Villamedia’s Zomergids

Boeken

De Ondergedoken Camera
Het recensie-exemplaar van het boek ‘De Ondergedoken Camera’ werd hier op de redactie veelvuldig uitgeleend aan collega’s. In het boek spelen de heimelijk gemaakte straatbeelden door professionele fotografen in het laatste oorlogsjaar in Amsterdam de hoofdrol. Collega Lars Pasveer schreef er een recensie over die eigenlijk alles vertelt waarom je dit boek gelezen moet hebben. En als het naar meer smaakt: er is tot 1 september ook een tentoonstelling te zien in FOAM!

Ondernemers in het wild
Hoewel het boek al in 2024 uitkwam wil ik er toch nog even de aandacht op vestigen, want afgelopen juni won onderzoeksjournalist Olivier van Beemen de Brusseprijs 2025 voor zijn boek ‘Ondernemers in het wild’. Het boek gaat over African Parks, een ngo die de bescherming van 22 natuurgebieden in twaalf Afrikaanse landen waarborgt.

In zijn onderzoek stuitte Van Beemen op wantoestanden en als African Parks lucht krijgt van zijn onderzoek worden de onderzoeksjournalist en de uitgever aangepakt. Van Beemen schreef daar zelf ook over in onze rubriek De Schepping.

Over Scheppingen gesproken, de afgelopen periode zijn er veel Scheppingen verschenen van journalisten die een boek hebben geschreven. Ik licht er een paar boeken uit die over journalistiek of media gaan.

Boer zocht vrouw - De niet vertelde verhalen
De titel zegt het: wie meer wil weten over kijkcijferkanon Boer zoekt vrouw kan terecht bij dit boek van Chris van Mersbergen en Josselin Gordijn. Het programma bestaat al twintig jaar en volgens de auteurs was het hoognodig eens met een onafhankelijke, journalistieke manier naar het programma te kijken. Hun begeleider stelde zelfs dat ze haast een nieuw genre hebben uitgevonden: guilty pleasure meets serieuze journalistiek.

Hummus en Hamas
Eerder dit jaar verscheen het debuutboek ‘Hummus en Hamas’ van correspondent Gilad Perez. Als net afgestudeerd journalist vestigde hij zich in Tel Aviv vlak voor de Hamas-aanval op Israël op 7 oktober 2023 en de oorlog tussen Israël en Hamas die daarna uitbrak. Hij ziet dat Israëlische media en Arabische media niet schrijven over het lijden van de ander. In De Schepping schrijft hij over zijn zoektocht naar nieuwe journalistiek in Israël en Palestina.

De Mediamachine, hoe geld en technologie de media­economie regeren
Het medianieuws van dit jaar is tot op heden toch wel de overname van RTL Nederland door het Belgische DPG Media. En laat ik nu eerder dit jaar nog een recensie hebben geschreven van een boek dat gaat over het Belgische en Vlaamse medialandschap. Maar het boek ‘De Mediamachine, hoe geld en technologie de media­economie regeren’ van Tom Evens biedt, zoals ik al schreef, ook de Nederlandse mediaprofessional interessante inzichten, want er zijn veel overeenkomsten met onze zuiderburen.

Podcasts

Onaantastbaar
Om bij onze eigen mediasector te blijven: grensoverschrijdend gedrag in de mediasector is een thema dat, sinds de onthullingen op het YouTube-kanaal BOOS in 2022 over seksueel grensoverschrijdend gedrag bij het RTL-programma The Voice of Holland, weer op de kaart staat. Inmiddels is de mediasector diverse onderzoeken en conclusies verder, nieuwe gedragsregels rijker en wordt er gewerkt aan een veilige werkcultuur. Maar tegelijkertijd komen er nog steeds berichten dat het niet overal goed gaat en ook in een verder verleden niet goed is gegaan. De podcast ‘Onaantastbaar’ belicht en van deze historische incidenten.

Het gaat over de grensoverschrijdende gedragingen van Frank William, omroepdirecteur bij de Nederlandse Moslimomroep (NMO), de omroep die in maart 2010 failliet ging. ‘Onaantastbaar’ is een negendelige podcast van Jair Stein, Jan Maarten Deurvorst en Huda Rais. De laatste aflevering staat sinds eind juni online, dus de serie is nu in zijn geheel te bingen.

Het Ultimatum
Ik was zo blij dat Robin de Wever een Schepping wilde schrijven over de podcast die hij voor dagblad Trouw maakte, over een trauma bij de redactie dat ontstond in de Tweede Wereldoorlog. Bij Villamedia is er het komende jaar aandacht voor journalistieke zelfreflectie en de podcast ‘Het Ultimatum’ lijkt daar mooi in te passen.

