorden over het belang van lokale en regionale journalistiek.” Eerder werd om extra geld gevraagd. Dat zit er voor de komende kabinetsperiode niet in. 

Een klein zijspoor wat betreft het onderwerp omroepen zijn de inkomsten in de semi-publieke sector waar De Telegraaf (betaald, via Blendle) vandaag over schrijft. In dat wetsvoorstel zouden alle werknemers in de (semi) publieke sector die onder de Wet normering topinkomens (WNT) vallen,  niet meer mogen verdienen dan een minister. Voor bestuurders werd het maximum eerder al teruggebracht naar een ministerssalaris (181.000 euro in 2017). Het kabinet zou van plan zijn de wet nu te blokkeren. Dat pakt voordelig uit voor bijvoorbeeld tv-presentatoren bij de publieke omroep. Hoewel het aantal presentatoren met topsalarissen de laatste jaren is afgenomen ontstaat er nog bijna jaarlijks ophef over de regels en de hoogte van sommige salarissen.

Onderzoeksjournalistiek
Waar maken de VVD, CDA, D66 en ChristenUnie dan wel geld voor vrij? Onderzoeksjournalistiek. Het gaat tot 2021 om 20 miljoen euro. Hoewel het voor sommigen een druppel op een gloeiende plaat is, is de NVJ blij dat er wat geld wordt vrijgemaakt. “Wel is het de vraag wie bepaalt wat onderzoeksjournalistiek is en waar het geld echt naar toegaat. We hopen dat dit ruim wordt uitgelegd”, aldus algemeen secretaris Thomas Bruning.

De Nieuwe Reporter vroeg mensen uit het veld om advies wat te doen met de jaarlijkse vijf miljoen euro. Directeur Tom Nauta van NDP Nieuwsmedia stelt dat ‘de vijf miljoen euro per jaar voor onderzoeksjournalistiek in geen enkele verhouding staat tot de problemen die twee generieke beleidsmaatregelen van het kabinet de journalistieke sector bezorgen. Hij heeft het dan over de hierboven beschreven dreigende btw-verhoging en de vervanging van de wet DBA.  Nauta is wel van mening dat het geld ten goede moet komen aan privaat gefinancierde journalistiek.

Volgens Bart Brouwers, hoogleraar journalistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen, en Piet Bakker, lector journalistiek aan de Hogeschool Utrecht, moet het geld vooral naar lokale projecten gaan. Brouwers stelt ook voor dat een fonds het geld moet verdelen. Een idee dat op bijval kan rekenen van Huub Wijfjes, hoogleraar geschiedenis van radio en televisie aan de Universiteit van Amsterdam.

Als laatste en belangrijkste vraag: hoe realistisch is het nu dat deze plannen worden doorgezet? Op bijvoorbeeld de btw-verhoging komt steeds meer kritiek en er is zelfs een actie opgezet om dit plan tegen te houden.

Daarnaast is het kabinet nog niet beëdigd, zijn de plannen nog niet tot in detail doorgerekend door het CPB, en als de Tweede Kamer akkoord zou gaan dan moet de Eerste Kamer ook nog een oordeel vellen.  Het blijft voorlopig dus nog even afwachten wat er van de plannen van Rutte III terechtkomt.

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.