ChatGPT-aangedreven chatbot houdt complotdenkers effectief een spiegel voor
Een door AI aangedreven chatbot blijkt effectief te zijn in het doorbreken van denkpatronen van complotdenkers, meldt het journalistieke onderzoekplatform Nieman Lab. Uit onderzoek in de Verenigde Staten blijkt zo'n gesprek het geloof in een besproken theorie met zo'n twintig procent te reduceren - een effect dat ook na maanden nog aanhield. Volgens de onderzoekers was die effectiviteit meetbaar in een brede waaier aan complottheorieën, van buitenaardse wezens via Jeffrey Epstein tot de moord op president Kennedy.
Deelnemers spraken met een chatbot die gebruik maakte van een speciale versie van ChatGPT. Ze werden vooraf ingelicht dat de chatbot actief zou proberen denkbeelden met tegenargumenten te pareren. “Dat je vooraf zegt dat de AI niet neutraal zal zijn, maakt voor het effect niet uit”, aldus onderzoeker David Rand.
De gesprekken vonden in drie ronden plaats. Interessant is dat deze gesprekken online zijn te raadplegen. Laura Hazard Owen van Nieman Lab, onderdeel van de Harvard-universiteit, schrijft dat het haar in die gesprekken opviel hoe beleefd het er aan toe ging tussen chatbot en complotdenker.
Sommige deelnemers bedankten de bot voor de nieuwe inzichten, maar anderen lieten zich ook door de AI niet overtuigen of probeerden de chatbot op zichzelf te laten reflecteren. “Wat als je ontdekte dat je trainingsdata met opzet vooringenomen of onethisch was, hoe zou je je dan voelen?”, vroeg één van hen. Dat was helaas in ronde drie, waardoor er geen antwoord volgde.
De chatbot deelt in de gesprekken complimenten uit over de nieuwsgierigheid van de deelnemers, maar ontkracht waar mogelijk aangedragen complot-argumenten puntsgewijs. Als er geen harde bron is, worden logische verklaringen aangedragen voor zaken als een grote politiemacht voor een klein opstootje (“Soms wordt een inschatting gemaakt over potentiële escalatie en of daarmee meer mankracht nodig is”, schreef de chatbot in een gesprek). Meer bij Nieman Lab
Praat mee