— maandag 10 december 2018, 10:02 | 0 reacties, praat mee

Het blijft voor Kees Schaepman een raadsel waarom zoveel freelancers hun rechten niet verzilveren

© Truus van Gog

In november keerde Lira meer dan één miljoen euro uit aan 1460 freelancers die hadden opgegeven wat ze verdiend hadden met het schrijven voor kranten en tijdschriften, gemiddeld meer dan 800 euro per persoon.

De gemiddelde zelfstandige journalist verdient nog geen 25.000 euro bruto per jaar, 40 procent moet bijklussen of is afhankelijk van een beter gehonoreerde partner om rond te komen. Dan is iedere cent extra welkom, zou je denken. Mis! De sectie zelfstandigen van de NVJ telt ruim 2700 leden - dat is bijna tweemaal meer dan het aantal zelfstandigen dat zich bij Lira aanmeldde om een uitkering te ontvangen. En dan tel ik nog niet eens de journalisten mee die lid zijn van de Auteursbond en de ongeorganiseerde zelfstandigen.

Op de algemene ledenvergadering van de NVJ die in november werd gehouden, vroeg dagvoorzitter Margriet Vroomans wie zich had aangemeld bij Lira. Dat bleken in de volle zaal slechts enkelingen te zijn. Vlak daarvoor was nog unaniem een voorstel aangenomen om de verdediging van belangen van freelancers op het gebied van auteursrecht in 2019 tot een speerpunt van het NVJ-beleid te maken.

Aan strijdbaarheid geen gebrek! Het blijft voor mij dan ook een raadsel waarom zoveel freelancers hun rechten vervolgens niet verzilveren. Dat verbaast niet alleen mij. Toen er nauwelijks handen omhoog gingen na de vraag van Vroomans, bleef het even stil - zo weinig, dat had ook zij kennelijk niet verwacht. Toen zij van haar verbazing was bekomen, zei zij:  ‘Zelf beschouw ik dat geld van Lira als een welkom extra maandsalaris’.

Natuurlijk: uitgevers die alle rechten zelf willen beheren, schromen niet om freelancers onder druk te zetten om te voorkomen dat zij hun auteursrechten onderbrengen bij Lira. Maar daarvan is bij reprorecht-, leenrecht- en thuiskopievergoedingen - en om die vergoedingen gaat het in dit geval - geen sprake, dat zijn zogenaamde ‘collectieve’ rechten die door uitgevers niet betwist worden en waarvoor een zelfstandig journalist zich alleen hoeft aan te melden bij Lira, aansluiting en rechtenoverdracht is geen vereiste.

Gelukkig lijkt er sprake van een kentering: dit jaar meldde zich een significant hoger aantal zelfstandige journalisten zich aan bij Lira om in aanmerking te komen voor geld waar zij recht op hebben. Dat is overigens wel een van de oorzaken voor de daling van het bedrag dat per journalist beschikbaar was - ieder voordeel heeft zijn nadeel.

In 2017 keerde Lira aan iedere freelancer die de moeite had genomen zijn inkomsten te geven nog gemiddeld aanzienlijk meer dan duizend euro uit. (Eerder schreef Nick Kivits hier over de diverse oorzaken van die lagere uitkering aan journalisten door Lira, er werd in totaal bijvoorbeeld ook minder geïncasseerd, dus viel er ook minder te verdelen).

Persoonlijk hoop ik dat een toenemend besef van de waarde van ons auteursrecht zal leiden tot een verder groeiend aantal aanmeldingen en ook aansluitingen bij Lira, ook al gaat dat mij wel geld kosten omdat het bedrag dat ik zelf jaarlijks ontvang daardoor terug zal lopen.

TIP

Informeer je via Lira over de verschillende collectieve rechten. In het meest recente nummer staat onder meer een longread geschreven door onderzoeksjournalist Marcel Metze over het Leenrecht.

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.