DPG Media krijgt toestemming om RTL Nederland over te nemen

De ACM stelt wel strenge voorwaarden aan de overname. Dit moet er volgens de autoriteit voor zorgen dat er geen negatieve gevolgen voor de mediapluriformiteit in Nederland ontstaan.

Zo gelden er waarborgen om RTL Nieuws en NU.nl als afzonderlijke nieuwsmerken te behouden.

DPG kondigde de overname eind 2023 al aan. Met de deal zou een bedrag van 1,1 miljard euro gemoeid zijn.

NVJ: garanties kritisch beoordelen
De beroepsvereniging van journalisten (NVJ) heeft “met grote zorg” kennisgenomen van het besluit.

“Sommigen zien kansen, anderen vrezen verlies van identiteit, redactionele vrijheid of hun baan. De NVJ zal de garanties die bij deze overname afgegeven zijn, kritisch beoordelen. Daarmee staat of valt de redactionele onafhankelijkheid, werkgelegenheid en zeggenschap van journalisten daadwerkelijk gewaarborgd wordt”, aldus algemeen secretaris Thomas Bruning.

Volgens DGP Media CEO Erik Roddenhof zal de integratie van RTL Nederland vanaf medio augustus worden ingezet.

Een terugblik
Half december 2023 komt het bericht dat DPG Media RTL Nederland wil overnemen. De twee bedrijven hebben voor een bedrag van 1,1 miljard euro overeenstemming bereikt. Met RTL Group is afgesproken dat de naam RTL behouden blijft en dat RTL Nederland en RTL Nieuws onder leiding van Sven Sauvé (CEO RTL Nederland) als nieuwe divisie aan DPG Media worden toegevoegd.

Bij DPG Media werken 6.000 mensen. Onder het bedrijf vallen merken als NU.nl, AD, Qmusic en Joe. RTL Nederland heeft achthonderd medewerkers en is onder meer verantwoordelijk voor de zenders RTL4, RTL5, RTL7, RTL8, RTLZ, streamingdienst Videoland en de website van RTL.nl.

De NVJ is ‘onplezierig verrast’ en heeft vooral zorgen over het medialandschap. Deze overname zou leiden tot nog verdere mediaconcentratie. “Het heeft onvermijdelijk grote impact op journalistiek niveau, omdat de nieuwstitels van RTL en DPG nu al een zeer groot gedeelte van het Nederlandse publiek bereiken. Het vergroot de machtspositie van een nu al dominante speler in het Nederlandse journalistieke medialandschap en heeft zowel op redactioneel niveau, voor onze leden, als voor het publiek grote gevolgen.” Het maakt de onderhandelingspositie van freelancers en toeleverende mediabedrijven nog kwetsbaarder, stelt de NVJ.

De mogelijke overname van RTL heeft echter niets met nieuws te maken. DPG-topman Erik Roddenhof zegt later in een interview met De Groene Amsterdammer dat de voornaamste reden om RTL Nederland te kopen het succes van streamingdienst Videoland is. “Streamen is de toekomst”, aldus Roddenhof. “Het RTL tv-journaal moet ik in de lucht houden en is heel belangrijk voor het succes van RTL op televisie, omdat mensen daarna blijven hangen. Maar onze overname is echt gericht om in de toekomst succesvol televisie te kunnen maken.”

En dat is precies de angst van de NVJ, dat nieuws een bijzaak wordt. “Hoe meer ze naar streaming en televisie gaan, hoe groter de verleiding is om te zeggen: journalistiek is wel aardig, maar niet meer de rode draad van wat wij doen.” De NVJ blijft waakzaam: “Helaas is de journalistiek-inhoudelijke toets iets dat tot op heden ontbreekt in de beoordeling vanuit de ACM”.

Freelancespagaat: ‘Al die fusies zijn voor freelancers allesbehalve gunstig’ | Villamedia

Onderzoek start
De betrokken partijen vragen in februari 2024 formeel toestemming aan de ACM en dan kan de mededingingsautoriteit aan de slag. Er wordt een wettelijk fusieproces doorlopen, waarbij marktonderzoek wordt gedaan.

Dat de overname niet meteen een ‘done deal’ is blijkt uit een eerdere overname die RTL Nederland probeerde rond te krijgen. Toen probeerde het mediabedrijf Talpa over te nemen, maar de ACM stak daar een stokje voor. De mededingingsautoriteit keurde het af omdat bij een fusie te veel macht zouden krijgen op de televisie- en reclamemarkt.

