Datajournalistieke prijs Sigma Award voor Open Rotterdam en Vers Beton

Via deze algoritmen werden sinds 2017 risicoprofielen aangelegd van bewoners die bijstandsuitkeringen ontvingen. Lighthouse Reports en Wired wisten de hand te leggen op trainingsdata en het exacte algoritme. Zo konden ze in het vorig jaar maart verschenen stuk Inside the Suspicion Machine exact nagaan hoe deze risico-inschattingen precies zijn opgebouwd.

🏆 Samen met @LHreports @openrotterdam en @WIRED zijn we in de prijzen gevallen bij de Sigma Awards voor beste datajournalistiek wereldwijd, voor het onderzoek naar het Rotterdamse bijstandsalgoritme. Bekijk hier de andere winnaars en het juryverslag👇 https://t.co/bKkpfesykY

— Vers Beton (@VersBeton) March 22, 2024

Wired schreef vorig jaar dat het Rotterdamse systeem vooral op verdachtmaking draait: het woog dingen mee als geslacht en etniciteit, maar ook observaties van casemanagers, als die hadden genoteerd dat iemand volgens hen een laag zelfbeeld heeft. Ook mistige parameters als duur van relaties, overtuigingskracht, aantal keren dat iemand de gemeente mailde en of iemand sport.

“Ondanks de enorme omvang van de bewaarde informatie om risico-analyses uit te voeren, is dat nauwelijks beter dan een willekeurige selectie”, schreef Wired vorig jaar. “Miljoenen mensen krijgen scores opgeplakt en worden gerangschikt terwijl ze hun leven leven, met soms enorme impact”, constateert Wired.

Het bijstandsalgoritme werd door de gemeente gepresenteerd alsof het “wiskundige objectiviteit en rechtvaardigheid” hanteerde. “Maar burgers hebben realistisch gezien geen manier om de beslissingen van deze ssytemen te begrijpen of er tegen in beroep te gaan”, stelt Wired.

Na een wijziging in 2021 om het algoritme ‘eerlijker’ te maken, werd deze vorm van geautomatiseerde risico-inschatting in juni 2023 uiteindelijk gestaakt.