word actief nvj klein

— maandag 30 mei 2022, 10:24 | 4 reacties, praat mee

‘Prijs voor onderzoeksjournalistiek onder vuur door gebrek aan onderzoek’

Sywert van Lienden - © ANP/Robin Utrecht

Er is volgens Mark Koster 'geroezemoes' ontstaan rondom de nominaties van De Loep, de Belgisch-Nederlandse prijzen voor onderzoeksjournalistiek. 'Geschreeuwd wordt er nog niet, wel gegniffeld over het gebrek aan onderzoekend vermogen bij de jury van de tegellichters', schrijft hij in dit stuk voor onze nieuwe rubriek In de coulissen. Hierin laat hij zien wat zich achter de gordijnen van het journalistieke toneel afspeelt. Laatste wijziging: 31 mei 2022, 11:15

Het is niet chique om iemand een journalistieke prijs te misgunnen. Zeker niet als het om maatschappelijk relevante onthullingen gaat. Al snel word je jaloezie verweten als je kritische vragen stelt bij een nominatie.

Arnold Karskens werd bijkans een paria toen hij in een volle theaterzaal de Volkskrant-verslaggever Nathalie Righton van plagiaat beschuldigde toen ze een Tegel won. Righton had de kosten voor de politietrainingsmissie in Kunduz becijferd, maar dat had Karskens ook gedaan in dagblad De Pers. Die kwestie liep hoog op en beschadigde reputaties.

Karskens meende dat het ‘moreel totaal verwerpelijk’ was om een stuk ‘in te zenden’ dat al geschreven was. ‘Het is een afgang van de jury om het niet te checken. Zij moet de prijs teruggeven en de jury moet excuses maken.’ De Volkskrant sloeg terug en noemde Karskens ‘onsportief, onbeschoft en enorm kinderachtig’.

Hij moest niet zeuren. ‘Alleen maar omdat hij ook een verhaal heeft gemaakt dat van dezelfde vraagstelling uitgaat. Hij had het niet zo handig opgeschreven. Wij hebben het beter gedaan. We waren ons ook bewust van het stuk van Karskens. Het idee was niet nieuw, maar dat hoeft ook niet’, reageerde toenmalig hoofdredacteur Philippe Remarque.

Nieuwe discussie opgelaaid
Tien jaar na Karkens’ oerkreet is er nieuw discussie opgelaaid over nominaties van prijzen. Nu niet bij de Tegel, maar bij De Loep, een prijzenfestival dat wordt georganiseerd door VVOJ, de Vereniging Van Onderzoeksjournalisten. Op 24 juni is de uitreiking in Grand Café Horta in Antwerpen.

Geschreeuwd wordt er nog niet, wel gegniffeld over het gebrek aan onderzoekend vermogen bij de jury van de tegellichters.

Rondom twee inzendingen is er geroezemoes ontstaan. De eerste gaat over mogelijke belangenverstrengeling van jurylid Felix Voogt. De journalist van Investico kwam in de categorie ‘controlerende journalistiek’ op de longlist terecht met een verhaal in De Groene: De afbraak van de huurrechter. Dat stuk schreef hij samen met Michelle Salomons

Maar Voogt is dit jaar ook jury-lid, omdat hij vorig jaar de aanmoedigingsprijs won.

Is dat niet gek? Een jurylid dat zijn eigen werk kan aanprijzen? Juryvoorzitter Kees van den Bosch reageert verbaasd als we hem confronteren met de kwestie. ‘Dat zou een blunder zijn’.

Even later belt hij terug. ‘Het is niet in strijd met het reglement’, stelt hij. De VVOJ-regels verbieden namelijk dat juryleden een prijs mogen winnen.

Ach zo. Voogt is een journalist die de Olympische gedachte aanhangt. Meedoen om níet te winnen? Van den Bosch, grappend en hardop denkend: ‘Ik denk dat hij in het zonnetje gezet wilde worden met zijn plaatsing op de longlist.’

Voogt zelf heeft een andere verklaring. Hij verwijst naar zijn co-auteur. ‘Michelle heeft dat stuk ingestuurd, uiteraard in overleg met mij. Ik heb me nog wel afgevraagd of het wel zou kunnen, maar dat leek me een vraag voor de deeljury van die categorie waar ik niet in zat. Ik heb dus ook niet geoordeeld over die inzending.’

Voogt maakt overigens geen kans meer om te winnen. Het verhaal is niet doorgedrongen tot de laatste drie nominaties die strijden om eremetaal in Antwerpen.

