OM past beleid aan na afluisteren Van Lienden en journalisten: toestemming vooraf vereist

Aanleiding voor de beleidswijziging is een strafrechtelijk onderzoek naar de drie voormalige bestuurders van de Stichting Hulptroepen Alliantie over de omstreden mondkapjesdeal.

In oktober werd bekend dat het OM een gesprek tussen journalisten van De Correspondent en Sywert van Lienden en zijn zakenpartners had afgeluisterd.

Het OM liet eerder weten dat de rechter-commissaris toestemming had gegeven om afluisterapparatuur te plaatsen op de vergaderlocatie. De avond daarvoor bleek echter dat ook journalisten op enig moment zouden aanschuiven. De officieren van het Functioneel Parket besloten dat het afluisteren kon doorgaan, omdat het afluisteren was gericht op de verdachten en niet op de journalisten.

Lees ook: ‘NVJ opgelucht over strengere regels bij het afluisteren van verdachten’

Juridische stappen
In de nieuwe aanwijzing is geregeld dat een rechter-commissaris in zo’n situatie onmiddellijk dient te worden geïnformeerd. De onderzoeksrechter kan dan nog toetsen of het afluisteren kan doorgaan en zo ja, of dit kan onder dezelfde voorwaarden. Ook de hoofdofficier moet instemmen met het inzetten van afluisterapparatuur, wat in de afluisterzaak van Van Lienden niet was gebeurd. Tevens moet het College van procureurs-generaal, de leiding van het OM, vooraf op de hoogte zijn.

De NVJ noemde de uitspraken dat het enkel om bijvangst zou gaan vorig jaar oktober weinig geruststellend. Experts vonden dat het OM snel met excuses moest komen. Platform De Correspondent stapte begin dit jaar naar de rechter om het afluisteren.

Middels de dagvaarding wil De Correspondent via de rechter duidelijkheid krijgen over de mate waarin journalisten zich beschermd weten tegen het gericht afluisteren door het OM en andere opsporingsinstanties. Ook eisen wij de vernietiging van alle verkregen gegevens van het afgeluisterde gesprek, waaronder de transcripten waarin het gesprek is uitgewerkt”, aldus De Correspondent-hoofdredacteur Rob Wijnberg.

Wijnberg zegt nu dat de beleidswijziging van het OM “onderstreept dat er niet genoeg waarborg was”. Hij noemt de aanpassing van de regels positief. “Tegelijk laat het zien dat het nog steeds kan zijn dat er journalisten worden afgeluisterd, na toestemming.”

De Correspondent kondigde in februari aan het OM voor de rechter te dagen. Het journalistieke platform wil van de rechter horen in welke mate journalisten beschermd zijn tegen het gericht afluisteren door opsporingsinstanties. Ook eist het platform dat het OM alle informatie van het afgeluisterde gesprek vernietigt. Wijnberg zegt dat de zaak tegen het OM gewoon doorgaat. “Dit is voor ons geen reden ervan af te zien. Het beleid mag dan worden aangepast, het is nog steeds niet uitgesloten dat journalisten in gesprek met bronnen worden afgeluisterd.”

Het is nog niet bekend wanneer de zaak van De Correspondent tegen het OM dient.