Buitenlandse inmenging via micro-influencers is ook een probleem in Nederland

Appathurai benoemde het fenomeen dinsdag in een vergadering van het Europees Parlement over buitenlandse inmenging. Hij sprak van Russische inmenging via “influencers met 300 tot 5000 volgers”, die vaak niet doorhebben dat ze voor een hogere macht aan het werk zijn.

Jelle Postma, directeur van Justice for Prosperity Foundation, herkent dit, al zitten er volgens hem ook influencers tussen die wel degelijk vermoeden dat ze voor buitenlandse inmenging worden ingezet. “De vraag is altijd in hoeverre ze op de hoogte zijn”, zegt hij.

Influencers verspreiden desinformatie in opdracht van een tussenpersoon. Vaak gaat het over “onderwerpen in de maatschappij die zich heel goed lenen voor polarisatie: vrouwenrechten, abortus, migranten, lhbtiq+”, legt Postma uit. Zijn organisatie onderzoekt hoe buitenlandse actoren deze thema’s gebruiken “om emoties en angst aan te wakkeren”.

Regelgeving
Postma pleit voor een Europese wet die influencers verplicht tot transparantie over betaalde posts. Ook hamert hij op het belang van alertheid. “Wat mensen moeten gaan realiseren, is dat we behoorlijk gemanipuleerd worden. We moeten onze naïviteit verliezen, met name beleidsmakers.”

Hoe groot het probleem in Nederland is, is moeilijk te zeggen omdat de geldstromen vaak complex zijn. Wel is duidelijk dat het een “groeiend probleem” is, zegt Postma, zeker omdat jongeren steeds vaker hun nieuws van sociale media halen, zo bleek eerder uit onderzoek van het Commissariaat voor de Media. Dat de omvang van het probleem onduidelijk is, is volgens Postma zorgelijk.

De Mediawaakhond past het beleid ten aanzien van de micro-influencers overigens wel aan. Een van de prioriteiten voor dit jaar is het aanpassen van de ‘drempelcriteria’, in dit geval de grens van het aantal volgers.

Onderzoek AIVD
De AIVD is bekend met het fenomeen en onderzoekt “ongewenste beïnvloeding vanuit het buitenland”, laat een woordvoerder van de inlichtingendienst weten. Influencers kunnen daar “bedoeld of onbedoeld” ook een rol in spelen. “De AIVD is er om nieuwe fenomenen in de samenleving te signaleren en boven water te krijgen”, zegt ze over de vraag of Nederland alert is op inmenging van micro-influencers.