CPJ wil nieuwe aanpak van straffeloosheid bij misdrijven gericht tegen journalisten

De afgelopen drie jaar zijn volgens de journalistenorganisatie de dodelijkste jaren geweest voor journalisten sinds CPJ die gegevens bijhoudt. Alleen al in 2024 zijn meer dan 125 journalisten en mediawerkers vermoord: het gaat voor het merendeel om Palestijnse journalisten en mediawerkers die zijn gedood door Israël. En ondanks bewijs van opzettelijke aanvallen op de pers is er volgens CPJ nog niemand ter verantwoording geroepen. “Dit weerspiegelt een breder en diepgeworteld wereldwijd patroon, waarin moordenaars van journalisten ongestraft blijven”, aldus CPJ.

En dus moet er wat veranderen, stelt de organisatie. CPJ gaat de komende jaren prioriteit geven aan nieuwe inspanningen om gerechtigheid te bewerkstelligen voor vermoorde journalisten. Daarbij wordt ook gekeken naar wereldwijde onderzoeksmechanismen.

De organisatie heeft vier punten bekendgemaakt waar het zich op gaat richten. Zo wil CPJ een permanente, onafhankelijke internationale onderzoekstaskforce die zich richt op geweldsmisdrijven tegen journalisten. Overheden binnen de Media Freedom Coalition, bestaande uit staten die zich inzetten voor de ondersteuning van vrije en onafhankelijke media, zouden het voortouw moeten nemen bij de oprichting van een dergelijk orgaan.

Punt twee is het streven naar gerechtigheid. Als er een les te trekken is uit het afgelopen decennium dan is het volgens CPJ wel dat een van de meest effectieve mechanismen om straffeloosheid aan te pakken, “een meedogenloze zoektocht naar gerechtigheid in individuele zaken is”, aldus CPJ. De organisatie wil meer middelen inzetten om families en lokale gemeenschappen te ondersteunen in hun vaak langdurige strijd om onderzoek en vervolging voort te zetten.

Er wordt ook meer verantwoordelijkheid neergelegd bij bedrijven: zij zouden een verantwoordingsplicht moeten krijgen. Volgens CPJ kunnen bedrijven namelijk een sleutelrol spelen bij het mogelijk maken van aanvallen op journalisten. Denk aan het afluisteren van journalisten door middel van spyware. De journalistenorganisatie zal zich ook inzetten voor nieuwe wet- en regelgeving om de aanschaf, export of het gebruik van spyware en andere surveillancetechnologieën die gebruikt kunnen worden om journalisten te schaden, te beperken.

Tot slot wil CPJ samenwerken met overheden om gerichte sancties te ontwikkelen tegen daders van misdaden tegen journalisten. Ook zal de organisatie de opname van clausules in internationale overeenkomsten ter bestrijding van de oorzaken van straffeloosheid aanmoedigen.

Dat betekent ook dat CPJ de jaarlijkse ‘Global Impunity Index’, uitstelt. De index werd in 2008 gelanceerd en toonde het aantal gevallen van straffeloosheid. “Gezien de aanhoudende aard van straffeloosheid en het nieuwe landschap waarmee journalisten worden geconfronteerd, vinden wij dit echter het juiste moment om de Index te herzien.”