Marcia Nieuwenhuis wilde het héle en echte verhaal van Caroline van der Plas optekenen

‘Hoe vaak krijg je als politiek verslaggever op de dag van de verkiezingen de kans om met de mogelijke winnaar naar een nagelstudio te gaan?’, is de vraag die Marcia Nieuwenhuis zich stelt aan het begin van haar boek ‘Met de trekker naar de macht’, haar biografie over BBB-voorvrouw Caroline van der Plas.

En daar zit ze dan, op de dag van de Provinciale Statenverkiezingen, in de Chinese nagelsalon in Deventer terwijl Van der Plas haar nagels ‘BBB-groen’ laat lakken. De walm van acryl komt haar tegemoet. De nagelstyliste heeft alleen geen idee wat ze moest verstaan onder die specifieke kleur groen.

Geen tijd
Eigenlijk heeft Nieuwenhuis helemaal geen tijd: over een paar uur moet ze haar artikel aanleveren bij de krant. Toch blijft ze zitten en slaat ze het tafereel gade. ‘Nagels lakken met de gedoodverfde winnaar, dat maak ik waarschijnlijk nooit meer mee, realiseer ik me.’

Een aantal uur later wint BBB de Provinciale Statenverkiezingen met een monsterzege. In alle provincies wordt de partij vanuit het niets de grootste. Een aardverschuiving.

Voor het Algemeen Dagblad volgde Nieuwenhuis - onder andere - de politica al een tijdje. Maar het boek is géén bundeling van eerdere reportages. Juist omdat Van der Plas zich in interviews en media-optredens omschrijft als een ‘open boek’, wilde Nieuwenhuis het hele verhaal rondom Van der Plas vertellen. Wie is die vrouw, waar komt ze vandaan, wat is haar achtergrond?

Op de eerste dag als Tweede Kamerlid arriveert Van der Plas in Den Haag op een trekker. Foto: Robin Utrecht/ANP

Ophef
Nog voordat het publiek één letter van haar boek kon lezen, ontstond er gedoe. Want hoewel Nieuwenhuis aan Van der Plas verteld had dat ze bezig was aan een boek, kreeg de BBB-voorvrouw er lucht van dat de journalist ook had gesproken met haar ex-man, met wie ze al jaren geen contact heeft.

‘De door mevrouw Nieuwenhuis geschetste gebeurtenissen rond de scheiding, komen niet overeen met onze werkelijkheid. Dit hoofdstuk in ons leven hebben we (niet zonder reden) 13 jaar geleden afgesloten.’

‘[…] Wij hebben mevrouw Nieuwenhuis daarom enkele weken geleden in een 2,5 uur durend, indringend, gesprek uitdrukkelijk gevraagd dit deel van ons leven te laten rusten. Zij heeft deze uitdrukkelijke wens niet gerespecteerd’, reageerde Van der Plas tegenover de camera’s van Shownieuws.

Moeder stuurt brief aan uitgever
Later stuurde ook de moeder van de BBB-voorvrouw een brief van meerdere kantjes naar de uitgever, met het verzoek om niet tot publicatie over te gaan. En Wim Groot Koerkamp, een van de oprichters van de partij, mailde aan Nieuwenhuis dat er ‘consequenties’ zouden zijn als ze het boek - zoals aan hem voorgelegd - zou publiceren. Dat laatste deed ze toch. En van Groot Koerkamp hoorde ze nooit meer wat.

‘Het zou gek zijn als je er niét over schreef’, zei hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans tegen Nieuwenhuis. En ze baalde dat er zoveel ophef was over ‘slechts dertien van in totaal 272 pagina’s’.

‘Want ik belicht haar héle leven’, zegt ze. ‘Eigenlijk was het een storm in een glas water.’

Tegelijkertijd zorgt het relletje ervoor dat het boek het ‘meest besproken boek van deze verkiezingscampagne is’, schrijft ze later met enige tevredenheid.

De BBB-voorvrouw heeft zelf een verleden als journalist. ‘In haar eigen boek schrijft ze dat ze van haar voorbeeld, Rini Kreeft van het Gelders Dagblad [opgegaan in de Gelderlander, red], leerde dat je altijd de waarheid boven tafel moet krijgen. Dan hoort ook het héle verhaal erbij’, vindt Nieuwenhuis.

‘Met haar verleden als journalist moet ze begrijpen dat in een boek over haar leven dat deel niet kan ontbreken. Het moment dat haar ex-man in de Waalbrug klom, omdat hij aandacht wilde vragen voor het zien van zijn kinderen, haalde destijds óók het landelijke nieuws. Alleen tot op heden was niet bekend dat dat háár man was.’

Van journalist naar activist
In het boek plaatsen oud-collega’s uit de journalistiek vraagtegens bij de neutraliteit van van der Plas, toen ze werkzaam was bij het vakblad Nieuwe Oogst.

