banner cop

— maandag 30 september 2019, 08:34 | 0 reacties, praat mee

Craig Silverman: Waarom factchecken dweilen met de kraan open is

Craig Silverman

Wie zijn de smaakmakers van de Global Investigative Conference, dat zondag eindigde in de Duitse havenstad Hamburg? Vandaag de laatste van drie interviews: Craig Silverman, mediaspecialist van Buzzfeed.

“Eind vorige maand had ik een totaal nieuwe ervaring in mijn professionele leven. Twee dagen lang was ik omringd door mensen die zich toeleggen op het checken van feiten. Jawel, iemand had het niet eerder vertoonde initiatief genomen om een hele conferentie te organiseren over factchecken!”

Aldus jubelde Craig Silverman op 9 april 2010 op de website van de Columbia Journalism Review. Dolenthousiast was hij over het initiatief van Der Spiegel en de Duitse journalistenvereniging Netzwerkrecherche dat hem naar Hamburg had gebracht.

Negen jaar na dat eerste bezoek is Silverman weer in de havenstad, nu als spreker op #GIJC19. Nog meer dan destijds geldt hij wereldwijd als een van dé specialisten op het terrein van nepnieuws, misinformatie en contentverificatie. Hij heeft met prijzen bekroonde boeken over deze thematiek op zijn naam staan en timmert aan de weg als media editor van Buzzfeed.

In een café op een paar kilometer afstand van het Spiegelgebouw verbaast hij zich over het tempo van de ontwikkelingen sinds die conferentie in 2010. Destijds stond factchecken nog in de kinderschoenen, nu hebben media er hele teams voor in dienst. The Washington Post deelt op dagelijkse basis Pinokkio’s uit aan fabulatiekampioen Donald Trump.

Mission accomplished voor Silverman? Nou nee. “Er is nu wel ruim aandacht voor misinformatie en manipulatie van nieuws, maar die aandacht vertaalt zich vooral in steeds meer factchecken. En dat is dweilen met de kraan open. Veel interessanter dan al die afzonderlijke gevallen van nepnieuws en andere vormen van desinformatie is de vraag wat die incidenten zeggen over hoe het online ecosysteem functioneert.”

“Wat mij bijvoorbeeld nu al twee jaar tot gekmakens toe bezighoudt, is dat er nagenoeg geen serieus journalistiek onderzoek wordt gedaan naar de wereld van de online advertenties, die wordt gedomineerd door Facebook en Google. We praten over een bedrijfstak waarin meer dan tweehonderd miljard dollar omgaat, en twintig tot dertig procent van die omzet belandt in de zakken van criminelen.”

Na de drugshandel is de online advertentiehandel de meest lucratieve criminele industrie ter wereld

“Na de drugshandel is de online advertentiehandel de meest lucratieve criminele industrie ter wereld. We hebben het hier over echt geld, dat wordt gestolen van echte bedrijven. En het is ook geld dat deels terecht zou kunnen komen bij legitieme journalistieke media. Maar Facebook en Google staan toe dat het via advertenties op schimmige webpagina’s bij criminelen belandt. Je zou verwachten dat daar dagelijks verhalen over worden geschreven, maar er is geen journalistieke aandacht voor.”

De omgang van de journalistieke beroepsgroep met tech en social media was volgens Silverman lange tijd uiterst naïef. “Over Sillicon Valley werd eigenlijk alleen geschreven door techjournalisten. Hun stukken dingen over de producten, het was consumentenjournalistiek. Naar de maatschappelijke invloed van die producten keken we niet, of we keken ernaar door een gekleurde bril.”

“Social media beschouwden we vooral als motoren van democratie en vrijheid. Ook hier hadden we geen oog voor de schaduwkanten. Ik weet nog goed hoe optimistisch ik was over de Arabische Lente, dat was een verhaal dat precies paste in mijn wereldbeeld. Ik zag niet, terwijl ik er bovenop zat, hoe diezelfde social media in handen van autocratische overheden werden ingezet als wapens, gereedschappen om de democratie aan te vallen.”

“Gelukkig hebben we inmiddels onze wake-upcall wel gekregen. Nu moeten we manieren om uit deze situatie te komen, een weg vooruit.”

Pasklare oplossingen heeft Silverman niet, wel weet hij in welke richting moet worden gezocht: “Om terug te keren naar het nepnieuws en de informatiemanipulatie: wat nodig is dat we kijken naar de onderliggende systemen. Hoe werken die? Welke incentives zitten in die systemen? Welk beleid, of juist gebrek aan beleid

werkt nepnieuws in de hand? Dat zijn de vragen waar we antwoorden op moeten vinden.”

Lees ook de andere stukken over de gijc2019.

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.