— woensdag 5 mei 2021, 11:31 | 0 reacties, praat mee

Criteria om te vergeten

© Paul Ryding

Frits van Exter denkt met je mee over journalistieke dilemma’s. Dit keer: Wanneer geldt het recht op vergetelheid?

De 22-jarige student was naar de hoofdstad afgereisd voor een bijeenkomst van de jongerenafdeling van Forum voor Democratie. Een verslaggever van Het Parool vroeg hem naar zijn beweegredenen. Hij antwoordde dat Thierry Baudet ‘precies is wat Nederland nodig heeft’. Het werd de kop boven het artikel.

Drie jaar later verzoekt hij de redactie zijn naam en woonplaats te verwijderen in de versie die op de website is opgeslagen. De oud-student zegt dat hij er in zijn werk last van heeft dat zijn naam in verband wordt gebracht met Forum. Hij beroept zich op het recht op vergetelheid. De redactie weigert kortelings bij monde van de chef digitaal: ‘Wij verwijderen nooit artikelen van onze website, dus ik kan niet voldoen aan dit verzoek’.

Eigenlijk is dit geen zaak voor de Raad voor de Journalistiek omdat Het Parool in beginsel (lang verhaal) niet meewerkt, maar hij doet toch een uitspraak omdat de klacht van ‘algemene strekking of principieel belang is’.

In de Leidraad van de Raad staat sinds 2008 het publieke belang van een zo volledig mogelijk, betrouwbaar archief voorop. Slechts in ‘uitzonderlijke gevallen’ kan het particuliere belang zwaarder wegen. Maar de digitale tijd staat niet stil. Steeds meer mensen wenden zich tot redacties met het verzoek gewist te worden uit het digitale geheugen dat voor iedereen – werkgever, schoonouders, klanten, rivalen – toegankelijk is. Zij vinden het minder vanzelfsprekend dat redacties vaak geen gehoor geven.

De Raad heeft eerder uitspraken gedaan over afgewezen vergetelheidsverzoeken. Telkens zocht hij ad hoc naar gronden. De klacht tegen Het Parool nodigde uit op zoek te gaan naar duurzamere criteria waar journalisten en burgers misschien wat aan hebben. In deze zaak ging het om vragen als: hoe erg kunnen de gevolgen van een steunbetuiging aan een gevestigde politieke partij zijn; hoe bewust was de student zich van zijn medewerking aan de journalist; hoe belangrijk is het dat niet een anonieme bron, maar een identificeerbaar persoon uitlegt waarom hij Baudet aanhangt?

De conclusie luidt dat de redactie zorgvuldig was in de afwijzing, maar niet in de toelichting. Met ‘wij doen het nooit, dus kunnen wij het niet doen’, doe je geen recht aan de verzoeker die tenminste iets van verantwoording verwacht.

Omdat elk medium zijn eigen mores heeft en elk verzoek zijn eigen omstandigheden, heeft de Raad een reeks vragen geformuleerd die kunnen helpen bij de beoordeling. Noem het een toetsingskader of een checklijstje. Het zal niet het laatste woord zijn over een dilemma waar redacties wereldwijd mee kampen. Het is hopelijk wel een begin.

Frits van Exter is voorzitter van de Raad voor de Journalistiek. Hij heeft geen stem in de beoordeling van klachten.

Tips

- Voorkomen is beter. Daarbij helpen afspraken over het publiceren van persoonsgegevens.
- Maak ook afspraken over de behandeling van vergetelheidsverzoeken. Het is nog mooier als je die ook publiceert.
- Er is meer mogelijk dan ingrijpen in het archief: oude web-artikelen kunnen onvindbaar worden.
- Deborah Dwyer is een rijke bron voor informatie (niet alleen Amerikaanse) over dit onderwerp.

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab
Redacteur

Lars Pasveer
Redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur

Anneke de Bruin
Vormgever

Marc Willemsen
Webontwikkelaar

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.