Eindredacteurenduo stopt met Khalid & Sophie

In een ruimte op het terrein van de Amsterdamse Westergasfabriek – waar ook de redactie zetelt – blikken Steph Nigten (39) en Jerney Zwart (35) terug op een bewogen jaar. BNNVARA stopte onverwacht met hun programma De Vooravond (met Fidan Ekiz en Renze Klamer als presentatoren) waarna de twee eindredacteuren afgelopen zomer in no time het format van Khalid & Sophie in de steigers moesten zetten.

‘Het was een ingewikkelde opdracht die we met verve hebben uitgevoerd. We hebben alles gegeven.’ Toch hebben ze besloten volgend seizoen niet door te gaan. ‘We gaan andere programma’s maken voor BNNVARA en samen nieuwe formats maken’. Waarom ze stoppen met Khalid & Sophie - dat volgend seizoen wel doorgaat, maar met een andere eindredacteur - willen ze niet toelichten.

Vlak voor ze deze beslissing maakten, gaven ze dit interview aan Villamedia, over een turbulent jaar waarin ze twee talkshows ontwikkelden. Het begon eigenlijk in 2020 toen ze van BNNVARA de opdracht kregen om op het tijdslot van De Wereld Draait Door het programma De Vooravond te maken met duo-presentatie door Fidan Ekiz en Renze Klamer. Na een, in de ogen van de eindredacteuren, succesvol seizoen moest het programma plaatsmaken omdat het ‘urgentie’ zou missen, en werden de presentatoren Sophie Hilbrand en Khalid Kasem naar voren geschoven. Na een aantal gesprekken met BNNVARA besloten Nigten en Zwart om niet bij de pakken neer te zitten, maar de schouders te zetten onder een heel nieuw programma. Ze zijn dan ook echte talkshow-veteranen; samen werkten ze enkele jaren als redacteur en samensteller voor Jinek. Nigten werkte daarnaast eerder voor onder meer DWDD, en Zwart voor Pauw.

Hebben jullie overwogen je kont tegen de krib te gooien toen BNNVARA ineens besloot te stoppen met Fidan Ekiz en Renze Klamer?
Jerney Zwart: ‘Het was voor ons best moeilijk om de beslissing te nemen of we mee zouden gaan naar Khalid & Sophie. Maar we waren er snel uit dat het voor de hand lag om het wel te doen, omdat we inmiddels een heel mooi redactieteam hadden opgebouwd dat we ook niet in de steek wilden laten. Geweldige mensen met wie we al een jaar lang aan het bouwen waren. We waren het timeslot ook nog lang niet beu; eigenlijk waren we net begonnen en nog in ontwikkeling. Dus dachten we: kom op, een jaar geleden hebben we ook een nieuwe talkshow opgestart. Laten we het gewoon weer proberen.’

Waren jullie net zo verbaasd als de rest van Nederland over het vertrek van Ekiz en Klamer? Er werd nogal over gemopperd op sociale media.
In koor: ‘Ja!’

Steph Nigten: ‘Maar goed, dat zijn krachten binnen de NPO die ook boven ons hoofd gaan. In de laatste uitzending hebben we er - met een knipoog - een item over gemaakt want we waren wel klaar met het woord “urgentie”. We maakten een compilatie van alle mensen die in onze uitzendingen het woord “urgent” hadden gebruikt. In totaal was dat twaalf keer.’

JZ: ‘We zijn voor Khalid & Sophie opnieuw naar de tekentafel gegaan om een andere talkshow te maken. En voor een deel zijn we die gaan maken terwijl we al op zender waren, want we hadden maar heel kort de tijd.’

SN: ‘Voor een talkshow is het belangrijk dat je als eindredactie kunt lezen en schrijven met de presentatoren. Fidan en Renze kenden we goed. We hadden voor De Vooravond al met ze gewerkt, terwijl we met Khalid en Sophie allebei nog nooit hadden gewerkt. Dus afgelopen zomer was een soort stoomcursus voor alles: de presentatoren en wij moesten elkaar leren kennen en we moesten een nieuw format bedenken. Het was kortom een ingewikkelde opdracht die we met verve hebben uitgevoerd. Dat wel. We hebben alles gegeven.’

Is Khalid & Sophie urgenter geworden dan De Vooravond?
JZ ‘Dat hangt ervan af hoe je dat beleeft. Het idee was – zo is dat tegen ons gezegd - dat Khalid & Sophie televisie moet zijn die je onthoudt, of die je wilt terugkijken. Zo bezien denk ik dat er bij De Vooravond ook urgente tv werd gemaakt. Ik denk dat dat de beste vertaling is, toch?’(kijkt vragend naar haar collega)

SN: ‘Ja, denk ik ook. De Vooravond had wat mij betreft de potentie om verder te groeien,  maar we leven in een tijd waarin programma’s snel moeten staan en moeten scoren. Het verschil met vroeger zie je goed in de documentaire ‘Witteman 75’ (BNNVARA, over de carrière van Paul Witteman, red.). Daaruit blijkt dat hij best lang de tijd kreeg om te groeien. Dat is in deze tijd anders. Maar je groeit natuurlijk altijd als je iets langer doet, er langer over na kunt denken en je je de formule meer eigen kunt maken. Want dat is een talkshow; het moet zitten als een jas. Dat is natuurlijk bij DWDD ook rond Matthijs van Nieuwkerk gebeurd. Dat is uiteindelijk helemaal zijn programma geworden, terwijl er in het begin ook nog met andere presentatoren werd gewerkt.’

