Theo Dersjant over zijn schepping in wording: een verzameling van alle journalistenbio’s

Soms begin je aan een journalistiek project zonder een uitkomst of vorm voor ogen te hebben. Je verzamelt jaar-in-jaar-uit informatie over een persoon, bedrijf, gebeurtenis of kwestie, vanuit de gedachte dat het zich misschien ooit vertaalt in een verhaal. En journalisten worden nogal eens gedreven door ‘onbetreden-sneeuw-opwinding’: iets doen dat nog niemand anders deed.

Dat leidde er bij mij toe dat ik wilde weten of er ‘vroeger’ meer (auto)biografieën verschenen van en over journalisten. Piet Hagen schreef rond 2006 een zeer boeiend artikel (De Journalist) over journalistenbio’s. Hij schatte destijds dat er een stuk of 120 waren. Maar een compleet overzicht ontbrak (en moet bovendien steeds worden aangevuld). Uit navraag bleek dat er eigenlijk nergens een complete ‘kaartenbak’ bestond.

Daarom die ‘onbetreden-sneeuw-opwinding’, ik begon met het aanleggen van een lijst. Waarbij zich de vraag aandiende wie er wel en wie er niet in mocht.

De lijn is nu: buitenlandse journalisten (Hugo Camps) die in Nederland werkten doen mee, als er in de (auto)biografie aandacht is voor de journalistieke werkzaamheden in Nederland. Voor politici (Abraham Kuyper) geldt dat een substantieel deel (subjectief) over het journalistieke werk moet gaan. Bundels oude verhalen doen niet mee, tenzij er in die bundel ook een biografische schets zit (Willem Wittkampf). En oh ja, fotografen zijn inbegrepen, mits ze voor journalistieke media werkten.

Journalisten worden nogal eens gedreven door ‘onbetreden-sneeuw-opwinding’: iets doen dat nog niemand anders deed.

Een uitgebreide (en immer voortdurende) zoektocht op het internet (Delpher, boekwinkeltjes.nl, etc.) volgde. Die resulteerde – tot nu toe - in een lijst met 171 titels. De voorlopig ‘oudste’ is van P.A. Haaxman uit 1918. De lijst is waarschijnlijk incompleet. Soms werden terugblikken op het journalistieke leven in vriendenkring verspreid (Jeroen Wielaert). Soms ook betrof het alleen lokaal bekende reporters. Nog steeds – maar wel langzamer – duiken biografieën op die er bij eerdere speurtochten niet uitkwamen.

En dan is het eigenlijk niet zo’n grote stap om al die titels ook te willen bezitten. Om er misschien ooit iets (websiteje?) mee te gaan doen. Want bij elkaar opgeteld vormen die bio’s een inkijkje in onze persgeschiedenis. En dus ben ik inmiddels vaste klant bij boekwinkeltjes.nl

Terzijde: wie een titel in de kast heeft: stuur even een mailtje, wellicht staat de uitgave niet in mijn kaartenbak. Nog mooier zou het zijn wanneer ik zo’n biografie ook aan mijn collectie kan toevoegen.

En dan die beginvraag: verschenen er vroeger nou meer (auto)biografieën? Mijn lijst laat duidelijk zien dat dat niet het geval is. Sterker: we beleven de laatste kwart eeuw een ware ‘hausse’ aan journalistenbio’s. Waarbij verder nog een aantal zaken opvalt (verdeling man/vrouw). Daarover later meer, als het overzicht completer is.

Afsluitende quizvraag: er zijn maar twee ‘gevallen’, waarbij er zowel een biografie over de vader als over de zoon verscheen. Wie zijn dat?