website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Onderzoeksjournalisten opgelet: er is 4 miljoen te verdelen

Dolf Rogmans — Geplaatst in Innovatie op maandag 2 juli 2018, 15:40

Als je ooit een journalistiek idee hebt gehad maar geen geld om het uit te voeren, stof het af. Of bedenk iets nieuws. Want vanaf volgende week is er een enorme stoot geld beschikbaar voor onderzoeksjournalistiek. In opdracht van minister Arie Slob wordt er in een paar maanden tijd vier miljoen euro ‘uitgedeeld’.

De vlag hangt uit bij het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek (SvdJ) en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten (FBJP). Beide zelfstandige overheidsinstellingen zagen hun budget exploderen als gevolg van het kabinetsbesluit 5 miljoen euro per jaar ter beschikking te stellen voor onderzoeksjournalistiek. Het merendeel daarvan, 4 miljoen, zal via hen worden uitgegeven. Hoe Slob de laatste miljoen wil verdelen, heeft hij nog niet verteld.

Het huidige budget van het Stimuleringsfonds is 2,2 miljoen en dat van het FBJP vier ton. Nu zijn de huidige budgetten niet exclusief voor onderzoeksjournalistiek bedoeld, maar de 4 miljoen extra wel. Er komt dus echt heel veel geld extra beschikbaar.

Een ander sommetje om dat duidelijk te maken: in een onderzoek in opdracht van de minister wordt geschat dat er in Nederland tussen de 300 en 600 onderzoeksjournalisten zijn. Dat betekent dat er tussen de dik 13.000 en ruim 6600 euro subsidie per journalist beschikbaar komt. Zouden die allemaal in vaste dienst zijn tegen een bruto jaarsalaris van 66.000 euro, betekent dat een subsidie van 10 tot 20 procent.

Het goede nieuws is ook nog eens, er is haast geboden met het uitdelen, want de regeling geldt vooralsnog voor 1 jaar. Wie mag er aanvragen? Iedereen! Freelancer, uitgever, een hele redactie die wil samenwerken, allemaal kunnen jullie een aanvragen indienen. Het heeft iets weg van ‘het is te mooi om waar te zijn’.

Misschien is dat ook zo, want er is wel een aantal spelregels, die overigens nog niet helemaal vast liggen. Eerste slag om de arm is dat de Tweede Kamer nog moet instemmen. De eerste indicatie of dat lukt komt woensdag tijdens een overleg tussen minister Slob en de Kamer. De verwachting is dat het allemaal goed komt. De discussie in de Kamer zal wel gaan over de publieke omroep en het subsidieplan staat in het regeerakkoord, dus een Kamermeerderheid lijkt verzekerd.

En dan moeten beide instellingen hun regelingen nog openbaar maken zodat je weet aan welke eisen je precies moet voldoen om in aanmerking te komen voor geld.

Het Stimuleringsfonds is er nog niet uit hoe ze de drie miljoen euro precies gaan uitdelen. Zeker is wel, dat ongeveer vijf ton nodig is om een en ander in goede banen te leiden (onder meer extra onderzoek naar onderzoeksjournalistiek en 75 mille voor overhead) zodat er 2,5 miljoen euro overblijft om journalisten onderzoek te laten doen in redactioneel verband. Ook zeker is dat het geld in september moet worden aangevraagd en dat het voor september volgend jaar ook daadwerkelijk uitgegeven moet zijn.

Een in potentie lastig probleem is met medewerking van de minister al opgelost, namelijk een soort van antwoord op de vraag ‘wat is onderzoeksjournalistiek’? De minister heeft de aanbevelingen uit een in zijn opdracht gemaakte studie overgenomen om vooral een brede definitie te hanteren (zie kader onder in het verhaal).  Breed genoeg om een welles-nietesdiscussie te voorkomen.

Onzeker is nog hoe het Stimuleringsfonds het begrip ‘samenwerken tussen redacties’ gaat uitleggen. Wel is duidelijk dat samenwerking van belang is bij de toekenning van geld om te voorkomen dat slimme redacties ineens al het bestaande werk tot onderzoeksjournalistiek verklaren en daarvoor steun aanvragen.

Ook nog niet duidelijk is hoe het fonds het begrip ‘matching’ precies gaat uitleggen. In principe betalen ze de helft van een project, maar voor zzp’ers komt daarop een uitzondering, net als voor lokale omroepen die geen budgetten hebben.

