FPU: ‘Persvrijheid wereldwijd voor 17e jaar op rij gedaald’
In het jaaroverzicht 2023 constateert Free Press Unlimited (FPU) dat voor het zeventiende jaar op rij de persvrijheid wereldwijd is afgenomen. "Journalisten worden in steeds meer landen bedreigd, gecensureerd, gevangengezet en zelfs vermoord. Conflicten en oorlogen maken het werk van journalisten extra zwaar en gevaarlijk", stelt de organisatie. Ook in Nederland staat persvrijheid en persveiligheid onder druk.
Jezelf op je kogelwerend vest of helm identificeren als PRESS biedt nauwelijks nog bescherming in oorlogsgebieden als Oekraïne en Gaza. Tellingen over gedode collega’s lopen (door gehanteerde definities) uiteen: FPU houdt het tot 4 december op 63 omgekomen journalisten; de Internationale Federatie van Journalisten (IFJ) komt op zeker 94, met peildatum 8 december.
Het getal ligt inmiddels alweer veel hoger, afgelopen vrijdag kwam Al Jazeera-cameraman Samer Abu Daqqa om bij een drone-aanval. De zender zegt dat het Israël voor moord wil aanklagen via het Internationaal Strafhof - dat Israël overigens niet erkent.
FPU stelt dat Oekraïne en Gaza veel aandacht opeisen, maar dat Soedan en de Democratische Republiek Congo minstens zo gevaarlijk zijn voor journalisten. Intimidatie, plundering van apparatuur, diefstal en invallen op redactiekantoren zijn daar gangbaar.
Ook in het aangeharkte Nederland staat de persvrijheid en persveiligheid onder druk. FPU brengt in herinnering dat dreiging met geweld en intimidatie ook hier toenemen, met afgelopen oktober nog een serieuze doodsbedreiging aan het adres van journalist Tim Hofman. Verder worden hier vaak rechtszaken gestart om publicatie te voorkomen, zogeheten SLAPP-zaken.
Er is op Europees niveau voortgang geboekt om deze zogeheten Strategic Lawsuits Against Public Participation-zaken in te perken, die enkel zijn bedoeld publiek om debat te ondermijnen en publicaties te voorkomen, door individuele journalisten of platformen te intimideren met potentieel torenhoge proceskosten.
In november besloot de Raad van de Journalistiek dat het nieuwe regels gaat hanteren, juist om geen ‘voorportaal voor de rechtbank’ te worden.
FPU kijkt met zorg vooruit naar een coalitie waarin de Partij van de Vrijheid (PVV) aan het roer staat. “Omdat er nog geen coalitie is gevormd, weten we nog niet precies wat dit gaat betekenen voor de persvrijheid en persveiligheid in Nederland maar ook wereldwijd. Onze persvrijheidsmeter toont echter aan dat de standpunten van de PVV veelal negatief zijn wat betreft persvrijheid. Zo zeggen zij in hun verkiezingsprogramma de financiering van de publieke omroep te willen afschaffen en wordt er geen aandacht besteed aan het garanderen van de veiligheid van journalisten.”
Tegelijk delen de potentiële coalitiepartners deze standpunten niet en willen zij de persvrijheid steunen.
Praat mee