Oproep tot nuance bij symposium over oorlogsarchief: ‘Laat niet alleen emotie spreken’
Zowel nabestaanden van slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog als van collaborateurs hopen op nuance, rust en respect als in januari het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) volledig openbaar wordt.
Dat werd zaterdag duidelijk tijdens een symposium over dit onderwerp in het Nationaal Archief in Den Haag, waarin beide perspectieven werden belicht.
Zo hoopt Wim van de Donk, voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei, op meer begrip voor “het grijs” dat er tijdens en na de oorlog was. Volgens hem kwamen sommige mensen voor “ultiem menselijke dilemma’s” te staan.
“Die werden in het felle licht van na de oorlog heel zwart-wit gezien, maar vragen misschien om iets meer subtiliteit.” Wel benadrukte Van de Donk dat niet voorbij moet worden gegaan aan het feit dat er ook echte daders waren.
Kinderen van foute ouders
Ook volgens Liesbeth van der Horst, directeur van het Verzetsmuseum, gaan sommige nuances in de loop der tijd verloren. “Er zijn politiemensen die joden van huis hebben gehaald, maar tegelijkertijd mensen in gevaar hebben gewaarschuwd.”
Dat soort beelden kunnen volgens haar ook uit het CABR naar voren komen.
“Kinderen van foute ouders zijn slachtoffers zonder dader geweest te zijn”, zei Dik de Boef, wiens eigen ouders actief waren in het verzet. “Zij mogen niet veroordeeld worden.” De Haagse burgemeester Jan van Zanen sloot zich daarbij aan: “U bent niet schuldig als nabestaande.”
Een van die nazaten van ‘foute’ Nederlanders is Michael Schuling, kleinzoon van een Duitse SS-soldaat. Hij hoopt vooral dat mensen niet te snel oordelen als het CABR openbaar is. “Zonder context is er niets, neem de tijd voor nuance.”
Verstand erbij houden
John Blogg, kleinzoon van weggevoerde Joodse grootouders, denkt dat veel mensen in januari gaan kijken of ze verdachten uit het CABR kennen. Dat ziet hij ook op de ‘NSB-gang’ in het Nationaal Holocaustmuseum, waar hij vrijwilliger is. “Het is belangrijk om vandaag tweede en derde generaties erop te wijzen dat we ons verstand erbij moeten houden en niet alleen de emotie moeten laten spreken.”
Het symposium Verbinden en doorgeven was een initiatief van de Stichting Werkgroep Herkenning, die zich inzet voor de nabestaanden van ‘foute’ Nederlanders.
De bijeenkomst stond in het teken van het CABR. Dit beladen oorlogsarchief beslaat met zo’n 30 miljoen pagina’s bijna 4 kilometer aan papier. In januari worden zo’n 8 miljoen pagina’s ook online toegankelijk. De rest volgt tussen juni 2025 en 2027.
Praat mee
1 reactie
A. Graaff, 26 november 2024, 19:17
Toch niet wéér dat gezeur over ‘grijs’? Dat heeft Chr vd heijden al uit ten treure gedaan, en geheel fout - waarbij het hielp dat hij kind van een foute vader was. Ik zie alleen collaborateurs staan - maar de Nederlandse Jodenjagers, de folteraren, de beulen, de 25.000 man Nederlandse SS-ers?
Ik denk vooral aan Antoie van Dijk, een van de grootsteschoften uit de oolrog, commissaris van politie in Nijemegen - ging zelf mee de straat op bij razzia’s. Beozoht de volgende dag de betere - lege - adressen om god en zilver te roven. Oké Wim vd Donk: doe jij maar wat nuance…
We gaan als werkgroep ‘Herdenk nazis niet’ een actie starten genaamd ‘De ergste inwoner’. Gemeenteraden uit zo’n 150 plaatsen verklaren dan bij motie, bijv. in Helmond of Nijmegen, dat A. van Dijk hun ergste inwoner ooit was. Of de veroordeelde SS-moordenaar was bij 22 moorden, Klaas Carel Faber uit Haarlem, of de veroordeelde moordenaar van AM de Jong, Lambertus van Gog - etc etc. Ik begrijp de opwinding niet echt… ben ook lid van ver v Verzetskinderen.
de morele kant: niemand is 100 goeds of fout - maar daar gaat het niet om. Wij hebben allemaal dagelijks te maken met de noodzaak om goed en fout scherp te onderscheiden, en het is toch zo simpel: ;e;en Jood helpen maakt het aangeven van drie anderen niet goed. OF het gruwelijke voorveeld van Sns van Dijk, Joodse verraadster van 145 andere Joden - de nig evrfouw die na de oorlog in Nederkand ter dood is gebracht. Ik verafschuw die executie, maar schuldig was - akl had ze zeker iets to haar verdediging op te merken - en zij heeft due 145 niet gedood.
Onderscheid tussen goed en jwaad is en blijft ook voor elke journalist een dagelijkse taak. Straf niet.
Overigens was Nedreland het land met het meest succesvolle verzet van heel Eurioa: 300-350.000 onderduikers (absoluut record) meest verzetsbladen: 1.300 (België 600) de meest Yad Vashem-onderscheidingen etc.
Overigens lijkt dit een grensgeval voor een journalistiek vakblad/site.
Arthur Graaff
vm. hoofdred. Nieuws-WO2 en BBC-blad Wereld in Oorlog.