JZ: ‘Hetzelfde geldt voor andere presentatoren waar wij mee hebben gewerkt. Ik kwam bij Eva Jinek toen zij haar tweede seizoen Jinek maakte, en toen was het nog niet wat het later werd. Hetzelfde gold voor Pauw – waarvoor ik meerdere seizoenen werkte. Dat was in het begin nog geen goed programma; het was echt in ontwikkeling. Jeroen Pauw had zich natuurlijk al totaal bewezen, maar het was nog zoeken naar wat het precies zou moeten worden op dat tijdslot; met welke onderwerpen en welke line up? Zelfs al heb je als presentator veel ervaring; het programma kan nog zoekende zijn. Maar uiteindelijk werd Pauw een megasucces.’

Jullie vervullen het eindredacteurschap in een duobaan. Dat is niet heel gebruikelijk bij talkshows.
SN: ‘Jerney en ik kennen elkaar van Jinek, waar we allebei als samensteller werkten, zeg maar eindredacteur van de dag. Daar merkten we dat we heel erg op één lijn zaten en graag samenwerken.’

JZ: ‘Toenmalig BNNVARA -producent Marco Versluis vroeg in 2020 of ik de eindredactie van De Vooravond op me wilde nemen, op het tijdslot van DWDD. Ik dacht meteen: dat wil ik alleen als ik het samen met Steph kan doen. Verluis dacht er hetzelfde over.’

SN: ‘Toen hij me vroeg zei ik eerst nee, omdat ik net met Eva Jinek was overgegaan naar RTL en daar heel goed zat. Ik had twaalf jaar bij de NPO gewerkt en nog nooit een commercieel uitstapje gemaakt. Maar toen ging ik nadenken, eigenlijk helemaal in de geest van Eva: als jij iets in je schoot krijgt geworpen en je kunt een carrièrestap maken dan ben je eigenlijk verplicht om daar ja op te zeggen. Zo denkt zij, dat is wat ze uitstraalt en ik heb daar vaak gesprekken over gevoerd met haar. Ze zei: “Pak je kansen”. Dus ik heb het gedaan en ben daar heel blij om.’

‘Ik vind het erg pleiten voor BNNVARA dat ze het aan- durfde om voor een hele andere formule dan de DWDD te kiezen en twee jonge, frisse vrouwen aan te stellen als eindredacteuren. Ik durf te zeggen dat dit heel goed is uitgepakt. Ik denk dat het voor de redactie, dat hebben ze ook gezegd, prettig is om bij ons te werken. Omdat we het als duobaan doen hebben we meer tijd en kunnen we op een prettige manier leiding geven.’

Tekst loopt door onder de afbeelding

Copyright: TRIK

Ik begrijp dat jullie speeddates hebben gehouden met alle veertig medewerkers.
JZ: ‘Voorafgaand aan het uitzendseizoen gaan we met iedereen individueel zitten om te bespreken: wat wil je dit seizoen leren, wat wil je graag maken en wat wil je verder ontwikkelen? Want als we gaandeweg zien dat iemand niet helemaal lekker gaat, en we kennen zijn valkuil, dan kunnen we onderweg bijsturen. Mensen die bij televisie werken zien dit niet als zomaar werk. Het zijn hele gepassioneerde en creatieve mensen, die dus ook wat extra aandacht nodig hebben. En als je eenmaal bent begonnen met uitzenden, dan is het een soort achtbaan waar je in zit en die komt pas helemaal aan het einde tot stilstand. Dus dan is er weinig tijd voor reflectie.’

SN: ‘En je hoort zo wat de ambities zijn. Je kunt mensen de gelegenheid bieden bijvoorbeeld te zeggen dat hij of zij nu weliswaar de televisieportefeuille doet maar eigenlijk ook heel geïnteresseerd is in wetenschap. Door dit soort gesprekken leren we iedereen kennen en dat levert op dat mensen op de juiste plek terechtkomen. Het kost méga veel tijd, je moet die veertig mensen wel allemaal spreken, maar het betaalt zich uit.’

Hebben jullie dit soort begeleiding zelf gemist in vorige banen bij Jinek, DWDD en Pauw?
JZ: ‘Er was vaak geen tijd voor. Wij kwamen per toeval op sommige plekken terecht. Omdat bijvoorbeeld iemand uitviel als samensteller. Dan werd er gezegd: ga deze plek maar vervullen. Ik had me daar natuurlijk liever op willen voorbereiden; een keer met iemand meelopen om te kijken of het wel past.’
SN: ‘Ik denk dat het echt een meerwaarde heeft dat we met z’n tweeën zijn, ook omdat we met elkaar gesprekken voeren over wat wel of niet kan werken. In je eentje ben je meer bezig met de waan van de dag.’

