website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Waarom ­rebellenclub Novum het niet redde

Peter Olsthoorn — Geplaatst in persbureau op woensdag 12 december 2018, 11:00

© Berend Vonk

Novum Nieuws zou het ANP laten zien hoe je goedkoper goed nieuws kon maken. Het liep anders. Na ruim vijftien jaar ploeteren werd Novum in 2015 overgenomen door het ANP. Het kon goedkoper, de journalisten werkten hard en leerden veel. Maar of het beter en winstgevend kon? Oud-medewerkers en andere betrokkenen blikken terug op de rebellenclub die het niet redde.

Een oude Amsterdamse autogarage waarbij je de hellingbaan moest gebruiken om bij je bureau te komen. Zo herinnert voormalig hoofdredacteur Marcel van de Hoef zich de begintijd van Novum Nieuws. In 2002 neemt het persbureau de eerste journalisten aan. Een jaar of drie daarvoor begon Novum als een syndicaat: kocht nieuws en foto’s elders in en verkocht het door.

De eigen redactie begint bescheiden. Van de Hoef en twee collega’s klimmen ‘s ochtends de hellingbaan op. ‘Ze werkten parttime en werden door mij opgeleid’, aldus Van de Hoef. Een jaar later volgde de verhuizing naar de Hoogte Kadijk. Vandaaruit zou de redactie tot 2015 werken.

De verhuizing in 2003 was nodig omdat Novum snel groeide. Van de Hoef: ‘De doorbraak kwam na de FM-frequentieveiling. Binnen een paar dagen stampten we een radio-afdeling uit de grond. We begonnen bij ID&T Radio en vervolgens bij nog zo’n 150 zenders, vooral ­lokaal. Een bijzonder enerverende tijd, we waren per week zeven dagen twintig uur in de weer.’

De jonge honden boden mogelijkheden voor bulletins op maat, iets wat ANP en NOS niet konden. En Novum was goedkoper. De concurrentiestrijd was geboren. Met beroerde betaling voor de medewerkers. Van de Hoef: ‘Ik zei in sollicitatiegesprekken direct: voor het geld hoef je hier niet te komen. Maar je kunt hier veel leren, gave verhalen maken en voor veel verschillende media werken. Geld komt later wel, dachten de meesten, en ze kwamen inderdaad vaak goed terecht met hun Novum-ervaring.’

In de opleidingsschool die Novum is, gaat het al snel gruwelijk mis. In 2004 beschuldigt het ANP Novum van grootschalige inbraak in de nieuwsserver: duizenden berichten zijn gegapt in de periode tussen 2002 en 2004. In dat jaar begint een civiele slijtageslag met een kort geding van ANP tegen Novum. Pas eind 2012 komt deze zaak voor het Hof. Novum staakt de strijd na een vernietigend pleidooi van advocaat Arnout Groen. Hieruit blijkt ook dat Novum al eerder op grote schaal artikelen van ANP gebruikte, via een betaald abonnement van een bevriend bedrijf.

Er volgt ook een strafzaak. De eerste veroordeling van de rechtbank Den Haag komt in januari 2008: 4000 euro boete voor Novum, waarvan 2000 euro voorwaardelijk. Oprichter en eigenaar Jan Riemens krijgt 2000 euro boete, waarvan 1000 voorwaardelijk, evenals de inmiddels voormalige hoofdredacteur Van de Hoef. Riemens wordt in hoger beroep vrij gesproken, het bedrijf en Van de Hoef niet.

Van de Hoef was voor die tijd al vertrokken bij het persbureau. In 2006 gaat hij weg hij met onenigheid. ‘Het was een heel gaaf en indrukwekkend project. De energie was enorm en de hoofdredacteuren van kranten, waar het vaak was ingedut, keken daar jaloers naar. Ik wilde meer investeren in kwaliteit, maar kreeg onvoldoende steun van de directie. Het boterde daardoor steeds minder tussen ons.’

Datzelfde geldt voor zijn opvolger als (interim-)hoofd­redacteur, Jeroen van Wieringen: ‘Wij waren journalistiek erg bevlogen, maar de directie had andere belangen. Ik wil er verder niets negatiefs aan toevoegen, want ik heb een prachtige start van mijn loopbaan gehad.’

Van Wieringen vond voorganger Van de Hoef een hele goede hoofdredacteur en had fijne collega’s: ‘Iedereen werkte kei- en keihard, voor weinig geld. Het was fantastisch, want alles mocht en kon. We hadden het idee dat we een nieuw geluid produceerden in de journalistiek.’ Er zat veel meer in volgens beide hoofdredacteuren. Maar zuinigheid, of beter gierigheid, is een rode draad in het ondernemersbestaan van Riemens en mededirecteur -en eigenaar Bram Bloemberg.

De optelsom van de slepende rechtszaak over jatwerk en de reputatie van slechte betaling deed veel media twijfelen of ze met Novum wel een serieus alternatief voor het ANP in huis haalden. In 2006 leek het er even op dat de kansen voor Novum zouden keren. De regionale dagbladen van de GPD wilden de overstap maken. Dan zouden de GPD en Novum samen voor de regionale kranten al het nieuws en de achtergronden verzorgen. Een proef moest uitwijzen of dat haalbaar was.