‘In die jaren ontpopt zij zich steeds meer tot actievoerder. Collega’s hebben moeite met haar felheid. [...] Aan de andere kant worden juist twijfels geplaatst bij haar journalistieke principes, omdat ze zo begaan is met de sector.’

‘Collega’s werkzaam voor de agrarische media verklaren juist dat zij “heel erg proboer is” en “totaal niet objectief”. “Er was niemand in de boerensector die zo hard voor de boeren opkwam als zij. Dat viel in de smaak en daardoor ging ze nog harder roepen.”’

Foto: Ramon van Flymen/ANP.

Voorafgaand had ze met Van der Plas afgesproken dat zij het boek zou lezen op feitelijke onjuistheden, maar die medewerking trok ze later weer in. ‘Ze wilde geen letter meer aan de inhoud wijzigen.’ Dat was nog voordat het boek gepubliceerd werd.

Het vreemde, zegt Nieuwenhuis, is dat Van der Plas eerder - onder andere tegen haar - riep dat ze ‘een open boek’ was. ‘Dat bleek ze, achteraf, toch niet zo te zijn.’

Vreemde hiaten
En zo vond Nieuwenhuis meer discrepanties in het verhaal van de BBB-voorvrouw. In haar eerste interviews over de BoerenBurgerBeweging van augustus 2019 zei ze tegen vakblad Nieuwe Oogst dat de partij kandidaten voor de Kamerfractie ‘niet zoekt in de bestaande pot’ in Den Haag.

En dan liet ze nog optekenen: ‘Wij weten dat er in de agrarische sector, maar ook in de maatschappij heel veel goede mensen zitten die daar misschien wel een rol in kunnen spelen’.

In 2023 komt ze daar weer op terug en haalt ze Mona Keijzer [voormalig staatssecretaris namens het CDA], Lilian Helder [voormalig Kamerlid van de PVV], Nicki Pouw-Verweij [eerder Kamerlid namens FvD en JA21] en Derk Jan Eppink [voormalig Kamerlid en Europarlementariër voor JA21] aan boord voor een plek op de kieslijst. ‘Door de jaren heen is Van der Plas veranderd’, zegt Nieuwenhuis.

Daling in peilingen
Toen Nieuwenhuis begon met het schrijven van haar boek stond de BBB hoog in de peilingen en kon je ’s avonds geen televisie kijken zonder Van der Plas tegen te komen. Nu is dat anders. In de Peilingwijzer, dat uitgaat van het gemiddelde van de EenVandaag- en I&O Researchpeiling, bungelt BBB tussen de vijf en negen zetels. Nog niet zo lang geleden concurreerde BBB met de VVD voor de nummer één positie. Wat is er gebeurd?

‘Veel dingen die ze zei of poneerde kwamen als een boemerang terug in haar gezicht’, zegt Nieuwenhuis. Ze maakte er een punt van dat PvdA/GL-voorman Timmermans wachtgeld ontvangt. Niet veel later bleek dat haar ‘premierskandidaat’ Keijzer óók wachtgeld ontving.’

Net zoals de hele term “premierskandidaat”: ‘Op televisie zei ze dat Keijzer helemaal geen “premierskandidaat” was, dat hadden “de media ervan gemaakt”. Terwijl die term in koeienletters stond op de uitnodiging die de pers ontving’.

Daarna kreeg ze maar vragen over financiën. En dat is niet haar sterkste punt

‘Sowieso lag en ligt de partij onder een vergrootglas.’ Net zoals de ‘gratis bier’-Kamermotie, waarin ze tal van voorstellen deed zonder financiële onderbouwing. ‘Daarna kreeg ze alsmaar vragen over financiën. En dat is niet haar sterkste punt.’

Overstap naar RTL
Min of meer gelijktijdig met de publicatie van het boek kondigde Nieuwenhuis ook aan over te stappen van het Algemeen Dagblad naar de onderzoeksredactie van RTL Nieuws. Ze zal zich richten op het snijvlak tussen politiek en zorg.

‘Ik vind het erg stoer dat een commerciële omroep acht man vrijmaakt voor onderzoek’, zegt ze daarover. ‘En net zoals het AD heeft RTL een hele brede, diverse doelgroep.’ Bij het AD werd ze al regelmatig meegevraagd op pad als er video’s opgenomen moesten worden.

Is de overgang van tekst naar beeld niet raar? ‘Ik houd van on the spot vragen stellen’, zegt ze. ‘Ik vind ook dat je niet te lang hetzelfde moet doen. Toen mijn kinderen twee, drie en vier jaar oud waren, heb ik ook de Utrecht Data School gedaan. Zat ik in de collegebanken tussen de studenten te programmeren in ‘R’ en ‘Python’. Je moet jezelf altijd blijven uitdagen. De lat voor items ligt hoog bij de onderzoeksredactie van RTL en dat vind ik leuk.’