website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

De Pegel gaat langs bij Margot Smolenaars: zij bepaalt haar eigen agenda

Erwin van 't Hof en Sjoerd Arends — Geplaatst op Monday 3 September 2018, 14:00

Sjoerd Arends en Erwin van 't Hof van De Pegel

Sjoerd Arends en Erwin van 't Hof van De Pegel - © Truus van Gog

De Pegel Hoe creëer je ruimte voor journalistiek die je écht belangrijk vindt? Om daarachter te komen, spreken Sjoerd Arends en Erwin van ’t Hof met vakgenoten. Dit keer met freelancer Margot Smolenaars, hoofdredacteur van de onderzoeksredactie van Vers Beton. ‘Ik doe nu allemaal dingen die ik nooit in loondienst zou doen.’

Margot weet precies wanneer ze freelancer werd: op 23 april 2014. Ze heeft een carrière van pakweg twintig jaar in dienst achter de rug. Onder meer als eindredacteur bij de gratis krant Dag, chef reportage bij VIVA en chef redactie bij moederglossy Fabulous Mama. Daar werd ze na drie jaar wegbezuinigd. Maar daarna zat ze geen dag zonder werk. ‘Dankzij twintig jaar vaste dienst heb ik een goed netwerk. Ik kon gelijk aan de slag als freelance eindredacteur bij Spits.’ Nu werkt ze onder meer als eindredacteur voor het Algemeen Dagblad en De Correspondent.

Het eindredactiewerk is een rode draad in haar freelance­bestaan. ‘Met die klussen verdien ik mijn geld. Als de dag om is, heb ik er geen omkijken meer naar. Ik kan me op de overige dagen focussen op eigen verhalen.’ Want: sinds ze niet meer in dienst is, hoeft ze zich niet meer bezig te houden met een bepaalde doelgroep of de wensen van een chef. ‘Ik kan nu mijn eigen agenda bepalen.’

Waar dat kan, is die agenda gevuld met tijdrovende onderzoeksjournalistiek. In november 2015 begint ze een onderzoek naar de Rotterdamse ‘Jack de Ripper’. Tussen 1989 en 1999 werden vijf prostituees uitzonderlijk agressief verkracht en met messteken om het leven gebracht. Het werk van een seriemoordenaar. De zaak is nooit opgelost. Margot bijt zich erin vast. ‘Het was een cold case. Ik kon niet geloven dat niemand hier in was gedoken. Daarom besloot ik het te doen.’ Vijf maanden en talloze gesprekken met de politie en nabestaanden verder is het verhaal rond. Het verschijnt met de kop ‘De Ripper van Rotterdam’ in de weekendbijlage van het NRC.

Die ervaring is een openbaring: ‘Ik voelde een noodzaak om dit verhaal te vertellen. Hoe verder ik kwam, hoe completer het verhaal werd, hoe meer voldoening het gaf. Dat had ik nooit eerder gehad. Ik dacht: Wauw, dit is waarom ik de journalistiek in ben gegaan. En het was niet dat ik een prijs wilde winnen of zo. Ik vond echt dat iemand recht moest doen aan die meisjes.’ Het is een gevoel dat ze in twintig jaar vaste dienst niet heeft gehad. De herleefde journalistieke euforie heeft één keerzijde: ‘Als ik moest leven van het NRC-geld, had dat omgerekend zo’n 130 euro per maand opgeleverd. Ik snap dat media niet altijd onderzoeksuren vergoeden, maar in mijn ogen is dat wel het eigenlijke werk.’ Ze heeft zat ideeën voor nieuw onderzoek en zoekt naar manieren om haar werk rendabel te maken. ‘Eindredactiewerk blijft de financiële basis, maar de balans tussen dat en onderzoek kan beter.’

Margot is sinds januari 2014 betrokken bij Vers Beton, een online tijdschrift voor Rotterdammers over politiek, kunst & cultuur, stedelijke ontwikkeling, wetenschap, economie en human interest. Ze is er, op vrijwillige basis, hoofdredacteur van de onderzoeksredactie ‘De Harde Kern’. ‘Ik heb een tijdje zelf aangemodderd met potjes en subsidies. Vers Beton is een Stichting met een goede naam. Daardoor is het gemakkelijker om subsidie aan te vragen. Dat heb ik opgepakt.’ Samen met Vers Beton regelt ze nu dat niet alleen zij, maar ook anderen die graag onderzoek willen doen een subsidie uit een fonds kunnen aanvragen. ‘Er zijn veel journalisten die goed onderzoek kunnen doen. Het enige dat ze niet hebben, is geld. Subsidies moeten wat mij betreft direct bij de makers terecht komen.’

Haar inspanningen en die van andere Vers Beton-medewerkers hebben succes. Recent verscheen de journalistieke game ‘Bouwen is Macht’. Over besluitvorming rondom Rotterdams vastgoed. ‘We hebben initieel geld losgepeuterd om dat soort nieuwe vertelvormen te proberen. Later kwam het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek ook over de brug. Want: er was niet alleen geld nodig voor de ontwikkeling van de game, maar óók voor onderzoek.’ Dankzij de subsidie staan er nu – in haar woorden – zes lange doorwrochte artikelen over de bouwsector in Rotterdam online. Onderzoek dat de basis van de game vormt.

En een nieuw project staat, dankzij een nieuw verkregen subsidie, al in de steigers. Vers Beton gaat de verduurzaming van de Rotterdamse haven onderzoeken. Met subsidiegeld doet de Rotterdamse club iets wat in veel regio’s nagenoeg is uitgestorven: onderzoeksjournalistiek bedrijven. ‘We zoeken vooral uit hoe iets echt in elkaar zit. Zijn niet actief op zoek naar schandalen.’ Daarnaast experimenteert Vers Beton met andere inkomstenbronnen. ‘We werken aan een ledenmodel, zoals dat van De Correspondent. Ook deden we eerder een crowdfundingsactie. Dat is natuurlijk het mooiste dat er is, als het geld direct van Rotterdamse inwoners komt die een onderzoek belangrijk vinden.’

Het freelance bestaan gaf een nieuwe impuls aan Margots carrière. ‘Ik maak alleen nog verhalen waar ik echt iets bij voel.’ Om die verhalen te realiseren, is ze bereid verder te gaan dan de gebaande paden. Wat betreft tijd, en zeker ook qua mogelijkheden: ‘Ik doe nu allemaal dingen die ik nooit in loondienst zou doen. Of het onderzoek bij Vers Beton op de lange termijn bestendig is, weet ik niet. Maar er gebeurt wel wat. Ik zou spijt krijgen als ik dit nu niet zou doen.’

 

Geleerd van Margot
• Zelf geïnitieerd onderzoek geeft vaak voldoening en vereist een lange adem
• Eindredactiediensten kunnen een financiële basis zijn
• Freelancers die samenwerken, hebben meer kans op subsidie
• Subsidie regelen is een tijdrovende bezigheid (hier hoor je meer over in de podcast)
• Diepgravend onderzoek vereist commitment (hier hoor je meer over in de podcast)


Ben jij/ken jij een freelancer met een goed verhaal?
Mail: pegel@villamedia.nl of stuur een Twitter-bericht naar @Erwinvthof of @SjoerdArends

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

De orde van Chaos 2018