Wat onderscheidt Khalid & Sophie van andere talkshows?
SN: ‘Onder meer dat we in gesprek gaan met gewone mensen en we hebben dat een aantal keren heel mooi gedaan. Vooral Sophie Hilbrand wilde dat graag. Zij maakte eerder het programma Opstandelingen (over burgers die de strijd aangaan met hun gemeente) waarin ze de straat op ging om problemen die speelden aan te kaarten en in gesprek te gaan met zowel burgers als degenen die het moeten oplossen.’

JZ: ‘We hebben dat bij zowel Khalid als Sophie gedaan. We hadden een keer een studio vol met zorgpersoneel, en één keer met leraren. Maar ook een uitzending met mensen die betrokken waren bij de vervuiling door Tata Steel; bewoners en mensen die in die fabriek werken.’

SN: ‘Het is wel risicovol en bewerkelijk. Want het nieuws over de vervuiling bij Tata Steel – door het RIVM naar buiten gebracht - stond ‘s ochtends in de krant. We besloten dat we ‘s avonds betrokkenen met verschillende perspectieven in de uitzending wilden hebben. Dat betekent vijftig mensen bellen, er tien selecteren en er dan vijf uitpikken die goed het woord kunnen voeren. Het lukte en we hadden ‘s avonds een studio vol betrokkenen bij Tata Steel waardoor we het hele palet konden laten zien; mensen die ervan afhankelijk zijn maar zich ook zorgen maken over de gezondheid van hun kinderen. Of mensen die er generatie op generatie werken en nu zelf tegen Tata Steel gaan demonstreren.’

‘Het geeft goed de gekte weer van hoe een talkshow werkt. Want het was een onderwerp van twintig minuten en dat is voor tv best weinig, maar voor een talkshow heel veel. Je moet veel mensen spreken dus er waren veel redacteuren betrokken. Maar we brachten ook nog twee andere onderwerpen en ook nog een filmpje en ook nog muziek. Dus dat geeft aan wat voor werk er zit in één dag talkshow maken.’

Welke talkshow scoorde betere kijkcijfers, De Vooravond of Khalid & Sophie?
SN: ‘Het kijkcijfergemiddelde van Khalid & Sophie lag rond de 600.000 kijkers per aflevering. Het gemiddelde van het eerste seizoen van De Vooravond was zo’n 900.000 kijkers per uitzending.’

JZ: ‘In de periode dat Khalid & Sophie begon (eind augustus dit jaar) werd er vaker in de pers geschreven over een algehele talkshowvermoeidheid. Programma’s als Op1 en Jinek scoorden een stuk lager dan een jaar ervoor in dezelfde periode. Een verklaring daarvoor is dat de kijker vorig jaar geïnformeerd wilde worden over covid, terwijl in de zomer de maatregelen juist los werden gelaten.’

Is het voor een vrouwelijke eindredactie van een talkshow makkelijker om vrouwelijke gasten aan tafel te krijgen?
JZ: ‘We willen het liefst een diverse tafel waarin iedereen zich kan herkennen. Dus niet alleen maar witte mannen. Onze redactie blijft zo lang mogelijk doorbellen tot we de juiste mix hebben, dat geldt overigens ook voor mensen van kleur. En als er iemand komt die daarmee zijn nek uitsteekt en nooit eerder op tv was, vangen we die goed op. We fluffen, brengen hem of haar iets lekkers te eten en te drinken, geven een compliment over het haar of de kleding, nemen de vragen door en zorgen ervoor dat diegene helemaal zelfverzekerd en stralend aan die tafel gaat zitten.’

SN: ‘Die aandacht is wel gemeend. Ikzelf hou nogal van achter de schermen werken, dus ik vind het nogal wat dat we mensen die nog geen tv-ervaring hebben zo die arena induwen: succes ermee. Ik ben ook altijd heel trots op die mensen en ik vind het geweldig dat ze de tijd nemen om naar ons toe te komen. Want zonder hen ben je niks, heb je geen programma. Ik vind het superbelangrijk dat mensen blij naar huis gaan en denken: bij dat programma voel ik me fijn, is de sfeer goed en word je niet genaaid.’

‘Ik vind het fundamenteel verkeerd als we alleen maar witte mannen aan tafel hebben. Dan heb ik het gevoel dat we hebben verzaakt die dag. Maar wat echt heel vaak gebeurt is dat de redactie vrouwen belt die dan zeggen (vertraagt haar stem): “Het is nét niet mijn onderwerp, ik denk dat deze collega daar wat meer over weet.” Of je hoort dat ze geen oppas kunnen regelen, of – echt gebeurd – dat ze geen jurk bij zich hebben.’

Zijn dat smoesjes?
SN: ‘Ik weet het niet. Ik snap het volledig. Ik zou van mijn leven niet in een talkshow gaan zitten, ha, ha. Maar ik vind serieus dat je dat als vrouw wel moet doen, daarom geef ik zelf ook dit interview. Want je kan niet gaan zeuren dat de wereld bestaat uit witte mannen terwijl je zelf niet op komt dagen of wegduikt.’