Alje Kamphuis schreef een boek over Dieuwertje Blok: Kan je kritisch zijn als je de hoofdpersoon kent en alle medewerking van de familie krijgt?

Het idee voor het boek ontstond kort na de herdenkingsbijeenkomst die na Dieuwertjes overlijden, op 2 maart 2025, werd gehouden. Mijn man en ik waren bevriend met haar en daar aanwezig. Bij aanvang werd ‘The circle game’ van Joni Mitchell, Dieuwertjes favoriete artiest, gespeeld. Het verhaalt over een draaimolen die symbool staat voor de jaren die voorbijkomen in de carrousel van het leven. Het lied raakte me en ik vroeg me later af op welk punt ik in die cirkel was beland. Deed ik wat ik moest doen? Ja, maar wat opviel was dat ik al jaren geen boek meer had geschreven. Waarom eigenlijk niet? Schrijven is immers het leukste wat er is. Wat als ik er één over Dieuwertje zou schrijven? Haar overlijden leidde haast tot nationale rouw. Wat maakte haar zo geliefd en hoe was dat ontstaan? Het leken me mooie vertrekpunten.

Voor het programma Kruispunt realiseerde ik eerder een levensbeschouwelijk profiel van Dieuwertje, waardoor ik al zicht op haar leven had. Dat ik haar had gekend hielp natuurlijk ook. Maar om echt dichtbij te komen was de medewerking van de familie essentieel. Maar hoe ga je zoiets vragen? De nabestaanden hadden wel iets anders aan hun hoofd. Toch stapte ik redelijk snel over mijn schroom heen, want er was haast geboden. De gezondheid van Dieuwertjes echtgenoot Peter de Bie ging snel achteruit en hij zou niet lang meer leven. Mocht ik hem willen spreken, dan moest ik snel zijn. Gelukkig reageerde de familie positief op het boekidee en zat ik begin mei twee middagen bij Peter aan de keukentafel. De emotionele ontmoetingen, een maand voor zijn overlijden, waarin hij openhartig over Dieuwertje sprak, zal ik niet snel vergeten.

Behalve Peter interviewde ik onder meer Dieuwertjes zussen en kinderen. Naast dat ik de reguliere bronnen raadpleegde vertrouwde Dieuwertjes familie mij haar privé-archief toe, dat bestaat uit dagboeken en briefwisselingen. Tevens heb ik enkele apps die Dieuwertje tijdens haar ziekte stuurde kunnen inzien. Hierdoor kwam ik nog dichterbij en kon ik een completer beeld van haar leven schetsen.

Als je zoveel medewerking van de familie krijgt, en je kende de hoofdpersoon, kun je dan nog wel kritisch zijn? In de eerste recensie die over het boek verscheen, noemt de criticus het een mooi eerbetoon, echter waarbij Dieuwertje niet op een voetstuk wordt gezet. Natuurlijk hebben haar succes, optimisme en warme uitstraling een plek gekregen, maar er is zeker ook ruimte voor de schurende kanten van haar bestaan.

Wat Dieuwertje zelf van een boek over haar leven zou hebben gevonden? Ze had het als een eer gezien, maar er ook om moeten gniffelen, denk ik. Haar prestaties vond Dieuwertje eigenlijk niet zo bijzonder en ze had niets met bekendheid.