word studentlid

— dinsdag 20 februari 2024, 10:10 | 0 reacties, praat mee

Willem van Schendel: het licht houden, zonder de ernst te verliezen

Willem van Schendel: het licht houden, zonder de ernst te verliezen
Voorzitter Van Schendel in 2020, tijdens de uitspraak van de Hoge Raad inzake de moord op Anne Faber. De veroordeelde moordenaar meende dat het hof de hardhandige manier waarop de politie hem arresteerde had genegeerd. De Hoge Raad gaf hem enkele maanden strafvermindering, maar liet de veroordeling in stand. | ANP

Om een zitting van de Raad voor de Journalistiek te leiden moet je je kunnen inleven in zeer verschillende mensen. De onverwachts overleden Willem van Schendel kon dat, of het nu om de miskenning van een stadsdichter of de gekwetste eer van een burgemeester ging. Laatste wijziging: 20 februari 2024, 17:03

Het is niet de bedoeling, maar mensen kunnen het te kwaad krijgen tijdens zittingen van de Raad voor de Journalistiek. Soms voel je de spanning al op het moment dat partijen binnenkomen voor de mondelinge behandeling. Een simpele vraag of opmerking kan genoeg zijn om de zelfbeheersing te verliezen. Dat geldt niet alleen voor klagers, die zich geschaad voelen door een publicatie, maar ook voor journalisten, die menen dat zij te goeder trouw hebben gehandeld.

De rol van de voorzitter is altijd belangrijk, maar nog meer als emoties dicht aan de oppervlakte liggen. Hij moet ruimte geven aan partijen om hun hart te luchten, maar moet ook het evenwicht bewaren tussen klager en verweerder. Hij moet menselijk, maar ook strikt zijn, laverend tussen formeel en informeel. Hij moet het licht houden zonder de ernst van de zaak uit het oog te verliezen. Hij moet empathie tonen, ook al kan hij zich afvragen of mensen niet overdrijven.

Het gaat erom dat klagers en verweerders na afloop het idee hebben dat zij serieus zijn genomen. Misschien krijgen zij geen gelijk, maar ze zijn tenminste gehoord. En in elk geval wordt hun kant van de kwestie ruim weergegeven in de conclusie, die iedereen kan lezen.

De Raad kan beschikken over vier voorzitters die hierin bedreven zijn. Hoewel wij minder juridisch willen zijn, is hun lange werkervaring in het recht een groot voordeel; zij weten hoe je een zitting moet leiden. Overigens heten zij formeel ‘vice-voorzitters’ – ik ben de voorzitter, maar leid geen zittingen.

Een van de vier was Willem van Schendel. Tot ons grote verdriet overleed hij plotseling op 8 februari op 73-jarige leeftijd. Hij kwam in 2021 bij ons, kort na zijn pensionering als raadsheer en vice-president bij de Hoge Raad. Hij was een aimabel mens, met humor en een grote belangstelling voor cultuur. Hij had plezier in het vrijwilligerswerk voor de Raad, waarbij hij zich kon blijven verbazen over de eigenaardigheden van de mens in het algemeen en van de journalist in het bijzonder.

Als je terugkijkt op de zaken die Willem heeft voorgezeten, valt de grote verscheidenheid op: de orkestleider, die niet wil dat mensen denken dat hij ooit een optreden heeft verpest; een ondernemer, die meent dat hij slachtoffer is van een hetze; een voetballiefhebber, die niet bekend wil staan als ‘informele bendeleider’; een failliete ondernemer, die anoniem wil blijven; de directeur van een online reisbureau, die bestrijdt dat het zich onbereikbaar houdt voor gedupeerde klanten; de dochters van een dementerende moeder, die menen dat haar ‘zogenaamde vriend’ een geheel verkeerde voorstelling van zaken heeft gegeven; de onderzoekers naar ‘Het verraad van Anne Frank’, die zich willen verweren tegen alle verwijten aan hun adres; de man, die niet de indruk wil laten bestaan dat hij onder valse voorwendselen liet spioneren in moskeeën; de hoge ambtenaar die niet snapt waarom zijn privé-investering in een vakantieperk in de krant moet; de arbeidsbemiddelaar, die zegt dat hij wel degelijk goed zorgt voor de Poolse werknemers; de vrouw, die onaangenaam is getroffen door passages in de biografie over haar ex-man; de plaatselijke politicus, die zegt dat hij belachelijk is gemaakt; de antisemiet, die bestrijdt dat hij dat is; de burgemeester, die verklaart dat zij niets verborgen heeft gehouden; een boze buurman, die nog bozer is op een journalist; de stadsdichter, die vindt dat niet een ander erkenning verdient voor het initiatief om mensen, die in eenzaamheid zijn overleden, een goed afscheid te bezorgen.

Deze onvolledige opsomming maakt duidelijk hoeveel inlevingsvermogen van een voorzitter wordt verlangd. Hoe verschillend zaken en klagers ook zijn (over de bijzondere kenmerken van journalisten graag een volgende keer), zij hebben hun gang naar de Raad gemeen. Zij zoeken een onafhankelijk oordeel. Ze hebben hun grieven op schrift gesteld en verschijnen op de zitting om hun klacht toe te lichten en vragen te beantwoorden. Zij gaan zitten tegenover vijf Raadsleden, geflankeerd door secretaris en griffier. Aan hun rechterzijde zitten de journalisten met wie zij het zo te stellen hebben. En vaak zijn er ook nog toehoorders op de publieke tribune.

Het is spannend, zeker als het de eerste keer is. Gelukkig neemt de voorzitter de regie: hij geeft je de tijd, luistert aandachtig, knikt je soms bemoedigend toe, stelt de juiste vragen, zet je weer op het goede spoor als je het even bijster bent, maakt een grapje op het goede moment zodat iedereen weer even kan ademhalen. Hij is een rechtschapen mens, iemand aan wie je je zaak kunt toevertrouwen.

Zo iemand was Willem. Wij zullen hem zeer missen.

Frits van Exter is voorzitter van de Raad voor de Journalistiek. Hij heeft geen stem bij de beoordeling van klachten. Hij verwoordt slechts zijn eigen mening.

Tip de redactie

Logo Publeaks Wil je Villamedia tippen, maar is dat te gevoelig voor een gewone mail? Villamedia is aangesloten bij Publeaks, het platform waarmee je veilig en volledig anoniem materiaal met de redactie kunt delen: publeaks.nl/villamedia

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Uitgever

Dolf Rogmans

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Factuurgegevens

Villamedia Uitgeverij BV
Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Chris Helt, hoofdredacteur

Marjolein Slats, adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab, redacteur

Lars Pasveer, redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven, redacteur

Rutger de Quay, redacteur

Sales

Sofia van Wijk

Emiel Smit

Teddy van der Laan

Webbeheer

Marc Willemsen

Vacatures & advertenties

vacatures@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.