Het portfolio van Shody Careman: ‘Ik houd wel van een gebbetje in mijn portretten’

Fotografie
‘De vader van een vriendinnetje op de basisschool had een mooie spiegelreflexcamera, die wij mochten gebruiken. Nu denk ik: best bijzonder eigenlijk om je
dure camera uit te lenen aan van die jonge meisjes, maar hij vond onze interesse wel grappig. Wij deden hele fotoshoots in een weiland in de buurt. Van hem kregen we eens in de zoveel tijd een fotorolletje: geweldig vond ik dat.’

Journalistiek
‘Wat het precies was weet ik niet goed, maar ik vond fotograferen het allerleukst om te doen. Dus wilde ik na de havo naar de fotoacademie. Maar op de open dag zei een docent dat ik te jong was en raadde me aan om eerst een cursus te doen. Daar had ik helemaal geen zin in, ik wilde gewoon een opleiding. Via via hoorde ik over de fotografie-minor op de School voor Journalistiek in Utrecht. Daarop besloot ik: ok, dan word ik fotojournalist en ga ik de wereld rond en allerlei misstanden aan de kaak stellen.’

Fotojournalist
‘Op die opleiding moest ik steeds schrijven, daar ontkwam je gewoon niet aan. Maar ik wilde alleen maar fotograferen. Soms probeerde ik stiekem een schrijfopdracht te vervangen door een fotoproject, maar dat werd niet gewaardeerd. Hortend en stotend ben ik door die opleiding gekomen. Daarna besefte ik al snel: de fotojournalistiek past helemaal niet bij mij. Ik wil niet ergens wachten op het juiste moment, maar zet het liefste alles naar mijn eigen hand. Ik kon beter portretfotograaf worden.’

Utrechts Nieuwsblad
Daar is het allemaal begonnen. Direct na mijn stage werd ik aangenomen. De hele dag fietste ik door Utrecht en de regio om op allerlei plekken portretten te maken. Vaak wel vier of vijf per dag. Nogal leerzaam. Want door heel, heel veel te fotograferen werd ik beter.

Vanuit de redactie kreeg ik weinig feedback, maar zelf ben ik nogal perfectionistisch. Als een foto in de krant stond, keek ik het vaak even na. Wat vond ik van de compositie? Wat kon de volgende keer beter? Dat heeft me geholpen om mijn stijl te vinden.’

Ik heb nog steeds het idee dat ik maar wat doe

Doel
‘Ik weet niet of ik een doel had in die tijd. Het leek me tof om een keer in Volkskrant Magazine te staan - nog steeds trouwens -, maar verder keek ik niet zo vooruit. Ik was gewoon bezig met de waan van de dag. Toen mijn contract bij het Utrechts Nieuwsblad na twee jaar afliep, leek het me logisch om te gaan freelancen. Ik heb het geluk dat er altijd veel naar me toe is gekomen, want een echte ondernemer ben ik niet. Opdrachten ritselen of mezelf verkopen kan ik niet zo goed. Ook over dit interview twijfelde ik. Misschien is het goed voor mijn naamsbekendheid, maar ik zou dit het liefste niet doen. Als alle ogen op mij gericht zijn, maakt dat me wat nerveus. Want wat is mijn verhaal als fotograaf? Ik heb nog steeds het idee dat ik maar wat doe.’

Vrolijk
‘Ik sta bekend als iemand die vooral vrolijke en kleurrijke portretten maakt. Tegelijk probeer ik me altijd te verdiepen in degene die ik portretteer. Ik heb weleens de plank misgeslagen toen ik de directeur van het FNV fotografeerde. Hij bleek een ontzettend leuke man en ik maakte een hele blije serie met hem. Maar in het bijbehorende verhaal ging het vooral over hoe boos de FNV was over bepaalde ontwikkelingen. Oeps. Nu check ik beter waar een interview over gaat. Wanneer het onderwerp serieus is, ga ik geen gekke dingen doen.’

Kokkels
‘Toen ik bij Sven Kockelman aankwam met een zak kokkels, was ik een beetje gespannen. Het is toch een serieuze journalist, heeft hij wel zin om met kokkels op de foto te gaan? Maar hij zag die zak en moest meteen lachen. Ik hoefde hem niet eens over te halen.

Ik houd wel van zo’n gebbetje in mijn portretten, dat mensen even moeten lachen als ze het zien. Zo had Ronald Giphart ooit een kookrubriek in het AD, waar iedere week een andere foto bij mocht. Geweldig was dat. De ene keer beplakten we zijn baard met hagelslag, een andere keer hebben we allemaal kerstlichtjes om zijn hoofd gebonden. Ronald was echt een ideale kandidaat en vond alles prima; van die sessies werd ik enorm vrolijk.

