De Schepping van Leonard Ornstein: Het geheim van Mark Rutte

Een documentaire over zichzelf als premier: Mark Rutte stemde er enkele maanden voor het definitieve einde van zijn premierschap eindelijk mee in. Ondanks vele verzoeken had Rutte de afgelopen veertien jaar het maken van zo’n documentaire stelselmatig afgewezen. Het was Jort Kelder die hem had overtuigd iets ‘voor de geschiedenis’ te doen.

En zo kreeg ik begin maart een telefoontje van Rijksvoorlichtingsdienst-directeur Stephan Schrover. Al langer had ik met hem en Rutte zelf contact. Een documentaire zou het moeten worden. Na wat omwegen was het uiteindelijk producent en regisseur Mattias Schut die met zijn CCCP het project wilde oppakken, met mijzelf als interviewer en eindredacteur. Videoland omarmde - na de succesvolle serie van Jaïr Ferwerda over Caroline van der Plas - opnieuw een politiek project.

Aan de slag dus met de enthousiaste Schut. Drie maanden lang waren we dicht in de buurt van de minister-president. De RVD, die de premier onder zijn hoede heeft, stelde als enige restrictie dat opnames in de privésfeer van Rutte in overleg met hem moesten geschieden. Daarnaast waren uiteraard staatsgeheimen een taboe om uit te zenden. Omdat je voor het maken van een documentaire met de premier nog weleens in aanraking komt met zaken waar je eigenlijk niet bij kan zijn was dat wel een lastig punt. We maakten daarover goed werkbare, transparante afspraken met de RVD.

Uiteindelijk was het heel bijzonder hoe dichtbij we met de camera bij Rutte mochten komen, hoe open hij was - en niet onbelangrijk - dat zijn naaste medewerkers ons min of meer onze gang lieten gaan bij het vastleggen van Ruttes daily life in zijn laatste weken als minister-president. We hadden dan ook al snel het gevoel dat we iets speciaals aan het maken waren.

Er waren ook tegenslagen. Zenderen zat er niet in. Rutte snapte als geen ander dat een microfoontje aan zijn revers hem kwetsbaar zou kunnen maken vanwege versprekingen of (te) intieme gesprekken. De premier voerde als bezwaar aan dat degenen die met hem in gesprek waren, zich niet vrij zouden voelen als zijn gesprekspartner en hij door ons te allen tijde te volgen zouden zijn. Dus ging het zenderen - met uitzondering van een paar opnamedagen - niet door.

Daar stond tegenover dat Rutte het Torentje ruimhartig beschikbaar stelde voor interviews, evenals het Catshuis. Iedereen die weleens een cameraploeg over de vloer heeft gehad weet wat dat betekent: dat het nodige meubilair wordt verplaatst en verschoven. We mochten in Den Haag het overleg met zijn staf filmen, mee met het regeringsvliegtuig naar Kazachstan, en niet te vergeten telefoongesprekken met wereldleiders registreren over de crises in Oekraïne en in het Midden-Oosten. We volgden zijn weg naar wording van de secretaris-generaal van de NAVO.

Wat ons het meest bij zal blijven is de strakke zelfregie die de (ex-)premier over zijn leven voert. Dat is eigenlijk het geheim van Mark Rutte, en dat is hopelijk goed zichtbaar in onze inkijk in zijn leven.