website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Sheila Sitalsing: ook voor freelance journalisten is het Uberleven

Dolf Rogmans — Geplaatst in freelance op Monday 29 October 2018, 12:06

Nieuws Ook voor freelance journalisten is het Uberleven, betoogt columniste Sheila Sitalsing maandag in de Volkskrant. Niet alleen taxichauffeurs en maaltijdbezorgers hebben het zwaar door de flexibilisering van de arbeidsmarkt. Er zijn ook freelance journalisten die voor 13 cent per woord hun werk moeten doen, schrijft zij.

Daarbij doelt ze op het minimum-tarief dat De Persgroep hanteert, de uitgever waar ook de Volkskrant onderdeel van uitmaakt.

Wat Sitalsing betreft roept die ontwikkeling ‘grote vragen’ op. ‘Over de manier waarop arbeid is georganiseerd. Over wie moet bijdragen aan en wie baat mag hebben bij collectieve voorzieningen. Over tot waar de verantwoordelijkheid van werkgevers, opdrachtgevers en bemiddelaars enerzijds en werknemers, flexkrachten en kleine zelfstandigen anderzijds strekt’.

Met haar instemming de volledige tekst (die hier bij de Volkskrant staat):

Toen schrijver/journalist Günter Wallraff een half mensenleven geleden, vermomd als de Turkse gastarbeider Ali, onderdook in de onderkant van de Duitse arbeidsmarkt en daarover een brisant boek schreef, bracht hij een schokgolfje teweeg. Wallraff onthulde een viezige wereld van uitbuiting, racisme, onderbetaling en werkgevers die plichten ontduiken en werknemersrechten lachend in de open haard gooien.

Wallraff kreeg navolgers. In de boekenkast heb ik nog De blinde vlek van Nederland staan, het verslag van Stella Braams ervaringen in de smoezelige hoekjes van de Nederlandse arbeidsmarkt in de jaren negentig. Ze verhaalt over kwaadaardige koppelbazen, over de zware koffiekarren op een sjiek accountantskantoor waardoor de koffiedames rugklachten ontwikkelden, en ze legt uit hoe je als kamermeisje in het voorgeschreven kwartier een hotelkamer schoon krijgt: niet. Je trekt het beddengoed strak, jaagt een stofzuiger erdoorheen en dweilt de badkamervloer vlugvlug met gebruikte baddoeken van de gasten. Sindsdien reis ik met chloordoekjes.

Het is een groot journalistiek genre geworden: undercover werken aan de inpaktafels van Amazon, als ‘illegaal’ tomaten plukken, hamburgers bakken bij McDonald’s. En daar dan een boek over schrijven. Waar de mensen steevast van schrikken, want er wordt heel wat vies, gevaarlijk en stom werk verricht – vaak om de mensen die het wél goed hebben van dienst te zijn – en het wemelt van de bazen die veiligheidsvoorschriften, cao’s en arbeidswetten als vrijblijvende aanbevelingen zien.

Tegenwoordig hebben we de platformeconomie: het fenomeen dat mensen zich zonder arbeidscontract via een bemiddelingsapp voor meestal kortdurende en laagbetaalde klussen laten inhuren. Daar zijn zorgen over. Want de klussers van Deliveroo, Uber of Werkspot hebben geen zekerheden, geen verzekeringen en zelden onderhandelingsmacht. En bestaande bedrijfstakken worden bedreigd.

Niet voor niets stond iemand van het uitzendbedrijf Randstad onlangs in het Financieele Dagblad te waarschuwen dat deze klusjeseconomie de sociale zekerheid ondermijnt en dat de politiek een bodem onder de tarieven moet leggen. Vroeger werden soortgelijke argumenten nog aangevoerd tegen ‘de cowboys’ van het uitzendwerk, toen er nog geen uitzendcao’s waren.

Als journalist maaltijden bezorgen of passagiers vervoeren in de platformeconomie om daar over te schrijven is minder gevaarlijk dan Wallraffs onderneming. Het levert wel net zulke mooie verhalen op. Jeroen van Bergeijk schreef Uberleven over zijn avonturen als taxichauffeur via Uber, waarin hij uitlegt hoe klantenbeoordelingen je leven kunnen beheersen. En in deze krant schreef Joost de Vries afgelopen zaterdag een heerlijk en inzichtelijk verhaal over zijn fietsritjes als maaltijdenbezorger voor Deliveroo.

Het zijn verhalen die grote vragen oproepen. Over de manier waarop arbeid is georganiseerd. Over wie moet bijdragen aan en wie baat mag hebben bij collectieve voorzieningen. Over tot waar de verantwoordelijkheid van werkgevers, opdrachtgevers en bemiddelaars enerzijds en werknemers, flexkrachten en kleine zelfstandigen anderzijds strekt. En over wat een mens veroorzaakt wanneer hij via zijn app een hamburger bestelt.

Journalisten hoeven overigens niet meer undercover de deur uit voor dit soort verhalen. Er zijn kranten waar freelancers voor 13 cent per woord stukjes tikken.

Eerder schreef Villamedia over de positie van freelance (foto)journalisten onder meer:
- Ontzetting over freelance tarieven Persgroep
- Tariefsverlaging van 20 procent voor freelancers Plusmagazine
- Waar sta jij in het debat over de freelance tarieven?
- Nieuwe freelancevoorwaarden Sanoma: uniforme tarieven en eigen computer meenemen
- Kun je leven van 13 cent per woord

1 reactie

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

  1. 1. Bert van Hijfte, 29 October 2018, 14:19

    Belachelijk dat journalisten voor dat soort bedragen moeten en blijkbaar ook willen werken en al helemaal voor publicaties die de mond vol hebben over de vele misstanden in de wereld. Overigens zijn de journalisten in vaste dienst niet veel beter af. Ik ken genoeg medewerkers bij de Persgroep en elders die voor enkele duizenden euro’s per maand trouw hun stukjes schrijven terwijl de hoofdredactie (in samenwerking met de eigenaren) een paar ton per jaar opstrijkt. Met dat soort salarissen kun je tegenwoordig niet eens in Amsterdam wonen, maar blijkbaar wel werken. De beroemde 19de-eeuwse “sociale quaestie” vind je dus niet enkel in de kledingfabrieken van Bangladesh maar is ook hier springlevend. Voordeel voor potentiële schrijvers over deze misstanden: je hoeft niet te reizen (lekker goedkoop),  je kunt je eigen collegae interviewen en je kunt putten uit je eigen (rijke!) ervaring dus veel tijd hoeft het ook niet te kosten. Ik ben benieuwd wat voor fraaie verhalen dit gaat opleveren. En belangrijker nog: of journalisten structureel meer gaan verdienen.

Smart octo banner