BVD plunderde archief van Gommert de Kok
Gommert de Kok was een hoofdredacteur van de oude stempel. Een tikkeltje autoritair maar wel de belichaming van de kranten waaraan hij leiding gaf: de Provinciale Zeeuwse Courant, van 1961 tot 1978, en daarna de Haagsche Courant tot zijn plotselinge dood in 1985. In zijn Zeeuwse tijd stond hij bekend als ‘zevende gedeputeerde’ van de provincie en in Den Haag genoot hij dankzij commentaren op radio en tv ook landelijke bekendheid.
Hoe onafhankelijk De Kok ook was van politieke partijen, naar huidige maatstaven waren zijn betrekkingen met ondernemers en politici wel eens al te innig. Zo trad hij op als perschef van scheepswerf en machinefabriek De Schelde, toen de grootste werkgever in Zeeland. Een CHU-statenlid liet hem wel eens een speech schrijven. Mede door dit soort details geeft biograaf Eric-Jan Weterings een goed beeld van de ‘harmonieuze’ journalistiek die tot in de jaren ’80 werd bedreven.
Een curieus voorbeeld daarvan is De Koks omgang met het Koninklijk Huis. Hoewel kritisch over de rol van prins Bernhard in de Lockheed-affaire onderhield hij vanuit het Genootschap van Hoofdredacteuren goede contacten met koningin Juliana. Later was hij ‘adviseur’ van koningin Beatrix.
Wat dat adviseurschap precies inhield wordt niet duidelijk, want De Kok vertelde wel met enige trots dat hij de koningin raad gaf (tijdens een kabinetsformatie zou hij zelfs een keer ’s nachts op het paleis zijn ontboden) maar niet wat hij met haar besprak. Wel weten we dat hij aantekeningen maakte van zijn gesprekken en mogelijk van plan was na zijn pensioen hierover te publiceren.
Wat er in die aantekeningen stond heeft de biograaf niet kunnen achterhalen, want deze doos is uit De Koks archief verdwenen. Kort na zijn dood heeft de BVD bij de nabestaanden de stukken opgeëist en gekregen. Oud-premier Van Agt, die De Kok goed kende, is verbaasd: ‘Zoiets is bij mijn weten nog nooit gebeurd, ook bij mij niet, terwijl ik toch heel wat aantekeningen over de koningin en haar Huis in mijn bezit had.’ Oud-premier Lubbers, ten tijde van de ‘inval’ verantwoordelijk voor de BVD, kan zich niets meer van deze zaak herinneren.
Hopelijk vindt historicus-schrijver-journalist Weterings nog eens de tijd om dit raadsel tot op de bodem uit te zoeken.
Eric-Jan Weterings: Gommert de Kok-Journalist. Uitgeverij Den Boer De Ruiter, ISBN 9789079875573, 164 pagina’s, € 16,50


Praat mee