Meer kwalitatieve regionale nieuwsmedia

De pot van oud-minister Plasterk is bedoeld om de voortgaande verschraling van regionaal nieuws te stoppen. Voor zover ik kan nagaan en erbij betrokken ben geweest is dat het geval   in de regio Rotterdam waar zich in de jaren ’60 van vorige eeuw nog zeven dagbladen, al dan niet met edities, op de lezers in dit gebeid richtten. Thans is er nog één dagblad over: de editie AD Rotterdams Dagblad van het AD.

Over de kwaliteiten daarvan zullen we het hier niet hebben. Dat oordeel laat ik aan anderen over die de krant dagelijks lezen en beoordelen. Ik hang wel de stelling aan dat de groeiende verschraling van regionaal nieuws alleen valt te keren als nieuwsmedia zich meer gaan richten op kwalitatieve plaatselijke journalistiek, inclusief een duidelijk component opinie en duiding.

In dat licht zouden ook de persinnovaties moeten worden gezien, waaraan mogelijk subsidies worden toegekend. Overigens een druppel op een gloeiende plaat. Van de meeste aanvragen voor subsidie die tot nu toe bekend zijn (zie NRC van 20 juli) word ik niet vrolijk. Veel van hetzelfde:  het combineren van regionaal nieuws uit papieren producten met websites en het oprichten van lokale en regionale persbureaus en –voorzieningen. Zelfstandig gemaakte regionale bladen die met hart en ziel werden gemaakt leggen het loodje of worden omgevormd tot bijlagen van populariteitskranten, zoals ik zelf in 2005 met het thans AD Rotterdams Dagblad aan den lijve heb ondervonden.

Regionale radio, tv en internetsites zouden in dat gat kunnen duiken maar de snelheid van dit soort media maakt al dat prioriteit nummer 1 ligt bij het brengen van het harde nieuws. De plaatselijke huis-aan-huisbladen hebben al helemaal geen oog voor diepgang, analyse of duiding. Zij zijn ook alleen maar opgericht om geld te verdienen met advertenties. De kwalitatieve journalistieke componenten zijn minimaal. Het lijkt wel of de collega’s daar zich hebben neergelegd bij het idee dat zij alleen maar voor ‘een advertentiefuik’ werken.
Van de voorbeelden in het artikel van de NRC spreekt mij wel aan het gedurfde plan van journalist/ondernemer Maurice Ubags om in Zuid-Limburg met eigen kapitaal (zónder subsidie!) vanaf september maandelijks een gratis opinieblad Zuid te gaan uitbrengen. Overigens wil in Rotterdam Vandaag & Morgen Rotterdam een soortgelijk initiatief nemen, inclusief een regionale internetkrant. Maar of dat van de grond komt is nog maar de vraag. Niemand durft meer in de papieren ‘pers’ risico’s te nemen en te financieren. Met een enkele honderdduizenden euro’s subsidie uit de pot van oud-minister Plasterk red je het ook niet snel.

Veel belangrijker wordt dat er een omslag in het denken over regionale media gaat ontstaan. Zouden huis-aan-huisbladen niet veel beter gelezen worden als er meer toegevoegde waarde in het veel te lokaal gerichte nieuws met een hoog servicegehalte komt te staan?  Adverteerders hebben toch alle belang erbij dat een krant goed gelezen wordt en niet voor meer dan de helft vrijwel ongezien bij het oud papier verdwijnt?

Een goed voorbeeld is in mijn woongebied De Eendrachtbode in de gemeente Tholen, die wekelijks als betaald nieuwsblad (hoeveel zijn er nog in Nederland?) verschijnt waarvoor je per jaar een abonnement kunt nemen voor circa 30 euro. Deze krant – elke week keurig netjes in de brievenbus gegooid en altijd meer pagina’s redactie dan advertenties -  met een oplage van (naar schatting) slechts 5000 zit met z’n nieuws (én advertenties) in de haarvaten van deze regionale samenleving.

Het journalistieke deel van de krant wordt door vijf mensen in vaste dienst gemaakt die hart voor hun regionale werk hebben. Als je deze krant vergelijkt met de brievenbusvervuiling door ongevraagde weekbladen en andere advertentiegerichte fuikperiodieken dan is het een verademing om hem te lezen.

Ik zou er wel wat meer opinie, analyse en duiding in willen. De hoofdredacteur (opgeleid in het allereerste leerjaar van de School van Journalistiek in Utrecht) is nogal bang dat zijn krant een mening verkondigt die een deel van de lezers niet zou bevallen. Echter de regionale lezers zijn misschien nog wel meer veranderd dan hun kranten. Zij schrikken niet meer zo van een opinie (van de eigen redacteuren of van gastschrijvers) die niet de hunne is.

Wel is het zaak dat de eindredactie de kwaliteit van het geschrevene goed in de gaten houdt. Als je iedereen de ruimte geeft – zoals bijvoorbeeld in het AD – dan krijg je vaak laag-bij-de-grondse ingezonden brieven en mails en de kwalijke gevolgen van zogenoemde ‘burgerjournalistiek’. Voor die krant is dat natuurlijk inherent aan zijn populariteitstoer.

Ik pleit dus voor meer kwalitatieve regionale nieuwsmedia.

Ongemerkt en ook zonder subsidie komt in de Rotterdamse regio sinds vijf jaar een ander papieren product met succes uit:  De Oud-Rotterdammer, een veertiendaagse krant voor de 50-plussers die uiteraard wel is gericht op nostalgie maar ook op opinies, ouderenvraagstukken en heel goede columns brengt. Inmiddels bedraagt de oplage 120.000 en in Den Haag is de zusterkrant De Oud-Hagenaar (oplage 50.000) verschenen. Gratis op afhaalpunten op te halen of voor een kleine vergoeding thuis per post bezorgd.

Maar dit soort innovaties haalt het Stimuleringsfonds van de Pers niet en mijn beroepswereld denkt daar nogal laatdunkend over. Mijn ervaring met De Oud-Rotterdammer is dat een journalistiek product in de eerste plaats zijn markt moet vinden. Subsidies kunnen daarbij helpen maar het gaat er uiteindelijk om of de lezers het product willen hebben.

Hans Roodenburg (65) heeft tot aan 2005 als sociaal-economisch en financieel redacteur bij het nog zelfstandige Rotterdams Dagblad (daarvoor Het Vrije Volk) gewerkt. Thans levert hij freelance regelmatig artikelen voor De Oud-Rotterdammer, De Oud-Hagenaar en voor maritieme vakbladen.