EU-landen missen deadline voor anti-SLAPP-richtlijn

De richtlijn, die de EU in 2024 aannam, moet journalisten, media en maatschappelijke organisaties beschermen tegen zogenoemde SLAPP-rechtszaken die vooral bedoeld zijn om hen te intimideren of financieel uit te putten. Het is een juridische procedure om critici het zwijgen op te leggen. Het gevolg is dat journalisten bepaalde onderwerpen gaan mijden of voorzichtiger worden in hun berichtgeving.

Op 7 mei was de uiterlijke deadline voor lidstaten om de richtlijn te verwerken in hun nationale wetgeving, maar volgens de anti-SLAPP Monitor verloopt dat proces te traag. Een groot deel van de EU-lidstaten heeft de deadline niet gehaald.

Nederland zette in april 2025 de eerste stap: staatssecretaris Rechtsbescherming Teun Struycken diende toen een wetsvoorstel in bij de Tweede Kamer om de Nederlandse wetgeving in lijn te brengen met de anti-SLAPP-richtlijn.

European Centre for Press and Media Freedom (ECPMF), Free Press Unlimited, International Press Institute, Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa, ARTICLE 19 Europe en de EFJ roepen op tot een snelle en effectieve omzetting van de richtlijn in de nationale wetgeving, waarbij persvrijheid stevig wordt gewaarborgd. De zes organisaties zijn verenigd in de Media Freedom Rapid Response (MFRR), een Europees mechanisme dat schendingen van pers- en mediavrijheid in EU-lidstaten en kandidaat-landen bijhoudt, monitort en hierop reageert.

De organisaties vinden dat de lidstaten verder moeten gaan dan de minimumeisen van de richtlijn, zodat journalisten daadwerkelijk beschermd worden. Volgens de MFRR kunnen zwakke maatregelen ertoe leiden dat machtige partijen rechtszaken blijven inzetten om kritische journalistiek onder druk te zetten. Meer bij European Federation of Journalists