— maandag 21 maart 2022 09:37 | 0 reacties , praat mee

Liveblog Oekraïne: Rusland noemt Meta “extremistische organisatie”; Russische militairen maakten jacht op journalisten

Liveblog Oekraïne: Rusland noemt Meta “extremistische organisatie”; Russische militairen maakten jacht op journalisten
Inwoners Kiev wonen kerkdienst bij. - © Emin Sansar / Anadolu Agency

In dit artikel houden we je op de hoogte van de ontwikkelingen rondom de oorlog in Oekraïne en de impact op journalisten, media en journalistiek. Russen jagen op journalisten in Oekraïne. Rusland noemt Meta-bedrijven Facebook en Instagram extremistisch. Een vermiste Oekraïense journalist weer vrijgelaten door Russen, met slecht nieuws voor journalisten. Een tweede journalist is nog vermist. Met alle heftige beelden uit de oorlog in Oekraïne is is een media-dieet soms geen slecht idee. Laatste wijziging: 23 maart 2022, 12:56

We houden een overzicht bij met journalisten die verslag doen vanuit Rusland en Oekraïne. Dat overzicht vind je hier.

Facebook/Instagram ‘extremistisch’
Rusland heeft de Meta-bedrijven Facebook en Instagram het label “extremistische organisatie” gegeven, meldt Sky News. WhatsApp blijft buiten schot, omdat dat platform volgens de Russische autoriteiten een kleinere rol speelt in het verspreiden van desinformatie.

Een rechtbank in Moskou oordeelt dat Meta haat jegens Russen op de genoemde platformen toestaat en “een alternatieve realiteit” weergeeft waarin pro-Russische standpunten actief worden onderdrukt. Welke gevolgen dit precies heeft voor de platformen is onduidelijk: Meta maakte de diensten vorige week al ontoegankelijk voor Russische gebruikers.

Sommige beelden van Poetin tijdens toespraak zijn een jaar oud
De Russische president Vladimir Poetin sprak vrijdag een menigte toe in het Luzhniki Stadion in Moskou. De president sprak onder meer over de ‘speciale militaire operatie’ in Oekraïne. De speech werd live uitgezonden op de Russische staatstelevisie. Maar sommige beelden blijken al een jaar oud te zijn, meldt Nexta.

Reuters-medewerkers woedend over partnerschap met Russische Tass
Medewerkers van Reuters zijn volgens Politico woedend over de voortdurende samenwerking van hun bedrijf met de door de Russische staat gecontroleerde persbureau Tass. De relatie dateert van 2020, toen Reuters voor het eerst een samenwerking aankondigde waarbij content van Tass wordt gedistribueerd via Reuters Connect, waar nieuwsorganisaties voor betalen en toegang hebben tot de inhoud van Tass en dit ook kunnen delen. “Het was een schande toen het partnerschap twee jaar geleden werd ondertekend”, vertelt een verslaggever van Reuters. “Nu is het gewoon verkeerd, en de stilte van de top is zorgwekkend en misschien wel het ergste.”

Medewerkers van Reuters hebben hun bezorgdheid geuit over Tass’ kritiekloze berichtgeving van informatie afkomstig van de Russische regering, wat volgens critici en media-experts gewoon propaganda is.

Russen jagen op journalisten in Oekraïne
“De Russen waren op jacht naar ons. Ze hadden een lijst met namen, waaronder de onze, en ze kwamen dichterbij.” Dat journalisten die in Oekraïne verslag doen van de oorlog doelwitten zijn voor de Russen blijkt ook uit het verslag van AP-journalist Mstyslav Chernov. In een paar huiveringwekkende zinnen schetst hij het beeld dat er jacht op hem en zijn collega, fotograaf Evgeniy Maloletk, wordt gemaakt. Ze waren als enige buitenlandse journalisten nog in Marioepol. 

“We waren in het ziekenhuis toen gewapende mannen door de gangen begonnen te sluipen. Chirurgen gaven ons witte dokterskleding om als camouflage te dragen. Plotseling stormden bij zonsopgang een dozijn soldaten binnen: ‘Waar zijn de journalisten, in godsnaam?’ Ik keek naar hun armbanden, blauw voor Oekraïne, en probeerde de kans te berekenen dat het vermomde Russen waren. Ik stapte naar voren om mezelf te identificeren. ‘We zijn hier om je eruit te krijgen’, zeiden ze.”

Pressfreedom tracker
Het International Press Institute (IPI) heeft een ‘pressfreedom tracker’ gelanceerd voor de oorlog In Oekraïne. Sinds 24 februari heeft het IPI al 237 aanvallen en beperkingen op de mediavrijheid gedocumenteerd, waaronder de moord op vier journalisten.

