Rapport UNESCO 2026: moord op journalisten vaker onbestraft

UNESCO brengt om de twee jaar het ‘Report on the Safety of Journalists and the Danger of Impunity’ naar buiten op de Internationale Dag tegen Straffeloosheid van Misdaden tegen Journalisten. In dit rapport wordt gekeken naar moord op journalisten en mediapersoneel. 

Daarbij wordt ook gekeken naar het aantal moorden dat onbestraft is gebleven. Deze straffeloosheid is in de periode 2024-2025 met één procentpunt toegenomen naar 86 procent. Dit is de eerste stijging sinds UNESCO in 2006 begon met het bijhouden hiervan. 

Ook het aantal vermoorde journalisten is de afgelopen periode toegenomen. Volgens het rapport werden er de afgelopen twee jaar 189 journalisten vermoord, 20 procent meer dan in de periode daarvoor. 

Volgens Khaled El-Enany, directeur-generaal van UNESCO, is dit het gevolg van de gewapende conflicten in de wereld. “Journalisten betalen in toenemende mate met hun leven de prijs voor verslaggeving vanaf de frontlinies van oorlogen. Veel te vaak worden de verantwoordelijken voor hun moord niet ter verantwoording geroepen”, aldus El-Enany.

Technologie
Het rapport toont ook het toenemende gebruik van onbemande luchtvaartuigen (UAV’s), oftewel drones, als nieuwe dreiging. Deze worden ingezet om journalisten te doden. In 2024 en 2025 werden 50 journalisten gedood door drone-aanvallen, 40 procent van het totale aantal gedode journalisten in conflictgebieden. 

Ook meldt UNESCO dat journalisten die zich duidelijk kenbaar maakten als pers, een doelwit waren. In het rapport worden zeven incidenten beschreven waarbij meerdere journalisten tegelijk werden gedood tijdens aanvallen op mediawerkplekken. Vijftien journalisten zijn gedood tijdens het dragen van een kogelwerend vest met persaanduiding, of terwijl zij zich bevonden in een voertuig waarop ‘pers’ duidelijk vermeld stond.

Vrouwen
Vrouwen maken een relatief klein deel uit van alle gedode journalisten in de gemeten periode, maar dat wil niet zeggen dat ze minder risico’s lopen. Van de veertien gedode vrouwelijke journalisten in 2024 en 2025 kwam 93 procent om het leven tijdens verslaggeving over conflicten.

Vrouwen krijgen onevenredig vaak te maken met online en offline intimidatie en misbruik. Van de vrouwelijke journalisten is 75 procent blootgesteld aan dergelijke intimidatie, blijkt uit onderzoek van UN Women en het International Center for Journalists (ICFJ) uit 2025. Ook is het aandeel meldingen van offline geweld als gevolg van online geweld verdubbeld: van 20 procent in 2020 naar meer dan 40 procent in 2025.

Vooruitgang
In het rapport van UNESCO is een duidelijk verschil te zien tussen conflict- en niet-conflictsituaties. De straffeloosheid in landen zonder conflict blijft sinds 2012 dalen met één procentpunt per jaar: van 94 procent in 2012 tot 77 procent in 2026. Dit laat volgens de organisatie vooruitgang zien. Zolang overheden blijven investeren in vervolging en het beschermen van journalisten, is volgens UNESCO verbetering mogelijk.

In 2026 zijn er 85 journalisten vermoord in gebieden zonder conflict, het laagste aantal in achttien jaar. Meer bij UNESCO.