Wenkbrauwen gefronst
Dan de tweede kwestie. Die lijkt op de Karskens zaak. Nu draait het om de nominatie van verhaal De geheime coronadeals van Sywert, een inzending van Volkskrant-duo Frank Hendrickx en Tom Kreling.

De Volkskrant stuurde het stuk in en maakt op 24 juni kans om een Loep te winnen. Het concurreerde met het verhaal van Stefan Vermeulen en Jan Hein Strop van Follow The Money: Sywert van Lienden sluisde 9 miljoen euro naar persoonlijke holding. FTM zond het naar De Loep, maar het stuk haalde de longlist niet. En daarover zijn wenkbrauwen gefronst en is ook gecorrespondeerd.

Het verwijt is dat de Volkskrant zou pronken met nieuws van Follow The Money en hun inspanningen zou overdrijven, blijkt uit een mailtje in bezit van Villamedia.

Een: de onthullingen over Van Lienden zouden afkomstig zijn uit een openbaar lek dat beschikbaar was op redacties van NRC, FTM en Volkskrant. Dus, wat was er bijzonder aan de scoop?

Twee: De Volkskrant zou zich subtiel de onthulling over de verdiensten van Van Lienden en zijn maten hebben toegeëigend in de toelichting van de inzending. Jury voorzitter Van den Bosch, zelf twintig jaar ervaring bij onderzoeksprogramma Argos, is op de hoogte van de discussie, maar kiest geen partij.

‘Wij zijn niet van de onderzoekspolitie. We doen ons best om inzendingen grondig te beoordelen. We lichten onze keuzes toe in het juryrapport. Eventuele discussie over die keuzes mag best maar dan zien we die het liefst tussen de journalisten onderling’, schrijft hij in een mailtje.

Maar had de jury deze kwestie niet even goed moeten uitzoeken? Van den Bosch desgevraagd: ‘Het werk van De Loep-jury is al zwaar genoeg, we hebben honderd inzendingen te beoordelen. Ik vond het een beetje ongemakkelijk dat niet genomineerden uitspraken deden over het werk van anderen. We baseren ons op de toelichting bij de inzendingen. We gaan niet in onderlinge discussies’, zegt hij.

Frank Hendrickx, een van de auteurs, is zich van geen kwaad bewust. ‘We hebben naar FTM verwezen in ons stuk en het ook aangegeven bij de jury. Ze waren een uur eerder met het bericht hoeveel Sywert had verdiend. Ja, dat was balen. Toen zij publiceerden was ik net aan het tikken, want wij hadden die informatie uit de KvK ook’, zegt hij.

Hendrickx laat weten blij te zijn dat Follow The Money ook over Sywert-gate schreef. ‘Van Lienden had allerlei vrienden die hij opjutte tegen ons. Het was goed dat we er niet alleen voorstonden’, zegt hij.

Bij uitreiking van De Tegels kon Follow The Money subtiel terugslaan naar De Volkskrant. Daar streden FTM en De Volkskrant opnieuw om de prijzen met hun Sywert-gate scoops. De Volkskrant won in de categorie ‘nieuws’.

Strop en Vermeulen, de laatste inmiddels bij NRC, hoefden geen theater bij elkaar te schreeuwen om de eer te redden. De oproep aan de leden van FTM om hun verhaal te promoten, bleek effectief. De heren wonnen de publieksprijs.

Tip de redactie

Wil je Villamedia tippen, maar is dat te gevoelig voor een gewone mail? Villamedia is aangesloten bij Publeaks, het platform waarmee je veilig en volledig anoniem materiaal met de redactie kunt delen: publeaks.nl/villamedia

Praat mee

4 reacties

Jan-Jaap Heij, 30 mei 2022, 18:04

Het zal vast komen doordat ik een flink deel van de mensen die in het stukje figureren al ken sinds de VOC op Indie voer, maar ergens moet je er dan toch bij zetten dat mark weer voor FTM werkt en dat dat dan…ach, laat ook maar.