Inzamelingsacties voor journalisten in Oekraïne
Een tekening van Jeroen de Leijer die werd geveild tijdens het Tilburgs Mediacafé heeft zondag 300 euro opgebracht voor de organisatie Free Press Unlimited (FPU) die onder meer onafhankelijke journalisten in Oekraïne ondersteunt, meldt het Tilburgs mediafonds. FPU-ambassadeur Adjan van Dongen vertelde tijdens het Mediacafé waar het geld voor wordt ingezet: onder meer voor steun in de vorm van apparatuur om verslag te kunnen blijven doen, VPN-codes om digitale veiligheid te kunnen waarborgen en het opzetten van mediahubs. Via giro 7676 kan de campagne ook gesteund worden.

#StraightFromTheFrontline is de nieuwe campagne van de Frontline club om fondsen te werven voor Oekraïense en internationale freelance journalisten die verslag uitbrengen vanuit Oekraïne. Ze hebben een GoFundMe-pagina opgericht waar gedoneerd kan worden.

Vermiste Oekraïense journalist terecht
Een journalist van de Oekraïense krant Novyi Den is weer terecht. Oleh Baturyn verdween 12 maart toen hij een kennis zou gaan ontmoeten bij een busstation in de stad Kachovka in de zuidelijke regio Cherson. Hij keerde niet meer terug van die afspraak. Hij bleek te zijn opgepakt door Russische troepen, meldt Olga Rudenko, hoofdredacteur van het lokale nieuwsplatform Kyiv Independent. Volgens een verklaring die een vriend van hem op social media plaatste zou Baturyn geslagen en gemarteld zijn door de Russische troepen. En Baturyn is verteld dat dat iets is wat alle journalisten te wachten staat.

Het betekent mogelijk slecht nieuws voor Victoria Rowhchyna, een journaliste van Hromadske. Zij is in Berdiansk opgepakt door Russische troepen, meldt Hromadske.

Veiligheid
Hoe gaat het met je in Moskou? Kun je als journalist nog wel veilig werken in Rusland? Het zijn enkele van de vragen die NRC-correspondent Eva Cukier krijgt, vooral sinds het in Rusland is verboden woorden als oorlog te gebruiken. Een deel van die vragen heeft ze nu beantwoord.

Omstreden Russische wet aangescherpt
NRC meldt dat dat de Doema, de Russische Tweede Kamer, werkt aan een verdere aanscherping van de wet die niet-officiële verslaggeving strafbaar maakt. Het gaat om de wet waarbij journalisten die berichten verspreiden die volgens Rusland geclassificeerd worden als nepnieuws, een celstraf kunnen krijgen van maximaal 15 jaar. Zo mag bijvoorbeeld het woord oorlog niet gebruikt worden, maar moeten de woorden ‘speciale militaire operatie’ gebruikt worden. Het verspreiden van ‘fakes’ over het werk van ándere overheidsorganen in het buitenland (zoals het ministerie van Buitenlandse Zaken) wordt waarschijnlijk óók strafbaar.

RT ook niet meer in Groot-Brittannië te zien
De Britse mediatoezichthouder Ofcom heeft vrijdag de licentie van de Russische staatsomroep RT ingetrokken.

Media-dieet
Mensen worden overspoeld met heftige beelden van de oorlog. Welk effect heeft dit? NRC sprak de afgelopen dagen met een aantal nieuwsconsumenten en over één ding zijn ze het eens: de oorlog in Oekraïne is overweldigend. Vooral omdat het zo dichtbij is. Dat is iets wat collega Lars Pasveer ook herkent.

Volgens mediapsycholoog Mischa Coster zou het verstandig zijn als mensen iets meer afstand nemen van het nieuws. Een media-dieet zou volgens hem een goed idee kunnen zijn. “Daarnaast is het goed als mensen naast het nieuws ook wat positieve programma’s kijken, om niet te veel bezig te zijn met de oorlogsbeelden.” Ook vindt hij dat de media iets zorgvuldiger moeten zijn met beelden die zij tonen. Sommige video’s vereisen echt een waarschuwing.

Bekijk meer van

Rusland Oekraïne liveblog
NVJ LID 26-05

Tip de redactie

Logo Publeaks Wil je Villamedia tippen, maar is dat te gevoelig voor een gewone mail? Villamedia is aangesloten bij Publeaks, het platform waarmee je veilig en volledig anoniem materiaal met de redactie kunt delen: publeaks.nl/villamedia

Lees ook deze artikelen

Praat mee