— woensdag 12 juli 2023, 14:00 | 0 reacties, praat mee

Tech-tips: Olifanten in een auteursrechtenporceleinkast

Nick Kivits - © Duco de Vries

Nick Kivits praat je bij over tools, kunstmatige intelligentie en andere tech-trends. Dit keer: wat doet AI eigenlijk met het auteursrecht? Laatste wijziging: 13 juli 2023, 07:10

Het auteursrecht vind ik zó interessant, dat het een van de belangrijkste redenen was om naast mijn werk een studie rechten op te pakken. De discussie die sinds een paar maanden woedt over het auteursrecht in relatie tot kunstmatige intelligentie (AI), laat mijn hart dan ook flink sneller kloppen. Want van alle kanttekeningen die je op dit moment bij het gebruik van AI kunt maken, behoren die over het auteursrecht voor ons mediamensen tot de belangrijkste.

Een kleine flitscursus: een generatieve kunstmatige intelligentie zoals ChatGPT creëert nieuw werk op basis van data waarmee hij is getraind. Aan die data is geen gebrek. Vaak zijn er miljoenen door mensen gemaakte artikelen of afbeeldingen nodig bij het trainen van een generatieve AI. Van die data hebben de AI-modellen geleerd ons na te doen.

Maar wélke data AI-bouwers nou precies aan hun model hebben gevoerd, is doorgaans niet bekend. Het Europees Parlement wil dat veranderen. In mei nam het de AI Act aan. Die regelgeving verplicht bouwers van AI-modellen transparant te zijn over welk auteursrechtelijk beschermd materiaal er is gebruikt bij het trainen van modellen.

Vanuit AI-bouwers, maar ook vanuit de juridische wereld, is daar kritiek op. Je kunt immers redeneren dat een AI-model alleen het auteursrechtelijk materiaal heeft ‘gelezen’ en zelf nieuw werk creëert met de opgedane kennis. Vergelijkbaar met een krantenlezer die zelf ook artikelen schrijft. Aan de andere kun je verdedigen dat de AI het trainingsmateriaal gebruikt om afgeleid werk te maken. En dan botst het wél op auteursrechtelijk gebied.

Andere kritiek: als een AI-model is getraind met miljoenen artikelen, dan is vaststellen op welke verhalen auteursrecht rust een onmogelijke opgave. Dat stelde ook universitair docent João Quintais van de rechtenfaculteit van de UvA recentelijk in gesprek met De Correspondent. En, vraagt hij af, wat hebben kranten en freelancers er nou eigenlijk aan om te weten of AI met hun werk is getraind? (Het korte antwoord: ze willen graag betaald krijgen voor het gebruik van hun werk!)

De wijze waarop AI-bouwers zich gedragen als olifanten in een auteursrechtenporceleinkast past bij het start-upmantra move fast and break things. Eerst iets maken, daarna pas (eventueel) nadenken over de gevolgen. Het is een logische gedachte, want als je maar blijft wachten tot alle randvoorwaarden kloppen, dan gebeurt er vrij weinig op innovatievlak.

Maar als de Google’s van deze wereld (na jaren strijd) moeten betalen voor het gebruik van nieuwsberichten verwacht ik dat AI-bouwers ook zelf de knip moeten gaan trekken. Of dat nou via een AI-belasting voor gebruikers is of door afspraken te maken met de nieuwsmarkt. Betaald worden zal er.

Bekijk meer van

artificiële intelligentie

Tip de redactie

Wil je Villamedia tippen, maar is dat te gevoelig voor een gewone mail? Villamedia is aangesloten bij Publeaks, het platform waarmee je veilig en volledig anoniem materiaal met de redactie kunt delen: publeaks.nl/villamedia

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Uitgever

Dolf Rogmans

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Factuurgegevens

Villamedia Uitgeverij BV
Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Chris Helt, hoofdredacteur

Marjolein Slats, coördinator magazine

Linda Nab, redacteur

Lars Pasveer, redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven, redacteur

Rutger de Quay, redacteur

Nick Kivits, redacteur

Sales

Sofia van Wijk

Emiel Smit

Teddy van der Laan

Webbeheer

Marc Willemsen

Vacatures & advertenties

vacatures@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.