Leaderboard Journalist van het Jaar PIP Den Haag

— donderdag 1 februari 2024, 11:01 | 0 reacties, praat mee

Reacties op het rapport van de commissie Gedrag en Cultuur Omroepen: ‘Het gaat om ingesleten patronen en machtsongelijkheid’

© ANP / ROBIN VAN LONKHUIJSEN

De onderzoekscommissie Gedrag en Cultuur Omroepen (OGCO) heeft vandaag eindelijk het rapport ‘Niets gezien, niets gehoord en niets gedaan. De zoekgemaakte verantwoordelijkheid’ gepresenteerd. In dit bericht verzamelen we de belangrijkste reacties op het rapport. Laatste wijziging: 1 februari 2024, 15:47

Op de vraag welk advies Martin van Rijn het belangrijkste vindt uit het rapport, zei hij: ‘Ik ga niet zeggen dat de ene belangrijker is dan de ander.’

Wel gaf Van Rijn aan te zijn geschrokken van mensen die vertelden dat ze jarenlang last hebben gehad van de effecten van ongewenst gedrag, zoals slapeloosheid en depressies. ‘Veertien jaar na dato hebben mensen daar nog steeds last van’, aldus van Rijn.

Lees ook: Dit zijn de belangrijkste adviezen uit het rapport van de Onderzoekscommissie Gedrag en Cultuur Omroepen

Strafbare feiten
Ook kreeg Van Rijn de vraag of er strafbare feiten waren geconstateerd. ‘We hebben niks gezien waarop wij actie moesten ondernemen, maar het kan zijn dat individuen dat wel hebben gezien.’

Volgens Van Rijn moet de aandacht nu niet gaan naar werknemers die te lang op leidinggevende posities blijven zitten: ‘het belangrijkste is dat het gedrag moet veranderen. Er wordt veel stilgestaan bij de plegers maar niet bij de slachtoffers.’

‘Ingesleten patronen’
Mariëtte Hamer, die in april 2022 werd aangesteld als regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld, zegt enorm te zijn geschrokken van de omvang en de hoeveelheid meldingen.

‘Het gaat om ingesleten patronen, veel machtsongelijkheid. Als je alle reacties bij elkaar veegt is het veel. Heftige voorbeelden. Op systematische manier is niet ingegrepen door alle lagen van de leidinggevenden. Er is een omgangscultuur die maakt dat je niet moet zeuren en doorgaan, simpel gezegd. Er zit veel hiërarchie en informele macht in de organisatie. Er is lang gedacht: we hebben een meldpunt, we doen al genoeg.’

‘Sprake van falend leiderschap’
Suzanne Kunzeler, directeur Content van BNNVARA, vindt dat de Champions League-ambitie bij verschillende programma’s haar langste tijd heeft gehad. ‘Dat moet verdwijnen.’ Verder belooft ze ‘harde en concrete’ acties om de werkdruk te verlagen, als deze als te hoog wordt ervaren.

Kunzeler zegt ook geraakt te zijn door de meldingen.

‘Wij hebben na het artikel van de Volkskrant met 120 mensen gesproken. Hele heftige gesprekken. Dan kan je niet anders dan concluderen dat dit nooit meer mag gebeuren. Het grensoverschrijdende gedrag werd genormaliseerd, met kolossale gevolgen voor medewerkers. Direct na de publicatie van de Volkskrant hebben we consequenties getrokken. Er is sprake van falend leiderschap. Veel mensen groeien als redacteur door naar leiderschapsfuncties. Maar leiderschap is een vak apart. Je moet die mensen trainen en begeleiden, leren luisteren naar anderen. Iedereen moet gehoord worden. Je moet ook leren om bijvoorbeeld iets te zeggen als er ongepaste opmerkingen gemaakt worden.’

De onzekerheid die wordt gecreëerd door tijdelijke contracten zegt Kunzeler bij BNNVARA al te hebben aangepakt: ‘We nemen mensen veel sneller in vaste dienst, ook jonge mensen. Je blijft werken met tijdelijke contracten. Maar iedereen, ook freelancers, moet zich uitgenodigd, welkom en gezien voelen.’

‘Gezamenlijk vraagstuk’
Het vertrouwen bij de individuele publieke omroepen en de NPO moet groeien, zegt NPO-baas Frederieke Leeflang over de mensen die zijn getroffen. “Dat is iets wat je met elkaar doet. Natuurlijk gaat het om de top, maar het gaat ook om de hele werkvloer”, benadrukt Leeflang. “Wat gebeurt er onderling, hoe verhouden organisaties zich tot elkaar: dit is echt een gezamenlijk vraagstuk.”

De NPO en de individuele omroepen gaan aan de slag met nazorg voor slachtoffers. “Dat is buitengewoon belangrijk”, zegt Leeflang daarover. Of er binnen de NPO ook mensen moeten vertrekken door dit rapport, kan en wil ze niet zeggen. “Daar ga ik mij nu niet over uitlaten, dat is niet aan mij.”