Meer onderzoek nodig
Ook bij deze overname ligt dat gevaar op de loer, dat realiseert ACM zich ook. Op 17 mei geeft de mededingingsautoriteit aan dat er meer onderzoek nodig is naar de gevolgen van de voorgenomen overname van RTL Nederland door DPG Media. “Op basis van marktonderzoek ziet de ACM mogelijke nadelige gevolgen van de overname voor de omvang, kwaliteit en pluriformiteit van het algemene nieuwsaanbod aan consumenten”, schrijft ACM dan.

ACM heeft bedenkingen over mogelijke verlaging van kwaliteit en toegankelijkheid van algemene nieuwsdiensten, een sterkere positie voor DPG Media op de advertentiemarkt en er is aandacht voor de positie van het ANP. Een overname van RTL kan de onderhandelingspositie van DPG Media tegenover persbureau ANP verder versterken. “DPG is daardoor mogelijk in staat om lagere ANP-tarieven te bedingen, invloed uit te oefenen op de nieuwskeuze van het ANP of te stoppen met het afnemen van ANP-diensten,” met alle gevolgen van dien.

De toenmalige algemeen directeur van ANP, Martijn Bennis, sprak in een interview met Villamedia over de positie van het ANP. “Door de consolidatie en de daaruit voortkomende omvang van de overgebleven partijen zijn de grote uitgevers wel in staat om het ANP te bedreigen. Dat brengt het ANP in een kwetsbare positie. Elke nieuwe overname verhoogt die kwetsbaarheid.”

ANP-eigenaar Chris Oomen toont zich strijdlustig. Met zicht op een mogelijke overname van RTL door DPG Media zegt Oomen in een interview met NRC dat hij tijdens een volgende contractonderhandeling niet zal inbinden. “Dan houdt het op.” Hij vult aan: ‘Het kan niet zo zijn dat de grootste klant verreweg de grootste korting krijgt, waardoor de kleinere klanten meer moeten betalen.”

En door
Volgens het fusieproces moeten de beoogde fusiepartners nu laten weten of ze vast willen houden aan de overname. Dat willen ze. Beide partijen blijven vol vertrouwen over de goede afloop en vragen een vergunning aan voor de overname. 

In een toelichting op de conclusies van 17 mei zegt de toezichthouder dat de fusie niet kan doorgaan, zolang verwachte negatieve effecten niet zijn weggenomen. RTL en DPG worden opnieuw gevraagd om oplossingen aan te dragen.

Opinie: ‘De aangekondigde overname door DPG van RTL is geen zegen voor de democratie’ | Villamedia

Er breekt een periode van relatieve rust aan. Adformatie meldt in september op basis van ingewijden bij het fusieproces dat de mededingingsautoriteit dit jaar geen besluit zal vellen.

Het wordt pas weer wat onrustiger bij de start van het nieuwe jaar, want wanneer wordt de knoop dan wel doorgehakt? RTL Group zegt bij de presentatie van de jaarcijfers in maart te verwachten dat de ACM in het tweede kwartaal van 2025 met de verkoop instemt.

Hoorzitting
Dan volgt in mei plotseling het bericht dat er een hoorzitting komt, waarbij ook andere partijen, buiten de beoogde fusiepartners, kunnen reageren. Een hoorzitting is een van de mogelijkheden die de ACM kan inzetten in het fusieonderzoek.

De geruchtenstroom komt dan pas goed op gang. Voordat er maar een woord is gesproken bij de hoorzitting melden diverse kranten dat de Autoriteit Consument & Markt van plan lijkt de overname van RTL Nederland door DPG Media goed te keuren. Een beoogde overname zou wel problemen kunnen veroorzaken, maar deze zouden volgens de toezichthouder opgelost kunnen worden.

Problemen rondom mediaconcentratie en pluriformiteit van het nieuwsaanbod zouden kunnen worden ondervangen door de redacties van RTL Nieuws en NU.nl de komende tien jaar strikt gescheiden te houden. Ook zouden de titels onder een stichting komen te vallen waardoor de media in kwestie hun onafhankelijkheid kunnen bewaren.

Maar wat zijn de garanties waard? Villamedia

De NVJ is niet gerustgesteld door deze nog onbevestigde toezeggingen. Hoewel ze blij zijn met betere garanties voor de pluriformiteit houden ze “ernstige twijfel of deze verdere concentratie verstandig is. [...] We hebben immers echt nog wel kritische kanttekeningen bij de nu gestelde garanties. En de impact op de freelancers en het journalistieke veld blijft groot. In onze optiek blijft deze fusie zeker geen positieve ontwikkeling.”

De ACM heeft duidelijk niet deze denkrichting gevolgd en stemt in met de overname van RTL Nederland door DPG Media.