Een jaar na de Wit-Russische verkiezingen is niemand meer veilig
Wit-Rusland heeft in juli de strijd tegen activisten, media, mensenrechtenorganisaties en ngo's geïntensiveerd. Vandaag markeert precies een jaar sinds bij verkiezingen in Wit-Rusland president Aleksandr Loekasjenko net als zes voorgaande keren opnieuw als winnaar uit de bus kwam. Er zijn alleen in juli tientallen huiszoekingen uitgevoerd, arrestaties verricht en maatschappelijke organisaties met opheffing bedreigd.
De Europese Raad stelde 14 augustus 2020 dat de verkiezingen niet vrij en niet eerlijk zijn verlopen.
De autoriteiten zetten meestal bureaucratische en soms hallucinante argumenten in: zo zou journalistenvereniging BAJ bepaalde statutaire documenten niet tijdig hebben overlegd, maar die bevinden zich in een door diezelfde autoriteiten verzegeld BAJ-kantoor.
De acties tegen activisten en journalisten zijn soms ongekend. De Europese lijnvlucht waarmee journalist Roman Protasevitsj naar Litouwen vloog werd - na een valse bommelding en onder escorte van een bewapende Russische straaljager - naar Minsk omgeleid. Daar werd Protasevitsj opgepakt. Internationale protesten maakten geen indruk op de autoriteiten.
Het betekent dat journalisten en activisten in Wit-Rusland zich vogelvrij voelen. Elke dag kan een klop op de deur brengen, zegt een journaliste tegen dagblad The Guardian. “Elke dag word ik wakker en denk: misschien komt het morgen, misschien vandaag. Misschien komen ze vanavond voor me.”
Human Rights Watch (HRW) citeert een uitspraak van Loekasjenko zelf over de stappen tegen ngo’s, media en mensenrechtenorganisaties. Die sprak eind juli zonder gêne van de noodzaak tot “een zuivering” in het land. “En dat is het ook, een kwaadaardige zuiveringsactie enkel bedoeld om kritische geluiden te smoren”, aldus Tanja Loksjina van HRW.
Sommige prominente en kritische Wit-Russen vluchtten naar buurland Oekraïne, maar zijn daar niet veilig. Een naar Kiev uitgeweken activist werd vorige week dinsdag opgehangen in een park; hij was niet teruggekeerd van een rondje hardlopen. Ook Wit-Russen in Nederland voelen zich niet veilig, meldt de NOS.
Een Wit-Russische activist die al 18 jaar in Nederland woont zegt dat hij beter oplet wat hij zegt en waar hij naartoe gaat. “Het voelt gek, het lijkt alsof ik niet meer veilig ben in Nederland”, zegt hij.
Werknemers van organisaties die in Wit-Rusland nu onder vuur liggen of het werken onmogelijk worden gemaakt, wijken uit naar buurlanden. Anderen kiezen ervoor om in Wit-Rusland te blijven, maar vrezen arrestatie. Zie Villamedia’s eerdere berichtgeving over Wit-Rusland / Guardian: Belarus regime steps up ‘purge’ of activists and media
Praat mee