Wel is duidelijk dat zzp’ers, publieke omroepen, online of offline, innovatief-of-niet, allemaal mogen aanvragen. ‘We doen niet aan politiek. Het gaat om het resultaat’, zegt SvdJ-directeur René van Zanten daarover. Volgende week praat hij met vertegenwoordigers uit de sector om te horen hoe die denken dat een goede verdeling er uit ziet.

Daar waar het Stimuleringsfonds de puntjes nog op de i moet zetten voordat de regeling openbaar wordt, heeft het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten de regeling al klaar. Als de Kamer akkoord is, kan de regeling half juli van start. Dat komt omdat die heel nauw aansluit bij de al bestaande regeling. Bijzondere journalistieke projecten en onderzoeksjournalistiek liggen immers dicht bij elkaar.

Verschil met het Stimuleringsfonds is dat bij het FBJP alleen de journalist zélf een aanvraag kan indienen. En die moet daarbij aangeven waar de productie wordt gepubliceerd. Wel mag dat nu crossmediaal zijn. Tot nu toe mag het fonds dat niet steunen, maar de nieuwe regels laten dat dus wel toe.

Verder komt er de mogelijkheid apart geld aan te vragen voor research en voor uitvoering. ‘Omdat te stimuleren dat er voldoende tijd voor onderzoek wordt uitgetrokken’, aldus FBJP-directeur Jessica Swinkels.

Het FBJP denkt aan tien toewijzingsmomenten per jaar, waarbij het geld over meerdere jaren mag worden uitgegeven. Er is dus minder haast geboden dan bij de SvdJ. Het fonds bekijkt verder of er een regeling kan komen voor talent in de vorm van beurzen.

Verder kijken beide fondsen nog hoe ze invulling kunnen geven aan de opdracht van de minister om met name de regionale onderzoeksjournalistiek te steunen. Het geld hoeft niet perse naar een regionaal medium te gaan, maar zou wellicht kunnen toegekend kunnen worden aan een samenwerkingsverband van regionale en landelijke media.

Het is van belang dat het proefjaar goed wordt afgesloten, aldus de twee directeuren, want het kabinet heeft de intentie om het geld structureel beschikbaar te stellen als de regelingen bevallen.

Definitie onderzoeksjournalistiek

Bij de aanvang van het onderzoek hebben we in overleg met experts een definitie van onderzoeksjournalistiek opgesteld en deze vervolgens getoetst bij onderzoeksjournalisten en media. De basis vormde de definitie van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) dat onderzoeksjournalistiek ‘kritische en diepgravende journalistiek’ is. Daaraan hebben we de volgende kenmerken toegevoegd:

- Onderzoeksjournalistiek start met een eigen – in onafhankelijkheid geformuleerde – onderzoeksvraag.
- Onderzoeksjournalistiek beoogt feiten en verbanden bloot te leggen die apart of in hun samenhang nog niet zichtbaar waren.
- Er moet een zeker ‘algemeen belang’ in het geding zijn.
- Er worden onderzoeksjournalistieke methoden ingezet.
- Onderzoeksjournalistiek kost over het algemeen meer tijd dan reguliere journalistiek.

Bron: Onderzoeksjournalistiek in Nederland Verkenning en analyse. Door DSP in samenwerking met prof. dr. Henri Beunders.

1 reactie

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

  1. 1. Saskia, 30 juli 2018, 17:57

    gaat dit dan uiteindelijk weer via een verplichte cursus business modellen invullen die door het svdj verplicht wordt gekoppeld aan de verstrekking can deze beloofde gouden miniberg?  Opvallend veel subsidie wordt verstrekt aan “apps” can bekakte kinderen en opvallend weinig aan werkelijke journalistiek. toch gek dat steve brown met zn veelbekeken onderzoek naar de knapenindustrie op de paardenstraat minder innovatieve onderjournalistiek is dan een niet- opgeleverde” app” voor het actueel doorgeven van verkeersinformatie!? (á €600.000 pj)
    Je kan veel zeggen van Brown naar toch niet dat hij niet heel innovatief is met zn onderzoek naar de gangstermafiaVVD
    Grts. van een gelemaal niet rancuneuze oninnovatieve Aanbestedingsnieuws (r) (tm)