— vrijdag 4 juli 2014, 17:05 | 1 reactie, praat mee

Mijn dilemma met Van Woerkom

Als ANWB-baas Guido van Woerkom in 2010 zijn geruchtmakende uitspraak doet over Marokkaanse taxichauffeurs op het fleetmanagementcongres, zijn er drie journalisten in de zaal. Twee zijn ‘buiten functie’ in hun rol als dagvoorzitter. De derde, Bart Luteijn, wikt en weegt (‘Dit gaat de man schaden’) en publiceert. Vier jaar later dwarsboomt zijn publicatie (mede) Van Woerkom bij zijn start als Nationale Ombudsman. Luteijn reconstrueert de afwegingen die hij destijds maakte.

Het is een journalistiek dilemma: hoe serieus moet je ‘kroegpraat’ nemen? En hoe letterlijk rapporteer je een citaat van iemand die iets ongelukkigs formuleert?

Op de bewuste dinsdagmiddag, 18 mei 2010, stond op het podium Guido van Woerkom. Niet als baas van de ANWB, maar als vertegenwoordig van de klankbordgroep ‘Anders betalen voor Mobiliteit’. Van Woerkom is een ogenschijnlijk bedeesde ietwat afstandelijke man, integer overkomend, niet behept met uitzonderlijk redenaarskunsten maar wel een man ‘met een verhaal’.

Hij staat op het podium voor de fine fleur van de Nederlandse fleet- en leasebranche. Kilometerheffing stond toen nog volop in de belangstelling. Een begrip dat inmiddels allang uit ons geheugen is gewist. Er waren branchepartijen vóór (Rai Vereniging), tegen (VNF/fleetowners) en een beetje-voor-maar-ook-een-beetje-tegen (ANWB).

Er is weinig zo precair als het thema autobelastingen. De toon van de discussies in die dagen was scherp, de polarisatie leek compleet. De ene partij verweet de ander voor eigen parochie te preken en niet verder dan de eigen spreekwoordelijke neus te kijken. Weer een ander werd opportunisme verweten.

Kortom, het waren spannende tijden. Van Woerkom lichtte die dag de plannen toe van de klankbordgroep. En zo ging het al snel over voorbeelden van mensen die weinig rijden maar veel betalen en veel rijden en weinig betalen. In dat relaas kwam de vrouw van Van Woerkom ter sprake. Die rijdt maar vierduizend kilometer per jaar. Waarom dan nog een eigen auto en geen taxi gebruiken, luidde een vraag uit het publiek. En toen kwam dus die bewuste Marokkanen-uitspraak. En vlak daarna was het stil…

Die stilte werd vreemd genoeg niet doorbroken door de spreekstalmeester van die dag. Terwijl de zaal toch met gekromde tenen smeekte om een relativerende opmerking of anekdote om de kou uit de lucht te halen. Niets. De dagvoorzitter zou achteraf verklaren het allemaal niet exact geregistreerd te hebben.

Dat kan natuurlijk gebeuren als je in het hoofd al bezig bent om de volgende spreker aan te kondigen, in dit geval de baas van marktonderzoeksbureau Heliview die wél de spanning eruit haalde door te verklaren graag in te stappen bij een Marokkaanse taxichauffeur. Net als zijn vrouw.

Die dagvoorzitter was (en is) overigens ook journalist. Het was eigenlijk een duo-dagvoorzitterschap: het presentatieteam van BNR’s De Nationale Autoshow, Carlo Brantsen en Bas van Werven. Die eerste verklaarde op het bewuste moment niet in de zaal te zijn. Van Werven stond inderdaad alleen op het podium.

Als Van Werven de uitspraak van Van Woerkom wel volop had geregistreerd, was zijn dilemma wellicht nog groter geweest. Kun je als dagvoorzitter nieuws de wereld in helpen dat nadelig uitpakt voor de (betalende) gast? Lastig.

Als journalist in functie ben je na zo’n uitspraak direct alert. Je weet dat dit ‘nieuws’ is. Dat dit impact gaat hebben, niet in de laatste plaats op de man zelf. Maar hoe pak je dit aan? De uitspraak twitteren? Snel een bericht maken voor op de website? Al snel kom je erachter dat het nieuws al op straat ligt; de eerste tweets zijn verstuurd. Van verontwaardiging ‘#

VanWoerkom racist’ tot begrip ‘#VanWoerkom zegt wat wij denken’. Weinig verheffend misschien, maar het nieuws was dus wel al gemaakt. Nieuws maken is niet meer het exclusieve domein van een journalist.

Dan maar het journalistieke handwerk verrichten. De zaal in! Stemming peilen, reacties vragen; kortom: het nieuws duiden. Het bleek een lastige klus in een zaal die zich inmiddels had gegroepeerd in voor- en tegenstanders van de ANWB. De journalist die daarin ronddoolde kreeg niet zelden het verwijt alleen maar uit te zijn op een relletje rondom de baas van de ANWB. Partijen die in de ANWB nog volop de arrogante staatsmonopolist zagen, waren bereid het meest ‘open’ te zijn in hun verontwaardiging over de uitlating van Van Woerkom.

Tussen het moment van de uitspraak van Van Woerkom en de publicatie in onder andere Automobiel Management, zat zo’n twaalf uur. Een tijd van wikken en wegen. Op de social media was het inmiddels al volop verspreid; de uitspraak stond al op een enkele website. Maar als ‘serieuze’ media de uitglijder brengen, geeft dat meer impact. Dit gaat de man werkelijk schaden. In de avonduren tevergeefs nog de dagvoorzitters aan de lijn proberen te krijgen, maar een ‘officiële’ reactie kwam pas twee dagen later. Was het dilemma hen te groot?

Die publicatie is er dus gekomen. Een exact verslag hoe en in welke context de uitglijder werd gedaan. Afdoen als kroegpraat was te gemakkelijk, er volgde ook geen relativerende opmerking. ‘De man meende het echt’, was een veel opgetekende notitie na mijn lange rondgang in de zaal. Het nieuws werd opgepikt door landelijke media en Van Woerkom moest door het stof - excuses maken ten overstaan van Marokkaanse groeperingen.

Dat de ANWB-baas uiteindelijk zijn Waterloo vond op dit fleetmanagementcongres in Nieuwegein zal pas vier jaar later blijken. Geen Nationale Ombudsman, geen ANWB-hoofddirecteur meer. Wat begon als een simpele registratie van een gebeurtenis, groeide uit tot een waar mediaspektakel. Een spektakel waaraan de drie journalisten aan de bron (waarvan één in functie) part noch deel hebben. Aan welke journalist, of aan welk stadium in de berichtgeving, zal Van Woerkom zich het meest geërgerd hebben? Ik hoop het hem ooit nog eens persoonlijk te kunnen vragen…

Bekijk meer van

Giudo van Woerkom ANWB

Praat mee

1 reactie

Rob van der Hilst, 7 juli 2014, 17:44

Als ik wijlen Jan Blokker (Sr) hier nu helemaal NIET aanhaal maar wel op mijn manier zijn verschroeiend-nuchtere woorden over het vak aanhaal, dan is het zo:
Een verslaggever gaat achterin de zaal zitten, loert om zich heen, blijft uit de buurt van het podium en van collega’s, is in het uiterste geval bereid om een kop koffie van de organisator aan te nemen om op te drinken natuurlijk, registreert wantrouwend wat er zoal gezegd wordt, schrijft dat op, wacht het einde van de bijeenkomst af, staat op, draait zich om en verlaat het pand om op weg te gaan naar zijn bureau voor het maken van het verslag voor de krant.

That’s all folks.

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.