Jans de Boer geeft radiolessen aan TBS’ers

‘Ga je een keer mee?’, vraagt De Boer. Hij heeft net verteld hoe het eraan toegaat tijdens zijn presentatie- en interviewcursus in de Groningse Van Mesdagkliniek. De mannen die hij anderhalf jaar geleden trainde, zitten er voor ernstige delicten. De zwaarst beveiligde TBS-kliniek van Nederland huist 260 criminelen die extreem vlucht- en beheersgevaarlijk worden genoemd.

‘Ik heb me nooit onveilig gevoeld’, zegt De Boer, zelf een stevig type met een ring in zijn rechteroor. ‘Maar er wordt wel eens wat geprobeerd. Ik vertelde een keer dat je ook wel eens intimiderend kan interviewen. Een jongen van twee bij twee meter vroeg of hij met mij mocht oefenen. Hij ging neus aan neus staan. Op een gegeven moment zei ik met een grijns: “Ik weet niet wat jij hiervan vindt, maar ik vind dit behoorlijk lachwekkend”.’

De Boer, producer en muziekredacteur bij RTV Noord, geeft de training ook aan lokale omroepen. Bij de kliniek kwam hij terecht omdat de bewoners in een radiostudio interne uitzendingen kunnen maken. ‘Ze kwamen zelf met de vraag of ze les konden krijgen, omdat ze niet alleen plaatjes wilden draaien.’

De trainer stelde een paar voorwaarden: de arbeidstherapeute die erbij zit, moet meedoen. En de jongens moeten er 100 procent voor gaan. Als ze te vaak niet komen opdagen, kunnen ze beter wegblijven. ‘Die vent is wel heel resoluut, hoorde ik ze denken. Maar de meesten gingen serieus aan de slag.’

Ze leren een draaiboek maken, monteren, presenteren en interviewen. Henk Schiffmacher is hun proef­konijn als hij voor een tattooproject naar de kliniek komt. Twee TBS’ers willen hem wel interviewen. De volgende opdracht is: maak er een item van tien minuten van. ‘Daar heb ik geen zin aan’, hoor ik dan. Maar ik ben onverbiddelijk, kies maar.’

Zoek een gedicht dat je raakt, is het huiswerk voor de presentatieles. ‘Dat krijg je nooit voor elkaar’, waarschuwt de arbeidstherapeute, maar iedereen heeft een gedicht bij zich. ‘Nu wil ik dat je dat leest alsof je heel verdrietig bent’, zegt De Boer. En de stoerste mannen zitten met een dichtgeknepen keel achter de microfoon.

Het effect van de cursus is even wennen voor de begeleiders. Tijdens de voortgangsgesprekken hebben ze nu een stel TBS’ers tegenover zich die alert zijn, goed luisteren en letten op hun lichaamshouding. Of vragen stellen, zoals: kunt u me uitleggen waarom u dat wilt weten?’ ‘Grappig toch?’, zegt De Boer.

‘Als journalist moet jij dit ook een keer meemaken’, mailt hij een dag later. ‘Je gaat gewoon mee.’