De Jonge over Wiv-uitbreiding: Nederland ideale vindplaats voor internettaps; geen zorg over journalistendata

Hubert deed eerder een vergeefse oproep om de aanpassingen aan de Wiv controversieel te verklaren. Dat gebeurde niet. Zorgen van politieke partijen over onder meer de privacy van burgers en het toezicht op de diensten zouden inmiddels voldoende zijn weggenomen.

“We zijn niet geïnteresseerd in het Netflix-gedrag van uw buurman. We zijn geïnteresseerd in de Russen”, zei De Jonge vorige week, in een populair citaat. In zijn persoonlijk verslag licht Hubert andere, meer opmerkelijke uitspraken van De Jonge uit.

Ook werd een woordelijk, nog ongecorrigeerd woordelijk verslag van het debat gepubliceerd op de site van de Tweede Kamer, waar we uit citeren.

Onder meer stelt de demissionaire minister De Jonge dat er op dit moment simpelweg te weinig kabelinterceptie plaatsvindt. Het quid pro quo-principe tussen inlichtingendiensten, waarbij meer data leveren meer data retour betekent, zou Nederland back in the game brengen bij buitenlandse inlichtingendiensten. In de huidige wet zouden Nederlandse inlichtingendiensten volgens De Jonge “aan de ketting” liggen.

De uitbreiding van de Wiv is daarom nodig, aldus De Jonge. Het gerichtheidscriterium, dat een reden om te tappen voorschrijft vóór wordt getapt, zou wat hem betreft moeten minder strikt moeten worden. “Je weet niet precies wat je zoekt, je weet ook niet precies waar je het moet zoeken, omdat het gaat om dreigingen die niet op voorhand bekend zijn”, stelde De Jonge vorige week.

De zogeheten Onderzoeksopdrachtgerichte interceptie (OOG), waardoor inlichtingendiensten sinds 2017 in bulk data mogen tappen, wordt volgens De Jonge veel te weinig ingezet. Hij noemt de Nederlandse internetinfrastructuur, met een internationaal internetknooppunt in Amsterdam een uitgelezen ‘vindplaats’.

De Jonge: “OOG-interceptie is ongelofelijk belangrijk en is daarom in 2017 onderdeel geworden van de wet, maar is tot op heden veel te weinig gebruikt. Dat is doodzonde, want Nederland is een van de belangrijkste internetknooppunten ter wereld. Juist in Nederland moeten we gebruik willen maken van de vindplaats die er is. Onze diensten horen tot de beste ter wereld en we zitten op de plek in de wereld waar ongeveer het meeste internetverkeer langskomt. Alleen hebben we onze diensten wat de kabel betreft veel te veel aan de ketting gelegd. Dat is doodzonde. Wat dat betreft moeten we onze diensten op een gecontroleerde manier inderdaad van de ketting laten.”

Hubert zegt in een reactie aan Villamedia dat uitspraken van minister De Jonge in de inlichtingenwereld heel orthodox zijn. “Het klinkt toch wel wat vreemd zo van de minister. Ik denk dat veel Nederlanders ook zouden schrikken”, aldus Hubert.

Dat journalisten of klokkenluiders bij zulke taps in de knel komen - iets waar SP-Kamerlid Nicole Temmink tijdens het debat doorlopend kritisch over was - ziet de minister als klein risico. De AIVD is volgens hem niet is geïnteresseerd in deze informatie. De Jonge zegt dat de Wiv gaat over grote spelers - “over statelijke actoren met een offensief cyberprogramma. Deze wet gaat over de Russen, deze wet gaat over Iran, maar deze wet gaat niet over de buurman.”

Volgens de minister verandert de wijziging niets aan geldende waarborgen binnen de Wiv met betrekking tot data van advocaten of journalisten. “Er geldt dus een speciaal regime, waarbij de rechtbank in plaats van de minister toestemming moet geven voor onderzoeken waarbij journalisten of advocaten betrokken zijn. Kortom, die waarborgen blijven bestaan. De CTIVD ziet toe op de naleving daarvan.”

De Jonge zegt op vragen van Temmink: “Zomaar een journalist bij het onderzoek betrekken terwijl dat helemaal niet de bedoeling is kan niet, mag niet en [dat] willen de AIVD of de MIVD natuurlijk ook niet. Daar hebben wij helemaal geen belang bij.”

Temmink: “Maar die gegevens zijn er dan al. Wat gebeurt er dan met die gegevens op het moment dat duidelijk is dat je stuit op bijvoorbeeld broninformatie of informatie van journalisten?”

Volgens de minister wordt onderzoek in dat geval stilgelegd. Als er niet ‘om de gegevens heengewerkt kan worden’ moet er een rechterlijke toets komen. “Als de dienst de onderbouwing niet rond krijgt en de rechter de toegang daartoe weigert, dan gaat het dus om onrechtmatig verkregen gegevens. Die moeten worden vernietigd”, aldus De Jonge.