Raad voor de Journalistiek behandelt in 2024 geen klachten die ook onder de rechter zijn

“Het staat iedereen uiteraard vrij om naar de rechter te gaan, maar wie wil dat de Raad voor de Journalistiek zijn klacht beoordeelt, stemt ermee in dat hij afziet van juridische stappen omtrent dezelfde publicatie”, aldus de Raad. Ervaringen in onder meer Canada en Finland zouden uitwijzen dat partijen zich aan die afspraak houden.

De extra juridische druk doet afbreuk aan de laagdrempelige, gratis toegang voor de klachtenprocedure, schrijft de Raad. “Partijen kunnen veronderstellen dat zij meer kans van slagen hebben met kostbare juridische bijstand.” Een uitspraak van de Raad wordt door rechters soms meegewogen in het vonnis. Voor klagers kan dat reden zijn eerst een klacht in te dienen bij de Raad.

Een gunstige uitspraak kan ook worden ingezet om redacties te bedreigen met juridische vervolgstappen, als zij niet alsnog te bewegen zijn tot een schadevergoeding of rectificatie. De Raad vindt dat “strijdig met aard en opzet van zijn klachtbehandeling.”

Genoemde maatregelen zijn tot stand gekomen na overleg met verschillende journalisten en mediaorganisaties, aldus de Raad. Een conflict met omroep BNNVARA over een uitspraak is een belangrijke aanleiding voor de aanpassingen. De Raad stelt: “Hoewel de Raad geen reden ziet daarop terug te komen, heeft hij de algemene kritiek van de omroep, dat de Raad ‘te vaak gebruikt wordt om juridische geschillen uit te vechten’, serieus willen nemen.”

Met ingang van volgend jaar wordt verder het eenvoudiger om een herziening aan te vragen, als “klagers of verweerders aannemelijk maken dat de Raad zich te weinig gelegen heeft laten liggen aan eerdere uitspraken in vergelijkbare zaken.”

Verder worden grenzen gesteld aan de omvang van klaagschriften, omdat die de behandeling van de uiteindelijke klacht nodeloos compliceren. Juristen mogen klagers en verweerders bijstaan, maar tijdens de zitting moeten die in beginsel zoveel mogelijk zelf het woord voeren, aldus de Raad.