website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Hoge prijs voor zelfstandigheid

Bart Ebisch — Geplaatst in omroep op donderdag 22 september 2016, 13:25

Henk Westbroek van RTV Utrecht demonstreert in 2013 op het Malieveld tegen de aangekondigde extra bezuinigingen van 100 miljoen op de publieke omroep. Nu sneuvelt zijn programma ‘Westbroek!’ als gevolg van de bezuinigingen bij de regionale omroepen

Henk Westbroek van RTV Utrecht demonstreert in 2013 op het Malieveld tegen de aangekondigde extra bezuinigingen van 100 miljoen op de publieke omroep. Nu sneuvelt zijn programma ‘Westbroek!’ als gevolg van de bezuinigingen bij de regionale omroepen - © Wouter Engler

Nieuwe tijden Het centraliseren van de dertien regionale omroepen gaat niet door. Wel moeten ze 17 miljoen euro bezuinigen. Het gevolg: veel onzekerheid en onrust op de werkvloer.

De bezuinigingsplannen bij de regionale omroepen volgen elkaar in rap tempo op. Na regionale omroep NH volgde Utrecht. Ook in Flevoland buigt de OR zich over een rigoureus snijplan van de directies.

‘Tientallen banen gaan verloren’, verzucht omroepsecretaris René Roodheuvel van de NVJ. ‘Ik was onlangs op bezoek bij regionale omroep NH. Daar werd het eerste van, naar ik vermoed, dertien reorganisatieplannen bekend gemaakt. Dat leidt tot onrust op de werkvloer. De ene omroep is meer in staat dan de andere om deze klap op te vangen.’

Met ‘deze klap’ bedoelt Roodheuvel de 17 miljoen euro die de dertien regionale omroepen moeten bezuinigen op een totaal budget van 158 miljoen. De grote omroepen moeten meer inleveren dan de kleintjes. Zo schrapt Gelderland ruim 2 miljoen, tegenover het kleinere RTV Utrecht dat 1,1 miljoen moet bezuinigen.

‘Een fikse aderlating’, zegt voorzitter Kees Hoogendijk van de OR in Utrecht. ‘We hebben geen financiële reserves. In tegenstelling tot andere regionale omroepen krijgen wij ook geen aanvullende subsidie van de provincie.’

Elf mensen verliezen hun baan. Op de redactie vallen geen gedwongen ontslagen. De kijker gaat het wel merken. Zo verdwijnen de programma’s Westbroek!, Van Rossem vertelt en Namen & Rugnummers.

‘We gaan het zo doen’, kreeg de OR te horen van de directie. Tot teleurstelling van Hoogendijk die sinds acht jaar de OR leidt. ‘Er is al gesproken met de mensen die voor ontslag in aanmerking komen. Zoiets heb ik nooit eerder meegemaakt. In theorie kan het besluit nog worden teruggedraaid. In ieder geval zullen we heel kritisch kijken naar het bezuinigingsplan. Van de andere kant, er is nu wel eindelijk duidelijkheid.’

De regionale omroep NH moest eerder 2 miljoen bezuinigen, toen de provincie de subsidiekraan dichtdraaide. Daar komt nu bijna 1,7 miljoen bovenop. 21,4 fte’s, van de in totaal 120 gaan verloren, waarvan 10 op de redactievloer. Een vrijwillige vertrekregeling moet gedwongen ontslagen onder journalisten voorkomen, vertelt voorzitter Robert-Jan de Boer van de OR. Op de andere afdelingen moeten wel mensen gedwongen weg. ‘Na het mislukken van de onderhandelingen staan we er allemaal alleen voor. 1,7 miljoen is een flinke hap uit onze begroting. Mensen weten niet waar ze aan toe zijn. Iedereen denkt toch; wat betekent dit voor mij?’ De inzet is dat de bezuiniging niet leidt tot verschraling van het programma-aanbod. ‘Dat is een hele lastige opgave’, beseft De Boer.