Het verhaal: de podcast ‘Het Ultimatum’ onderzoekt de affaire rond 23 verspreiders van verzetskrant Trouw die in 1944 waren opgepakt. De krant ontving een briefje dat de mannen geëxecuteerd zouden worden, maar als Trouw bereid was om zichzelf op te heffen, dan zouden ze gespaard worden. Trouw ging door en de mannen werden geëxecuteerd. De zesdelige serie is hier te beluisteren.

Zij is van mij
En dan nog één keer de podcast van ‘onze’ Journalist van het Jaar 2024: Saskia Belleman. Zij kreeg deze titel voor haar podcastserie “Zij is van mij’, over vrouwenmoord in Nederland.

Dit jaar zijn er ook nog podcasts in de prijzen gevallen die ik graag tip. Zo bekroonde Stichting Verhalende Journalistiek de makers van de tien beste verhalende journalistieke producties met de titel Meesterverteller. Daar zaten ook podcastmakers bij. Het gaat om Carla van der Wal en Hannah van der Wurff voor hun podcast ‘De verloren zaak van José’. Ook Kenneth Berth kreeg die eer voor zijn podcastserie ‘Tot aan de maan en terug’ en Evelien Rutten viel in de prijzen met de podcast ‘Roadtrip naar Auschwitz’.

Televisie

Niemand die het Ziet
Ook Mea Dols de Jong, Reijer Zwaan, Ester Gould en Chris Westendrop zijn dit jaar benoemd tot Meesterverteller. In de vierdelige serie ‘Niemand die het ziet’ volgen ze Volkskrant-journalist Huib Modderkolk. Hij onderzoekt de Nederlandse betrokkenheid bij een geheime inlichtingenoperatie in Iran. Hier terug te zien.

Achter de poort
Ik blijf nog even bij prijswinnaars, want ook op documentairegebied zijn er het afgelopen jaar mooie dingen gemaakt. RTV Noord ging er dit jaar vandoor met de Regiohelden Award, de jaarlijkse prijs voor de beste journalistieke productie van de regionale publieke omroep met de documentaireserie ‘Achter de poort’. Journalist Martijn Klungel mocht van het COA in dit opvangcentrum voor vluchtelingen in Ter Apel kijken. Alle afleveringen zijn hier terug te zien.

Wat is het waard
De 21-jarige Max Vessies won een Tegel voor zijn documentaire ‘Wat is het waard’. De film gaat over toenemende bedreigingen richting journalisten en hij sprak onder andere met Sander Schimmelpenninck, Tara Lewis en Paul Vugts. De film is hier terug te zien.

En meer weten over Max Vessies? Lees dan dit interview met hem terug, want hij is nog lang niet klaar. Dit jaar maakte hij ook een podcastserie met de gelijknamige titel ‘Wat is het waard?’, waarbij ook niet-journalisten worden gevraagd naar hun ervaringen.

Nesjomme
De documentaire Nesjomme, waarin het leven van Joodse Amsterdammers aan de hand van en fictief figuur tussen de Eerste en de Tweede Oorlog in beeld wordt gebracht, is het afgelopen jaar al meerdere malen in de prijzen gevallen. De documentaire is gebaseerd op getuigenissen en gebruikt archiefmateriaal om een beeld te schetsen van die tijd. De film is hier terug te zien. Wil je weten hoe het maakproces in elkaar zat? Lees dan even dit verhaal.

Wie nog meer tips over boeken, podcasts en documentaires wil adviseer ik om een kijkje te nemen tussen De Scheppingen van de eerste helft van 2025. Met bijna 50 verhalen is de keuze reuze!

Zomergasten
Het blijft toch bijzonder om zo’n lang interviewprogramma te zien op televisie. Zomergasten bestaat al sinds 1988. In deze komende editie zijn te gast: Özcan Akyol, Simon Kuper, Eva Crutzen, Uğur Ümit Üngör, Femke Halsema en Herman Koch. Vanaf 27 juli 20:15 uur wekelijks op NPO 2 en NPO Start.

De oorsprong van het internet
Terugkijken: deze aflevering van Andere Tijden over de oorsprong van het internet. Maar als je er toch bent, check dan vooral ook de andere afleveringen. Die zijn ook zeker de moeite waard.

Tentoonstellingen

Buitententoonstelling van fotowedstrijd National Geographic
En we zijn alweer beland bij de tentoonstellingen. Voor liefhebbers van de natuur en van dieren. Als je deze zomer naar Ouwehands Dierenpark in Rhenen gaat kom je nog veel meer mooie dingen tegen. Door heel het park zijn er foto’s te zien die zijn ingezonden voor de fotowedstrijd van National Geographic in 2024. Te zien tot en met 31 augustus. Tickets zijn hier te koop.

