foj 2019

— vrijdag 24 mei 2013, 09:10 | 0 reacties, praat mee

‘Elke fout is er één te veel’

© Truus van Gog

Dankzij internet wordt nieuws sneller gepubliceerd dan ooit. Maar daardoor wordt de kans op fouten ook groter. Snelheid en betrouwbaarheid kunnen elkaar nog wel eens bijten. Reden genoeg voor redacties van snelle media om de workflow op de redactie op de schop te nemen.

‘Als je hier kijkt, dan zie je dat we vandaag in al onze berichten nog geen enkele fout gemaakt hebben. Zo zie ik dat natuurlijk het liefst.’ In zijn kantoor in Rijswijk wijst ANP-hoofdredacteur Marcel van Lingen naar een aantal tabellen op zijn scherm. Daarin kan hij precies zien wat zijn redactie produceert. Met een paar muisklikken ziet hij niet alleen hoeveel berichten er gemaakt zijn, maar ook wie het bericht gemaakt heeft en waar en wanneer eventuele fouten precies ontstaan zijn. In het tabellenschema van Van Lingen komen alle gepubliceerde vergissingen die door derden gemeld zijn. ‘Persbureaus streven doorgaans naar een foutmarge van 1 procent. Wij willen het nog beter doen en onder die 1 procent blijven. Dat zien we echt als een vlag die we willen veroveren. We zijn hier eigenlijk bezig met één grote foutvermijdingsoperatie. Elke fout is er één te veel.’Desgewenst kan Van Lingen ook meekijken met de berichten die getikt worden. En niet alleen Van Lingen kan dat: alle redacteuren van het ANP kunnen van elkaar zien wie waar aan werkt. ‘Transparantie, daar draait het om’, aldus Van Lingen. ‘Iedereen moet elkaar kunnen verbeteren. Het gaat er niet om dat we elkaar om de oren kunnen slaan met fouten, maar de komst van internet vraagt om een grotere snelheid en daardoor komt de betrouwbaarheid in het geding. Twintig jaar geleden leverde je als persbureau nog van de ene professional aan de andere. Werkte je bij een krant, dan had je uren de tijd om een fout te verbeteren. Dat kan nu niet meer. Een bericht staat nadat wij het publiceren meteen online en ook nog eens op heel veel plekken tegelijk. Dus als je een fout maakt staat die ook meteen online.’

Donker hoekje

Om eventuele fouten te ondervangen moest de workflow bij de nieuwsmachine die het ANP is anders volgens Van Lingen. Niet alleen het hiervoor beschreven redactiesysteem moest transparanter (er is een nieuw systeem in ontwikkeling), maar ook de redactie zelf. Vooral de middentafel – de plek waar de belangrijkste beslissingen genomen worden – moest rigoureus anders. ‘Die middentafel was eigenlijk altijd maar een donker hoekje op de redactie. De dienstdoende eindredacteuren en coördinatoren zaten er vaak met de rug naar elkaar toe. Daardoor wisten ze van elkaar minder goed waar ze mee bezig waren. En dan kunnen er fouten ontstaan.’

Sinds vorige maand zijn de vier bureaus aan de middentafel naar elkaar toegekeerd zodat iedereen elkaar aan kan kijken. Zo wordt er beter gecommuniceerd. De middentafel is nu het middelpunt van de redactie en het blauwe vloerkleed dat het gebied scheidt van de rest van de vloer lijkt door sommigen gezien te worden als heilige grond: alleen betreden als je echt iets belangrijks te vertellen hebt. Het is een ogenschijnlijk kleine verandering, maar volgens Van Lingen wel een met grote gevolgen. ‘Het proces is strakker geworden. Dankzij de nieuwe middentafel krijgen meer mensen een bericht onder ogen voordat het naar buiten gaat. Daardoor kunnen we veel beter fouten ondervangen.’