photopress, 30 mei 2022, 18:58

Tja dat maak maar weer eens duidelijk dat er geen echte journalisten meer bestaan.
Als je alleen persberichten publiceerde dan kom je zeker niet in aan merking voor zo’n prijs toch
Nee de onderzoeksjournalisten worden tegen gewerkt door van alles en nog wat en dan moet je stevig in je schoenen staan om de waarheid bovenwater te halen.
Ik spreek hier uit ervaring want als ik bepaalde items tegen kwam die het daglicht niet konden verdragen wilde journalisten daar niets van weten als er de overheid mee gemoeid was enz.
Zelfde verhaal over corona.
Wanneer ik dus mijn eigen moeder die ernstig ziek in bed lag in haar ontlasting zelf maar moest oppakken en in het ziekenhuis moest brengen en het was zo besmettelijke
Tot mijn verbazing hadden mijn oudcollegas er geen interesse mee dus waarmbedoel je met onderzoeksjournalistiek.
Nee journalisten halen hun hun neus op om een tip na te trekken.
Slaap door bewerk maar persberichten van jullie overheids voorlichters .
Jammer maar voor dit soort oud collega’s heb ik helaas totaal geen respect meer
Mijn advies laat je omscholen of neem een overheidsbaan.
Tip 2
Ga eens als je je echt een onderzoekjournalist voel eens achter de belasting aan die beweren dat hun algoritme niet meer ingebruik zijn vergeet het maar.
En trek Rutte eens na want zolang hij in de kamer zit krijgen die gedupeerde van die toeslag affaire nooit hun geld daar zorgde deze man wel voor dus onderzoeken kunnen jullie nog lang

Wim Theunisse, 30 mei 2022, 23:43

Ik stel voor dat de nederlandse onderzoek journalisten zich gaan vastbijten in Credit Suisse.
De reden?
Een enorm lek van een van ‘s werelds grootste particuliere banken, Credit Suisse, heeft de verborgen rijkdom blootgelegd van klanten die betrokken zijn bij marteling, drugshandel, witwassen, corruptie en andere ernstige misdaden.
Het lek wijst op wijdverspreide mislukkingen van due diligence door Credit Suisse, ondanks herhaalde toezeggingen gedurende tientallen jaren om dubieuze klanten en illegale fondsen uit te roeien. The Guardian maakt deel uit van een consortium van mediakanalen die exclusieve toegang krijgen tot de gegevens.
Ze omvatten een mensensmokkelaar in de Filippijnen, een beursbaas in Hongkong die gevangen zit wegens omkoping, een miljardair die opdracht gaf tot de moord op zijn Libanese popstervriendin en leidinggevenden die het Venezolaanse staatsoliebedrijf plunderden, evenals corrupte politici van Egypte tot Oekraïne.
De enorme schat aan bankgegevens werd door een anonieme klokkenluider gelekt naar de Duitse krant Süddeutsche Zeitung. “Ik geloof dat de Zwitserse wetten op het bankgeheim immoreel zijn”, zei de klokkenluiderbron in een verklaring. “Het voorwendsel van het beschermen van de financiële privacy is slechts een vijgenblad dat de beschamende rol van Zwitserse banken als collaborateurs van belastingontduikers bedekt.”

En toen werd het stil omdat sedert februari, dit jaar, toen het lek bekend werd er niets meer over vernomen is.

Vermoedelijk is het een verboden onderwerp binnen het World Economic Forum, gelet op de doodse stilte betreffende de lekkage omdat ze omvat een mensensmokkelaar in de Filippijnen, een beursbaas in Hongkong die gevangen zit wegens omkoping, een miljardair die opdracht gaf tot de moord op zijn Libanese popstervriendin en leidinggevenden die het Venezolaanse staatsoliebedrijf plunderden, evenals corrupte politici van Egypte tot Oekraïne.
Een account van het Vaticaan in de gegevens werd gebruikt om € 350 miljoen (£ 290 miljoen) uit te geven aan een vermeende frauduleuze investering in Londens onroerend goed dat centraal staat in een lopend strafproces tegen verschillende beklaagden, waaronder een kardinaal.

 

Wim Theunisse, 30 mei 2022, 23:55

Samengevat bevatten de verzonden discs zoveel gelekte data van heel veel politici, criminelen ( wat is het verschil ) dat onderzoeksjournalisten vermoedelijk hun vingers niet aan durven branden vanwege poging tot moord zoals Peter R. de Vries ( god hebbe zijn ziel ) overkwam.

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Uitgever

Dolf Rogmans

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Factuurgegevens

Villamedia Uitgeverij BV
Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Chris Helt, hoofdredacteur

Marjolein Slats, adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab, redacteur

Lars Pasveer, redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven, redacteur

Sales

Sofia van Wijk

Jenny Fritschy

Webontwikkeling

Marc Willemsen

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.