En ter informatie: als je zelf een keer een goede foto hebt gemaakt die in een van de vier wedstrijdcategorieën past: je kan tot 30 september werk inzenden om mee te doen aan de fotowedstrijd van 2025!

Tegenspel, de eeuw van vrouwelijk koningschap
Ook tot en met 31 augustus te zien is de tentoonstelling ‘Tegenspel’, over de beeldvorming rond de drie koninginnen Wilhelmina, Juliana en Beatrix. De tentoonstelling laat volgens Paleis het Loo zien hoe iedere vorstin haar eigen weg vindt. “Hoe gaan ze om met hun positie als vrouw én als vorst? Hoe vervullen ze hun taak in een door mannen gedomineerde wereld? Wat is de rol van de pers en het publiek in hun verhaal?”. Hun strijd wordt getoond aan de hand van zeven ‘sleutelmomenten’. Tickets zijn hier te koop.

De elf stemmen van Srebrenica
Misschien had ik ook een kopje multimediaal moeten maken, aangezien sommige projecten uit meerdere onderdelen bestaan. Maar goed, ik heb voor deze rubricering gekozen. Eén tentoonstelling heb ik dus al getipt: die van ‘De Ondergedoken Camera’. Maar er zijn er nog een paar die je deze zomer kunt bekijken.

Zoals ‘De elf stemmen van Srebrenica’. Het multimediale project vertelt het verhaal van Bosnische Nederlanders 30 jaar na de genocide in Srebrenica. Het is een gezamenlijke productie van Alma Mustafić, Marjolein Koster, Robin de Puy, FOTODOK, OVT (VPRO) en Nationaal Monument Kamp Vught. Marjolein Koster is verantwoordelijk voor de podcastserie en fotograaf en filmmaker Robin de Puy portretteerde de eerste en tweede generatie overlevenden in beeld. Tentoonstellingen zijn nog tot 14 september te zien in FOTODOK in Utrecht en tot 26 oktober in Nationaal Kamp Vught.

World Press Photo en Queer Havens
De reizende tentoonstelling met de prijswinnende foto’s van de internationale fotografiewedstrijd World Press Photo (WPP) is nog tot en met 21 september te zien in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Maar je kan ook in het buitenland terecht voor de expositie. Zie hier alle locaties.

Daarnaast organiseert World Press Photo in Nederland in samenwerking met Pride Photo de tentoonstelling ‘Queer Havens’, over wat veiligheid betekent als LGBTQIA+-persoon vandaag de dag. De tentoonstelling vindt plaats voor en tijdens Amsterdam Pride 2025 (12 juli tot en met 10 augustus) en wordt zowel buiten in het Westerpark als binnen in Het Meterhuisje in Amsterdam gepresenteerd en is gratis te bezoeken. Rond het openingsweekend worden er nog meer activiteiten georganiseerd. Die zijn hier te vinden.

Er zijn nog veel meer tentoonstellingen te zien, kijk vooral op onze agenda bij de langlopende evenementen voor andere tips. Er zit vast wel iets bij van je gading.

Bonus

Bollywood Summer Filmfestival
Het bonusblokje! De afgelopen periode heb ik wat dingen verzameld die voor mijn gevoel bij de zomer horen of die juist een keer totaal iets anders kunnen opleveren. Ik heb geen flauw idee meer hoe ik hier aan kom, maar ik weet wel dat ik het te leuk vond om het te laten liggen: het Bollywood Summer Filmfestival. Op 11, 12 en 13 juli zijn er in diverse bioscopen van Kinepolis en Lax Cinema in Almere, Hoofddorp, Leidschendam, Spijkenisse en Utrecht Indiase Films te zien.

De officiële aftrap is met de première van Silsila en Kabhi Kabhie, in Kinepolis Leidschendam. Voor het complete programma en informatie over tickets kun je hier terecht.

De Wandelvierdaagse
Dan, voor mij onlosmakelijke verbonden met de zomer: de Wandelvierdaagse. Net als muziekfestivals (waar ik het niet over ga hebben) is deze tocht en de bijbehorende vierdaagsefeesten wel een aanrader. De aftrap van de wandeltocht is 15 juli. De feesten gaan al iets eerder van start, namelijk op 12 juli.

Ik hoop dat jullie wat inspiratie hebben opgedaan voor de zomerperiode. Ik meld me 2 september weer met een reguliere Villamedia gidst. Tot die tijd wens ik jullie een fijne zomer!