FTM: drukmiddel van dwangsom bij Woo-procedures niet meer veel waard
Follow The Money (FTM) probeert al ruim twee jaar informatie te krijgen van het ministerie van Volksgezondheid na een beroep op de Wet open overheid (Woo) en stapte onlangs voor de derde keer naar de rechter. Met een opmerkelijk resultaat tot gevolg. De rechtbank honoreerde een verzoek van het ministerie om een fors lagere dwangsom, omdat eerdere dwangsommen 'geen extra prikkel' waren om sneller te besluiten. Daarmee ontneemt de rechter de enige mogelijkheid om druk uit te oefenen, stelt het online platform voor onderzoeksjournalistiek.
De informatie die FTM heeft opgevraagd heeft betrekking op de beruchte mondkapjesdeal, waaronder de communicatie tussen bewindslieden en het onderzoek van Deloitte naar de deal. In beide zaken is er nog altijd geen eindbesluit.
Onlangs stapte het onderzoeksplatform voor beide zaken voor de derde keer naar de rechter. Het ging om een zogeheten beroep-niet-tijdig-beslissen. Daarmee wordt de rechtbank gevraagd om het betrokken bestuursorgaan te veroordelen om binnen een bepaalde termijn een besluit te nemen, op straffe van een dwangsom. Zowel bij de eerste keer, als bij het tweede beroep, werd er respectievelijk een dwangsom en een verhoging opgelegd.
Volgens VWS liggen er echter te veel Woo-verzoeken uit de periode van de coronapandemie en is het ministerie daarom niet in staat om op korte termijn een besluit te nemen. Pas eind maart 2025 – bijna drie jaar na indiening van het verzoek – zegt het departement een besluit te kunnen nemen over beide verzoeken. Omdat de dwangsom uit de ‘algemene middelen’ wordt betaald, verzocht VWS de rechter om geen dan wel een lagere dwangsom op te leggen.
De rechtbank Amsterdam oordeelde op 22 augustus dat het ministerie tot 31 oktober 2024 krijgt om een nieuw besluit te nemen over het mondkapjesverzoek. Maar legde niet, zoals gebruikelijk, een grotere dwangsom op om zo de druk te verhogen. De rechtbank koos voor een symbolische dwangsom van 1 euro per dag, omdat de dwangsom verhogen geen ‘prikkel’ bljkt te zijn te zijn om de besluitvorming te versnellen. En ook in de zaak van het onderzoek bij Deloitte werd de dwangsom flink verlaagd naar 100 euro per dag, maximaal 15.000 euro. Ook hier werd hetzelfde argumentgebruikt.
FTM is not amused: “Dat VWS meerdere gerechtelijke oordelen naast zich neerlegt, is kennelijk een argument om de hoogte van de dwangsom te beperken. De rechter ruilt daarmee een bot geworden wapen in voor een speelgoedwapen.” Meer bij FTM
Praat mee