— vrijdag 21 februari 2020, 10:07 | 0 reacties, praat mee

Slowakije met eerste parlementsverkiezingen na moord op onderzoeksjournalist Ján Kuciak op kruispunt

Herdenking voor Martina Kusnírová en Jan Kuciak - © Vladimir Simicek / AFP

Eind deze maand gaan de Slowaken naar de stembus. Het is dan twee jaar na de moord op de Slowaakse onderzoeksjournalist Ján Kuciak en zijn verloofde Martina Kusnírová. Trouw vraagt zich af wat zijn erfenis is en of die nalatenschap te zien zal zijn in de uitslag van de verkiezingen.

Kuciak en Kusnírová werden in februari 2018 doodgeschoten in hun woning in hun huis in Veľká Mača. Hij schreef vooral over grootschalige belastingfraude. Een van zijn laatste artikelen ging over de Slovaakse zakenman Marián Kočner, die controversiële banden heeft met verschillende politici en volgens het openbaar ministerie opdracht zou hebben gegeven tot de moord. De moord op de onderzoeksjournalist en diens verloofde zond schokgolven door het land.

“Dit worden de eerste parlementaire verkiezingen na de moord”, zegt hoofdredacteur Peter Bardy van Aktuality.sk, de nieuwssite waar Kuciak werkte tegen Trouw (betaald, via Blendle). “We staan op een kruispunt. De verkiezingsuitslag moet straks aantonen of we verandering willen in dit land.”

Zijn nieuwsorganisatie Aktuality.sk is in ieder geval flink veranderd. “Na de moord hebben we hier de hele manier van werken veranderd. Jan was onderdeel van een klein team onderzoeksjournalisten binnen onze redactie. Nu houden we ons allemaal bezig met onderzoeksjournalistiek, dat was een wens van de medewerkers zelf. We zijn heel gedreven om de mensen op te sporen die corruptie elke dag mogelijk maken, die met illegale zaakjes hun geld verdienen.”

Politieke onrust
Na de moord werden er verder herdenkingsbijeenkomsten georganiseerd, die uitgroeiden tot een beweging: ‘Za slusne Slovensko’, voor een fatsoenlijk Slowakije. “Burgers begonnen hun macht te voelen,” aldus Katarina Pazmany, die samen met haar echtgenoot die eerste herdenkingsbijeenkomst organiseerde. Het werd tijd om eisen te formuleren. “We wilden betrouwbare mensen in het parlement en de regering zien. En natuurlijk een onderzoek naar de moord op Kuciak en naar de corruptiepraktijken die hij boven water had weten te krijgen.”

De druk op de overheid nam toe en er ontstond een politieke crisis. In het voorjaar van 2018 stapten eerste de minister van Binnenlandse Zaken op, vervolgens premier Fico en later ook het hoofd van politie. Bij de presidentsverkiezingen die volgden bleek de uitslag sterk beïnvloed te zijn door de moord op Kuciak en zijn verloofde. De anti-populistische, pro-Europese advocaat Zuzana Caputova won.

Ook al is haar macht beperkt, de komst van Caputova was van grote symbolische waarde, zegt politicoloog Viera Zuborova van het Bratislava Policy Institute. “Caputova heeft laten zien dat je met een positieve campagne een verkiezing kunt winnen. De Slowaken hebben nu voor het eerst ervaren dat je ook op politici kunt stemmen die in essentie goede mensen zijn.” Behalve de opkomst van een nieuwe golf politici zag Zuborova nog een ontwikkeling. “De zittende politieke elite lijkt de banden met ‘giftige’ figuren rondom hen te verbreken.” Of het genoeg is, moet nog blijken. “Deze gebeurtenis heeft Slowakije flink gepolariseerd. Het land is nu meer verdeeld dan na de val van het communisme. Extreem-rechtse politici hebben misbruik gemaakt van de moord en spelen in op het cynisme van mensen.”

Vorige maand begon de rechtszaak tegen de verdachten van de moord. Hoofdredacteur Bardy noemt het “de belangrijkste rechtszaak in de geschiedenis van Slowakije tot nu toe. Dit proces kan een eerste stap zijn om de betrouwbaarheid van de instituties die de democratie moeten beschermen in ons land terug te winnen. Want volgens mij is dat het grootste probleem van Slowakije; de bevolking heeft geen vertrouwen in parlementariërs, politiemensen en rechters”.

Lees ook:
Schutter bekent moord op Slowaakse journalist (13 januari 2020)
Slowaken lijken anders te stemmen na moord op journalist Ján Kuciak (18 maart 2018)
Premier Slowakije afgetreden na moord op journalist (16 maart 2018)
Slowaakse journalist vermoord (26 februari 2018)

Bekijk meer van

Slowakije Ján Kuciak

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab
Redacteur

Lars Pasveer
Redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur

Anneke de Bruin
Vormgever

Marc Willemsen
Webontwikkelaar

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.