‘De regionale journalistiek gaat me aan het hart. Het doet pijn als je dit ziet gebeuren bij collega-omroepen’, reageert Rianne Tol van Omroep Gelderland. Zij maakt deel uit van de landelijke kerngroep van redactieraden, die een samenwerkingsplan uiteindelijk zag sneuvelen.
Ook de directie in Gelderland bereidt bezuinigingsplannen voor. De regionale omroep, met Brabant de grootste, moet ruim 2 miljoen schrappen op een totaalbedrag van 17,5 miljoen euro. ‘Er werd al gewerkt aan een plan om zaken op de werkvloer efficiënter te regelen’, vertelt Tol. ‘Een plattere organisatie zodat zoveel mogelijk journalisten journalistiek werk kunnen blijven doen. De verwachting is dat er geen gedwongen ontslagen vallen. Er zijn de afgelopen jaren al veel mensen vrijwillig vertrokken.’

Met een begroting van 8 miljoen is Flevoland een van de kleinste regionale omroepen. 1 miljoen moet worden bespaard. Veel spek op de ribben heeft Flevoland niet. De omroep heeft haar geld altijd, conform de wettelijke richtlijnen, zoveel mogelijk gestoken in de programmering.
‘Brabant en Gelderland krijgen twee keer zoveel geld als wij. Daar komt de klap minder hard aan’, zegt voorzitter Koen Peeters van de redactieraad. ‘Een paar maanden geleden spraken de dertien omroepen over een plan voor een journalistieke basisvoorziening. Hoeveel zendtijd op radio en televisie zou het minimum zijn en met hoeveel mensen en geld zou je die programma’s kunnen maken. Daar zaten enkele kleine omroepen, waaronder Flevoland, al onder.’

‘We zijn nog een beetje waakhond in de regio, zeker nu kranten lezers blijven verliezen’, zegt voorzitter Harry Severens van de OR in Flevoland over de penibele situatie. Hij wil nog niets kwijt over de inhoud van de bezuinigingsoperatie. Eerst zal de OR de directie gaan adviseren. ‘Het merendeel van de begroting bestaat uit personeelskosten. Dat betekent ook dat er mensen uit moeten. Hoe precies, daar praten we nu over.’

Severens bevestigt dat het personeel ongerust is. ‘De mensen weten al twee jaar dat er bezuinigingen aan staan te komen. Alleen moeten we nu veel meer bezuinigingen, omdat de samenwerking van de baan is. Dan is het logisch dat mensen nadenken over hun eigen positie. Kan ik blijven of niet?’

Het drama begint met staatssecretaris Sander Dekker die de omroepen dwingt 17 miljoen euro te bezuinigen. ROOS komt vervolgens met het plan om de omroepen te centraliseren. Een aantal taken, zoals techniek en personeelszaken, gaan ze samen doen, onder de vlag van de Regionale Publieke Omroep (RPO). Er komen vijf clusters. Dertien directeuren maken plaats voor vijf RPO-bestuurders. Die samenwerking levert 12 miljoen op. De omroepen blijven zelfstandig en de redacties hoeven dan samen nog maar 5 miljoen te bezuinigen.

Maar het overleg verloopt stroperig. Er bestaat wantrouwen jegens Dekker. De onafhankelijke positie van de omroepen loopt gevaar, zo heet het. Tussen de omroepen onderling groeit er wrevel. De Randstad zou te veel macht naar zich toe willen trekken. Uiteindelijk krijgt de staatsecretaris steun van slechts vijf omroepen (Noord-Holland, Utrecht, Flevoland, Noord en Rijnmond). De andere acht zijn tegen. Het plan sneuvelt. Wat blijft: de omroepen moeten 17 miljoen inleveren.

NVJ-omroepsecretaris ­Roodheuvel noemt ‘de zwakke regierol van Dekker’, als belangrijkste oorzaak van het mislukken van het ROOS-plan. ‘Hij heeft weinig daadkracht laten zien. Daardoor is vertraging ontstaan, wat het proces er niet gemakkelijker op maakte.’ Ook de omroepen treffen blaam, benadrukt hij. ‘Ze hebben niet tijdig doorgepakt en er is naar verluidt een enorme strijd aan de gang geweest over de posities van directeuren en hoofdredacteuren. De baantjes. Maar dat wordt nooit met zoveel woorden gezegd.’