Dolf Rogmans werd in 2006 door de GPD gedetacheerd om de nieuwsstroom vanuit Novum te leiden. Hij ervoer hetzelfde als eerder Van de Hoef en Van Wieringen: leuk werk, lastige directie. ‘Het onderhandelen over de gemaakte afspraken met de GPD begon vaak pas naderhand. Nooit werden de afspraken gewoon nagekomen. Er werd altijd geprobeerd dat eurootje extra te besparen.’

Toch heeft Rogmans het ‘leuk’ gevonden: ‘Journalistiek werkte het goed.’ Maar de samenwerking klapte omdat Wegener geen afnemer werd van GPD/Novum. ‘Operatie geslaagd, patiënt overleden en zeker voor de GPD het begin van het einde.’

De overgang van Rob de Spa van ANP naar Wegener was doorslaggevend volgens Rogmans. De Spa was tot dan tien jaar hoofdredacteur van het ANP en werd directeur content van Wegener, waar hij een besluit moest nemen om GPD/Novum als nieuwsleverancier voor de regionale kranten te nemen in plaats van zijn ANP.

De Spa ontkent de persoonlijke aversie tegen Novum: ‘Ik leidde weliswaar de redactionele inkoop bij Wegener, maar hoofdredacteuren van titels beslisten mee. Het ANP overklaste Novum nog steeds.’ Maar een ‘nare smaak’ van de concurrentie van Novum hield De Spa er wel aan over: ‘Novum pleegde kannibalisme. Wij stuurden verslaggevers en specialisten op pad. Om vier uur komt via het ANP een vonnis op de radio, Novum belt direct de advocaat voor een quoteje en voor de krant van de volgende morgen is dat goed.’

De meeste hoofdredacteuren zijn gevoelig voor het argument dat als ANP omvalt ook Novum niet meer goedkoop kan werken, aldus De Spa. Maar niet iedereen. ‘Wat ik niet kon begrijpen is dat een kwaliteitskrant als Trouw voor Novum koos terwijl ze wist wat er speelde.’

Na het mislukken van de proef met de GPD is de dienstverlening van Novum Nieuws nog een aantal keer geprobeerd. De nieuwe gratis kranten Dag en De Pers kozen voor Novum. Ben Rogmans zei destijds als hoofd­redacteur van De Pers: ‘Als ik voor hetzelfde geld Novum en zeven journalisten die mooie verhalen schrijven kan betalen, dan kies ik voor Novum.’ Echter, De Pers wil toch ineens het driejarig contract met Novum tussentijds beëindigen vanwege vermeende slechte kwaliteit. Novum spant met succes een rechtszaak aan: De Pers moet het contract uitdienen.

Novum haalt ook nog NU.nl, het Nederlands Dagblad, Elsevier en zelfs NRC als klant binnen. ‘We waren er dichtbij’, zegt Bloemberg in 2015 over zijn poging om de hegemonie van het ANP te doorbreken. ‘De redactievloer in Rijswijk trilde van de schrik toen NRC Media tekende bij Novum’, blikt voormalig ANP-hoofdredacteur-directeur Erik van Gruijthuijsen terug. Maar het succes is steeds weer tijdelijk. Het blijft een terugkerend verhaal. Novum verkoopt iets dat ‘te goed is om waar te zijn’. Kwaliteit blijkt steeds weer een prijs te hebben die hoger ligt dan Novum in rekening brengt.

Eind 2014 zijn ook Riemens en Bloemberg er dan ook eindelijk van overtuigd dat er toch echt geen plek is voor twee rendabele persbureaus in Nederland. Het duo weet hun veroordeelde Novum per januari 2015 te verpatsen aan V-Ventures, dan reeds ANP-eigenaar. 22 van de 37 banen werden geschrapt. Yoeri Albrecht, voorzitter van Vereniging Veronica en commissaris van V-Ventures, denkt nog met woede terug aan de houding van de ‘heren van Novum’, maar houdt zich in: ‘We vonden het strategisch noodzakelijk om de positie van het ANP te versterken, om te overleven. Er is wel betaald voor Novum, maar dankzij onze president-commissaris Rijkman Groenink die hard onderhandelde, bleef de prijs beperkt…’

2 reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

  1. 1. K. Meerman, 20 december 2018, 13:11

    Even los van de inhoud: waarom is een stuk over het verleden geschreven in de tegenwoordige tijd?

  2. 2. Peter Olsthoorn, 27 december 2018, 09:09

    @K. Meerman Antwoord: Daar dit modern is.
    Eens met je kritische vraag. Te pas en te onpas worden gebeurtenissen uit het verleden in de media in de tegenwoordige tijd geschreven, en ook verteld op radio en tv. Dit moet kennelijk de ‘urgentie’ onderstrepen. Als freelancer ga ik daar in mee, om dezelfde commerciële reden. De historicus in me protesteert, de schizofrenie ten top ;-)

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.