Toename van Europese SLAPP-zaken, ondanks introductie EU-richtlijn
Het aantal zogeheten SLAPP-zaken dat binnen Europa wordt aangespannen blijft toenemen. Dat melden The Coalition Against SLAPP's in Europe (CASE) en de Daphne Caruana Galizia Foundation in een nieuw rapport. Strategic Lawsuits Against Public Participation worden ingezet om onder meer journalisten te intimideren niet (langer) over onderwerpen te schrijven. In 2023 werden er 166 rechtszaken gestart die onder de SLAPP-definitie vallen.
Dat brengt het aantal sinds 2010 begonnen SLAPP-zaken naar 1049. De zaken zijn over 41 Europese landen verspreid, waaronder Nederland. In april van dit jaar werd een Europese anti-SLAPP-richtlijn aangenomen; Nederland moet die uiterlijk zomer volgend jaar hebben ingevoerd.
Een SLAPP verhaal: wat zijn Strategic Lawsuits Against Public Participation? | Villamedia
“SLAPP’s brengen niet alleen schade toe aan hun doelwitten, ze zijn een bedreiging voor onze democratie als geheel. Door SLAPP’s wordt ons recht op toegang tot betrouwbare informatie in gevaar gebracht”, stelt Emma Bergmans, senior beleidsadviseur bij Free Press Unlimited en lid van de stuurgroep van CASE.
Ook in Nederland zijn rechtszaken gestart die als SLAPP geïdentificeerd kunnen worden: CASE signaleerde hier twaalf zaken. Free Press Unlimited deed eerder dit jaar onderzoek naar juridische druk en SLAPP’s in Nederland. De organisatie concludeerde dat de impact van juridische druk op Nederlandse media veelal onzichtbaar blijft en wordt onderschat.
Inmiddels heeft de Nederlandse overheid een wetsvoorstel uitgewerkt voor de implementatie van de Europese anti-SLAPP richtlijn, waar de conclusie wat betreft de regering is dat Nederland grotendeels al via bestaande wetgeving aan de richtlijn voldoet. FPU concludeerde half november dat de invoering van de Europese SLAPP-richtlijn in dat licht nog steeds sterk te wensen over laat.
“Als er geen scherpere implementatie komt, zal het afschrikwekkende signaal aan machtige actoren die een zaak aanspannen verloren gaan. Hiermee wordt de Nederlandse journalistieke gemeenschap niet beschermd”, zegt Bergmans.
SLAPP’s worden niet enkel tegen journalisten of mediabedrijven ingezet: ook ngo’s en activisten worden regelmatig juridisch afgedreigd. In het CASE/Galizia Foundation-rapport wordt gewezen op een miljoenenclaim tegen Greenpeace International door diepzeemijnbedrijf NORI, dat op de zeebodem naar zeldzame metalen zoekt.
Praat mee