Anaïs Lopez veranderde haar familiegeschiedenis door haar onderzoek naar het verhaal over haar oma

‘Bloedband’ ontstond door een simpele vraag van mijn toen vierjarige dochter Luna: “Wie was jouw oma?” Ik wist niet precies wat ik moest antwoorden. Ik had wel een verhaal gehoord, maar klopte dat? Het is iets anders om zelf een verhaal voor waar aan te nemen dan een verzonnen verhaal door te geven. Daar schuilt een verantwoordelijkheid in.

Mijn oma liet in 1946 haar twee kleine kinderen achter, waaronder mijn moeder, vertrok naar Zuid-Amerika en kwam nooit meer terug. Maar waarom? Dat is het begin van een obsessief onderzoek van twee jaar naar mijn familiegeschiedenis. Wat ik mij op dat moment niet realiseer is dat ik door aan dat ene draadje uit het verleden te trekken mijn familiegeschiedenis voorgoed zal veranderen. Hoe dieper ik graaf, hoe meer ik de grip verlies. Ik doorzoek genealogische databanken, speur op het internet, neem DNA-tests af, raak familie kwijt en vind allemaal nieuwe familieleden aan de andere kant van de wereld. Iedereen in de familie vertelt een eigen versie van de geschiedenis.

In Brazilië blijkt mijn oma Willy een nieuw leven te hebben opgebouwd. Heeft ze ooit nog teruggedacht aan haar oudste dochter? Als ik in Brazilië een doos in handen krijg met allemaal foto’s van mijn grootmoeder, denk ik eindelijk dichterbij de waarheid te komen. Maar starend naar de snapshots uit mijn oma’s leven, kom ik erachter dat foto’s geen onomstotelijk bewijs vormen, maar de bouwstenen zijn van een verhaal, waarvan iedereen een eigen versie maakt.

Ik kom erachter dat hoe goed ik ook probeer om het verhaal boven tafel te krijgen, ik nooit de pijn kan wegnemen bij mijn moeder. Hoe goed ik ook mijn best doe of het verleden te reconstrueren als kleindochter, ik blijf een emotionele afstand houden die mijn moeder niet heeft. Hun levens zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Ik had deze film nooit kunnen maken als mijn moeder mij niet blindelings had vertrouwd en ermee had ingestemd dat ik alles zou vastleggen.

Ik vond het maken van deze film het moeilijkste dat ik ooit heb gedaan. Grote ethische vragen kwamen op: Hoe ver mag je gaan bij het onderzoeken van je familiegeschiedenis? Tot waar mag ik als maker – maar ook als dochter – gaan? En hoe maak je zo’n persoonlijk verhaal universeel?

Over deze onderwerpen voerde ik uitgebreide gesprekken met Eefje Blankevoort – creatief producent van Prospektor – en met Riekje Ziengs, de editor van de film. Zonder hun engelengeduld was de film er nooit gekomen. ‘It takes a village to raise a child’ en hetzelfde geldt voor het maken van een film: zonder een fantastische producent, een wijze editor, een meedenkende omroep en een hele dappere moeder die het verleden onder ogen durfde te zien, was dit nooit gelukt.