foj 2019

— donderdag 15 januari 2015, 09:39 | 0 reacties, praat mee

Mooie studie met VARA-stemmen van gene zijde

Achter het Nieuws, 1966. Bernard de Vries (l), die als eerste Provo voor de Amsterdamse gemeenteraad is gekozen, in gesprek met Herman Wigbold. - © Foto Ruud Hoff/ANP

De dissertatie van Mirjam Prenger over het roemruchte VARA-actualiteitenprogramma Achter het Nieuws is op een niet-alledaagse manier tot stand gekomen: ze werkte eraan vanaf 1988, interviewde een aantal toen nog levende sleutelfiguren, ging daarna actief journalistiek bedrijven (bij de Volkskrant), en keerde vervolgens terug naar de wetenschap én uiteindelijk ook naar haar proefschrift-in-wording.

Het resultaat heeft een bijzonder voordeel: er staan nooit eerder gepubliceerde uitspraken in van inmiddels overleden mensen als Herman Wigbold en Hans Jacobs – stemmen van gene zijde die af en toe hoogst verhelderend blijken.

Het is eveneens mooi om terug te lezen hoe belangrijk de rol van Achter het Nieuws was bij het aan de orde stellen van taboe-onderwerpen van de jaren ’60, zoals homo­seksualiteit en abortus. Prenger beschrijft hoe betrokkenen langzamerhand de schroom afwierpen en voor de camera durfden te verschijnen, eerst nog anoniem, maar later voluit. Wat vooral opvalt is dat daarin iemand een hoofdrol speelde die ook in de wereld van de televisiejournalistiek totaal vergeten is: Joke van Bommel, producer van de baanbrekende uitzendingen. Soms besteedde ze maanden aan het overhalen van te interviewen personen.

Van Bommel – ze is daarmee in feite de wegbereider van al die bureauredacteuren die voor actualiteitenprogramma’s en documentaires de afgelopen decennia mensen voor de camera hebben proberen te krijgen. Hilversum heeft er heel veel van, de meesten zijn volslagen anoniem, werken in de schaduw van de vermaarde programmamakers en presentatoren, maar zijn goud waard. Van Bommel is hun schutspatroon, voor wie nu eindelijk een piepklein monumentje is opgericht.

Minstens zo interessant is de druk op Achter het Nieuws en zijn chef Herman Wigbold vanuit de eigen sociaal-democratische familie. VARA-bestuurders als Broeksz en Rengelink stonden niet altijd te juichen als ‘die rotjongens’ weer eens zo nodig een taboe moesten doorbreken. Een documentaire van Dick Verkijk over de manier waarop Nederlandse soldaten in Indië hadden geweigerd Duitse geïnterneerden van de verdrinkingsdood te redden (de Van Imhoff-affaire) werd door Rengelink verboden. Prenger concludeert dat de PvdA achter het verbod zat: de partij wilde – met verkiezingen in het vooruitzicht – geen gedonder rond het oorlogsverleden.

Mooie studie. Ik miste hooguit de vaststelling dat Achter het Nieuws in z’n glorieperiode óók heel veel triefel uitzond, onbenulligheid. Collega Jan van Loenen (NOVA, destijds) zag ik ooit geschokt uit het archief komen: dat het heilig verklaarde programma een ode had uitgezonden aan het autowassen op zaterdagochtend had hem diep geraakt. En ook dat een Fiat 500 in dat item ‘de rijdende regenjas’ werd genoemd.

Mirjam Prenger: Televisiejournalistiek in de jaren vijftig en zestig. Achter het Nieuws en de geboorte van de actualiteitenrubriek. Uitgeverij AMB, ISBN 9789079700738, 426 pagina’s, € 37,50

vvoj 2019

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.