— donderdag 10 november 2022, 16:31 | 0 reacties, praat mee

Ombudsman stelt onderzoeksjournalist Ton van der Ham in het gelijk: ‘Mijn reputatie is te grabbel gegooid’

© Maaike Putman

De Nationale Ombudsman adviseert het Openbaar Ministerie (OM) om het sepot van de zaak tegen onderzoeksjournalist Ton van der Ham van televisieprogramma Zembla (BNNVARA) om te zetten in een ‘technisch sepot’. Want hoewel de rechter oordeelde dat Van der Ham niet vervolgd hoefde te worden, kreeg Van der Ham wél een strafblad omdat hij zich schuldig zou hebben gemaakt aan ‘lokaalvredebreuk’. Laatste wijziging: 11 november 2022, 10:09

Journalist Van der Ham is vooral opgelucht. ‘De ombudsman is snoeihard richting het OM en het is in ieder geval nu helder en duidelijk. Ik ben heel erg blij dat deze uitspraak er eindelijk is’, zegt de onderzoeksjournalist in gesprek met Villamedia.

De Nationale Ombudsman publiceerde woensdag een achttien pagina’s tellend verslag, waarin de ombudsman een vernietigend oordeel geeft over de handelswijze van het OM. In de rechtszaak concludeerde het OM al dat Van der Ham schuldig is aan ‘een gering strafbaar feit dat slechts in beperkte mate daadwerkelijk nadeel heeft veroorzaakt’.

Maar desondanks kreeg Van der Ham tóch een strafblad, waardoor hij onder meer geen VOG-verklaring meer kan aanvragen. ‘Je reputatie is ten grabbel gegooid door partijen die het niet leuk vinden dat jij ergens onderzoek naar doet, maar het OM versterkte het frame. De ombudsman is daar duidelijk over: het kan écht niet.’

‘Reputatie staat op het spel’
Het sepot moet volgens de Ombudsman worden omgezet in een ‘technisch sepot’, waardoor ook het strafblad verdwijnt. ‘Mijn reputatie staat op het spel’, zegt Van der Ham. ‘Een strafblad kan gevolgen hebben voor mijn werk, bijvoorbeeld bij het aanvragen van een visum.’

Lees ook: Ton van der Ham: ‘Ik denk dat we voorlichters te veel macht toekennen’

‘Het Openbaar Ministerie heeft toegeven dat de vordering onterecht was en de aanhouding onnodig. Maar ik behield mijn strafblad’, zegt Van der Ham. ‘Het Openbaar Ministerie deed een beetje badinerend over mijn werk. Zij bepalen kennelijk wat journalistiek relevant is. Dat is problematisch. Waar bemoeit het OM zich mee?’

Het OM vond dat Van der Ham er niet hóefde te zijn: er waren ook andere media aanwezig en het gesprek kon ook later. ‘Met alle respect voor mijn collega’s van het Journaal’, zegt Van der Ham, ‘maar zij hebben geen vier uitzendingen gemaakt over de angstcultuur rond het ziekenhuis en de verzwegen dodelijke calamiteiten’. Bovendien heeft de vrouw die de lezing gaf Van der Ham meermaals expliciet uitgenodigd. H

Het OM stelt, zegt Van der Ham, dat je ergens rechtmatig mag worden weggestuurd, ook zonder goede reden. ‘Dat maakt ons werk als onderzoeksjournalisten nog moeilijker’, vindt Van der Ham. In het persbericht over het sepot van de zaak van Van der Ham schreef het OM dat hij aan het filmen was tijdens de bijeenkomst. Dat is echter niet zo. Het OM erkende die fout later en zette dat recht, maar de sepotcode is nooit aangepast, waardoor Van der Ham nog steeds met een strafblad zat opgescheept.

‘Hartelijk gefeliciteerd’
Nu is het vooral de vraag wanneer het strafblad van Van der Ham verdwijnt. Eerder gaf het OM toe een fout te hebben gemaakt, omdat zij er vanuit gingen dat Van der Ham aan het filmen was. Die fout hebben ze inmiddels toegegeven. Maar de sepotcode is nog steeds niet veranderd. Het OM zegt nu de uitspraak van de ombudsman nog ‘te bestuderen’ Het uiteindelijke besluit om technisch sepot in te stellen ligt nu op het bureau van de minister. ‘Ik ga er wel vanuit dat ze akkoord gaat’, zegt Van der Ham. ‘Maar zeker weten doe ik het niet. Voor hetzelfde geld legt het ministerie de aanbeveling naast zich neer – ik ga er niet vanuit. De enige bevredigende uitkomst voor mij is dat men zwart op wit zegt: “je bent ten onrechte aangemerkt als verdachte”. Ook had Van der Ham donderdag contact met het Utrechtse UMC: ‘Ze hebben mij hartelijk gefeliciteerd. Dat is in ieder geval winst…’.

Lees ook: Ton van der Ham over hoe een lezing op een arrestatie uitdraait

Kijkt Van der Ham met de kennis van nu anders naar de woordvoerders als journalist? ‘Er is belachelijk veel stress en wantrouwen tussen journalisten en woordvoerders. Het is niet allemaal nodig. Je kunt de angel eruit halen door allerlei aannames over elkaar weg te halen.’

Volgende week verschijnt er bij de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) een essay van Van der Ham over deze kwestie.

Ton van der Ham (1976) studeerde journalistiek de Christelijke Hogeschool Ede en liep stage bij Het Parool en Elsevier Weekblad. Daarna werkte hij voor de televisieprogramma’s. Heilig Vuur, Twee Vandaag en Netwerk. Sinds 2009 werkt Van der Ham voor het onderzoekstelevisieprogramma Zembla van BNNVARA. De NVJ ondersteunde Van der Ham en zijn werkgever in de zaak.

Tip de redactie

Wil je Villamedia tippen, maar is dat te gevoelig voor een gewone mail? Villamedia is aangesloten bij Publeaks, het platform waarmee je veilig en volledig anoniem materiaal met de redactie kunt delen: publeaks.nl/villamedia

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Uitgever

Dolf Rogmans

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Factuurgegevens

Villamedia Uitgeverij BV
Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Chris Helt, hoofdredacteur

Marjolein Slats, adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab, redacteur

Lars Pasveer, redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven, redacteur

Rutger de Quay, redacteur

Sales

Sofia van Wijk

Jenny Fritschy

Webontwikkeling

Marc Willemsen

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.