Overigens wordt mijn creativiteit niet altijd gewaardeerd. Eens moest ik Alex Klaasen portretteren en nam ik het pluchen roze stokpaard van mijn dochter mee. Want hij deed de voorstelling Showponies en hem op zo’n speelgoedding leek me een grappig beeld. Dus ik pak dat ding erbij en zie hem er echt vol afgrijzen naar kijken. Tja, dat werd een ongemakkelijke situatie. Ik heb dat stokpaardje maar weer snel weggezet, haha…’

Media-koppel
‘Zo voelt het helemaal niet, maar Lucas (van de Meerendonk, presentator van het Jeugdjournaal, red) en ik werken natuurlijk wel allebei in de media. Voor ons is het vrij normaal dat ons werk verweven zit in onze gesprekken.

Een dag voor een fotosessie zitten we weleens samen op de bank te brainstormen over hoe ik het aan zou kunnen pakken. Maar verder zijn we niet echt met dezelfde onderwerpen bezig.

Wel denk ik dat het makkelijk is dat we allebei begrijpen hoe de media werkt. Dat het niet altijd van 9 tot 5 is en dat je soms spontaan een klus krijgt. Daar geven we elkaar ruimte in.’

Samsung
‘Ik had een smartphone, maar die ging in 2013 stuk. Destijds waren er nog niet zoveel apps, maar ik was al helemaal verslaafd aan dat ding. Ik zat er de hele dag op. Maar zoals veel mensen in die tijd had ik óók een oude Samsung-telefoon, die ik op vakantie meenam. Een smartphone nam je toen niet zomaar mee naar het buitenland; die was veel te duur. Dus ik ging die oude telefoon gebruiken en dacht: dit bevalt wel goed. Ik had veel meer aandacht voor mijn omgeving.

Daarop besloot ik: ik wil gewoon geen smartphone meer. Dat is geen nobel streven, maar simpelweg omdat ik er zelf niet mee om kan gaan. Als jij me nu jouw telefoon geeft, dan ga ik uit automatisme lekker door je apps en foto’s scrollen en verlies ik mezelf daar totaal weer in. En ja, het is ook weleens lastig. Ik mis soms wat feestjes die enkel via WhatsApp zijn aangekondigd en zie mijn werkmail slechtséén keer per dag. Maar het mooie is: zelden blijkt het echt nodig om direct te reageren.’

Lombok
‘Dat project komt ook voort uit het feit dat ik meer aandacht wil hebben voor mijn directe omgeving. Sinds 8,5 jaar woon ik in de Utrechtse wijk Lombok. Ik hoorde over een project van filmmaker Marnix Haak. Hij besloot een jaar lang letterlijk zijn straat niet uit te komen. Wat een goed idee, dacht ik, om zo te focussen op je eigen omgeving. Al heb ik dan wel lafjes slechts de maand mei gedaan, want ik wil niet langer onbereikbaar zijn voor opdrachtgevers.

Voor het project ben ik langsgegaan bij heel veel buren om hen te fotograferen en te vragen naar wie ze zijn. Daarnaast heb ik 25 mensen van verschillende nationaliteiten en leeftijden in de wijk gefotografeerd. Ik ga er sowieso mee exposeren in de wijk en in augustus staat “Wie woont er in mijnstraat?” in Mezza, het weekendmagazine van het AD en de zeven regionale titels.’

Ik won met een foto van mijn zieke schoonmoeder, die omringd was door slapende familieleden. Op die foto leeft ze nog, maar een paar uur later overleed ze.

Zilveren Camera
‘Die prijs is vooral belangrijk omdat het nog steeds zoveel emoties oproept. Ik won met een foto van mijn zieke schoonmoeder, die omringd was door slapende familieleden. Op die foto leeft ze nog, maar een paar uur later overleed ze.

Toen ik de prijs won, voelde dat als een eerbetoon aan mijn schoonmoeder. Ik kreeg een oorkonde, die ik geplastificeerd heb en bij haar graf onder de kiezelstenen heb geschoven. De prijs hoort bij haar. Het was leuk dat die foto bekroond werd, maar ik ben vooral blij dat ik dit moment heb kunnen vastleggen. Het is de perfecte foto geweest. Ik kan nog steeds ontroerd raken door dat beeld en gedachte aan die dag.’