Het begeleiden van presentatoren, een van de adviezen van de commissie-Van Rijn, ligt ook bij de individuele omroepen. Wel vindt Leeflang het belangrijk dat de NPO en de omroepen samen vaststellen wat de manier is waarop je met elkaar hoort te werken. “Je hebt natuurlijk wel een eenduidige visie over gewenst gedrag.”

‘Teleurstellend’
Algemeen secretaris van de NVJ Thomas Bruning vindt het teleurstellend dat er in het rapport te weinig gefocust wordt op maatregelen die direct uitvoerbaar zijn en zorgen voor een veilige werkomgeving.

‘Dan moet je denken aan veilige en zekere contracten, dat is het probleem in de mediawereld. Er is een begin gemaakt in de laatste cao, maar dat is pas het begin. We hoopten dat het rapport veel krachtiger die beweging zou versterken. Ik ben daarnaast geschokt door de omvang van de melding. De medezeggenschap voor makers moet vergroot worden, zodat de drempel tot het maken van een melding lager wordt.’

‘Structureel probleem’
Ook Kamerleden reageren geschokt op het rapport. “Als zoveel medewerkers hiermee te maken hebben, kun je niet meer spreken van incidenten, maar wel van een structureel probleem binnen de werkcultuur”, zegt Mikal Tseggai van GroenLinks-PvdA. Ook parlementariërs van D66 en CDA zijn geschrokken van de bevindingen van de Commissie-Van Rijn.

“Signalen zijn binnen de NPO te lang genegeerd”, vindt Joost Sneller van D66. “Dit rapport moet voor de NPO aanleiding zijn om aan de slag te blijven met veiligheid op de werkvloer.”

Harmen Krul van het CDA zegt dat hij is geschrokken van de “omvang en schaal”. Hij wil het rapport nog goed bestuderen, maar stelt in elk geval vast dat hier sprake is van een structureel probleem.

‘Werkgevers aan zet’
Demissionair staatssecretaris Fleur Gräper (Cultuur en Media) is geschrokken van de “aard, omvang en intensiteit” van het grensoverschrijdend gedrag bij de NPO. Ze vindt het “echt van moed getuigen dat die melders zich gemeld hebben, zodat we ook inderdaad dat beeld hebben.”

Als eerste zijn nu de werkgevers aan zet “om ervoor te zorgen dat ze een veilige werkplek voor iedereen in de wereld zullen hebben.” De staatssecretaris wil de NPO en de omroepen even de tijd geven om het rapport te lezen, maar vindt dat haast geboden is om de problematiek aan te pakken. “Ik verwacht dat ze binnen nu en twee weken bij mij duidelijkheid geven over hoe ze het doen.”

Matthijs van Nieuwkerk
Hoewel hij niet bij naam werd genoemd in het rapport heeft presentator Matthijs van Nieuwkerk nogmaals zijn excuses aangeboden voor zijn “aandeel in de werkcultuur achter de schermen” bij De Wereld Draait Door. Dat laat de presentator weten aan het ANP na de presentatie van het rapport van de Commissie-Van Rijn.

“Het is goed dat mensen in alle openheid hun verhaal hebben kunnen doen. Ik hoop dat ze zich gehoord en gesteund hebben gevoeld in dit proces”, aldus de presentator. “Het belangrijkste is dat we mede dankzij dit rapport onze weg vinden naar een betere tv-wereld. Ik heb al eerder mijn spijt betuigd over mijn aandeel in de werkcultuur achter de schermen bij DWDD. Dat herhaal ik hier. Ik realiseer me meer dan ooit dat ik als presentator een belangrijke voorbeeldfunctie heb. Ik kijk ernaar uit om onderdeel te zijn van programma’s waar we gezamenlijk met veel plezier aan werken.”

Van Nieuwkerk werkt sinds begin dit jaar voor RTL. Hij stopte in het najaar van 2022 met presenteren na publicatie van het Volkskrant-onderzoek.

Tip de redactie

Wil je Villamedia tippen, maar is dat te gevoelig voor een gewone mail? Villamedia is aangesloten bij Publeaks, het platform waarmee je veilig en volledig anoniem materiaal met de redactie kunt delen: publeaks.nl/villamedia

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Uitgever

Dolf Rogmans

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Factuurgegevens

Villamedia Uitgeverij BV
Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Chris Helt, hoofdredacteur

Marjolein Slats, coördinator magazine

Linda Nab, redacteur

Lars Pasveer, redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven, redacteur

Rutger de Quay, redacteur

Nick Kivits, redacteur

Sales

Sofia van Wijk

Emiel Smit

Teddy van der Laan

Webbeheer

Marc Willemsen

Vacatures & advertenties

vacatures@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.