De Boer (NH) had goede hoop dat het ging lukken, maar kreeg tegelijkertijd berichten door dat een aantal directeuren dwars bleef liggen. ‘Hoe langer het proces duurt, des te moeilijker was het om alle omroepen bij elkaar te houden. Op een gegeven moment maakten de directeuren van de grote omroepen, Brabant en Gelderland, een draai. De ondernemingsraden draaiden mee. Daarna was er geen houden meer aan.’

Peeters (Flevoland) sluit zich daarbij aan: ‘Het breekpunt was dat een aantal directeuren keek naar hun eigen belang. Ik wil niet beweren dat ze aan hun eigen functie dachten, wel dat ze het belang van hun eigen omroep voorop stelden.’

Tol (Omroep Gelderland) legt de schuld volledig bij de staatssecretaris. ‘Hij zette de omroepen met de rug tegen de muur en kon bovendien niet de onafhankelijk van de omroepen garanderen.’

‘Het zijn plucheplakkers’, reageert Severens (Flevoland). ‘Namen ga ik niet noemen, maar directeuren en hoofdredacteuren waren bang voor hun eigen hachje. Nu blijven het dertien koninkrijkjes met dertien hofhoudingen.’

Volgens Severens treft Dekker geen blaam. ‘We zijn in Den Haag geweest met de dertien ondernemingsraden en een aantal redactieraden. ­Dekker deed een aantal toezeggingen, ook over de onafhankelijkheid. Die was niet in het geding, anders hadden we heus wel aan de bel ­getrokken.

HOE NU VERDER?

Directeur/hoofdredacteur Henk Lemckert van Omroep Brabant ziet in samenwerking met Omroep Zeeland en L1 een alternatief voor het plan-Dekker. Dat zegt hij in een interview met het Eindhovens Dagblad. ‘Met onze advertentie-inkomsten alleen redden we het niet. En dus blijven we zoeken naar samenwerking. Sterker nog, de eerste afspraken staan alweer gepland. Willen we blijven doen wat we nu doen, dan móeten we wel. De bezuinigingen betekenen nu eenmaal ook minder mensen.’

De Nederlandse provincies dringen in een brief aan de staatssecretaris aan op uitstel van de bezuinigingen. Want die hebben een te grote impact op kwaliteit en kwantiteit van het regionale media-aanbod, aldus de provinciebesturen. Met het aanhouden van het wetsvoorstel ontbreekt ‘de facto een juridische grondslag voor een verdere efficiencyslag.’

1 reactie

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

  1. 1. henny everts, 17 oktober 2016, 17:19

    Het is volkomen terecht dat acht regionale omroepen zich verzetten tegen de ondoordachte bezuinigingsdrift van de liberale staatssecretaris. Dekker mist het historisch besef. PvdA en CDA laten het mediabeleid over aan de VVD als anti publieke omroep partij. De regionale zenders hebben zich sterk ontwikkeld na de onafhankelijk van de NOS in de jaren tachtig. Voordien kregen ze geen enkele beleidsruimte van de Hilversumse machthebbers.  In de niet gemakkelijke decennia ontpopten de onbeduidende kleine regionale radiozenders zich tot volwaardige mediabedrijven. Een prima aanbod van radio, tv, internet en social media en fikse groei van de werkgelegenheid. De toenmalige Vara-directeur Vera Keur vreesde intieme samenwerking van de regio met Hilversum. Ze repte over het binnen halen paard van Troje. Oorspronkelijk wilde Dekker de klok tientallen jaren terug draaien door de regio weer onder te brengen bij de NOS/NPO. In het aangepaste plan staat centralisatie nog steeds centraal. Dat demotiveert en smoort elke ondernemingslust. In mijn tijd bij RTV Oost jammerden de randstadomroepen, die de tv-gelden in de schoot geworpen kregen, bij elke financiele tegenslag en dreigden dan steevast met ontslagen. Nu dreigen ze opnieuw met doemscenario’s. Wat meer creativiteit en doorzettingsvermogen in moeilijke tijden zorgt voor behoud van de baas in eigen huis situatie. Klagen helpt niet aanpassen wel.