‘Leven van snelheid’

De wat starre en controlerende werkwijze van het ANP staat in fel contrast met die van NU.nl. Toch werden ook bij de grootste nieuwssite van Nederland veranderingen doorgevoerd om fouten te voorkomen. Sinds begin dit jaar werkt de site met een aparte eind­redactie: iedere werkdag houden twee redacteuren samen vijf uur vrij om al het gepubliceerde nieuws nog eens na te lezen op fouten en die waar nodig aan te passen. En in de toekomst moet dat nog meer worden.

De extra check vindt pas plaats nadat het nieuws online gepubliceerd is. ‘Gechargeerd gezegd is het inderdaad zo dat wij pas eindredactie doen na publicatie’, geeft redactiechef Wilma Haan toe. ‘Voor ons is snelheid heel belangrijk: daar leven wij van. Daarom is het voor ons niet verstandig om eerst eindredactie te doen voordat een artikel online gaat. Daar wordt de nieuwsflow stroperig van.’ Dat snelheid bij NU.nl voorrang krijgt, wil volgens Haan echter niet zeggen dat artikelen helemaal ongecontroleerd gepubliceerd worden. ‘Bij het schrijven van een bericht houden we vast aan de journalistieke handvatten die andere media ook gebruiken, zoals hoor- en wederhoor en het werken met verschillende bronnen. We publiceren alleen sneller.’

Net als bij het ANP kan ook de redactie van NU.nl precies zien wie van de redacteuren een artikel heeft geschreven en wie eventuele aanpassingen verricht heeft. Dat aanpassen van fouten van anderen wordt ook aangemoedigd. Ziet een van de redacteuren een fout, dan past hij of zij die zelf aan. ‘De meeste berichten op de site zijn door meerdere mensen bewerkt en bekeken. Ons uiteindelijke doel is er samen voor te zorgen dat de site perfect is. Als we een fout maken, dan balen we natuurlijk enorm. Maar het mooie aan internet is dat je het achteraf kan aanpassen. Bij snel publiceren hoort snel corrigeren.’

Never wrong for long

‘Niet iedereen hier zal het met me eens zijn, maar ik kan wel sympathie opbrengen voor de werkwijze van NU.nl’, aldus Jens Kraan, plaatsvervangend chef bij NOS Nieuws. Tijdens een van de dagelijkse ochtendvergaderingen op de redactie laait de discussie over snelheid versus zorgvuldigheid opnieuw kort op. ‘Op internet zijn berichten never wrong for long. Dankzij de komst van internet moet alles sneller. En het aanpassen en onderhouden van verhalen past heel erg in de tijd van nu.’ Sinds februari vorig jaar werkt de redactie van de NOS internet first: al het nieuws verschijnt eerst online, maar wel pas nadat het gecheckt is. ‘We controleren alles, ook berichten die van het ANP komen. Als we eens een fout publiceren, dan is dat dus altijd een eigen fout.’

Het op internet gepubliceerde nieuws ligt aan de basis van de berichtgeving op teletekst, radio en televisie. Iedere deelredactie van de NOS gaat zelf aan de slag met het nieuws dat door de Nieuwsdesk gemaakt is. Door de verscheidenheid aan redacties is een goed workflowsysteem onmisbaar. Aan de hand van kleurcodes zien redacteuren precies welke berichten klaar zijn voor publicatie (groen), welke belangrijk zijn (geel), welke breaking news zijn (rood) en welke door de eigen redactie gemaakt zijn (oranje). Ook is te zien welke redacteuren het bericht bewerkt hebben, waardoor gemakkelijk te achterhalen is waar eventuele fouten zijn ontstaan. En ook hier: ‘Verbeteren, niet iemands vergissingen turven.’

Sinds de redactie van de NOS overgestapt is op internet first is het aantal fouten echter wel toegenomen. ‘Dat komt doordat we nu veel meer berichten maken: per dag tussen de tachtig en negentig, in tegenstelling tot veertig. Fouten zijn ook veel meer zichtbaar geworden omdat berichten meteen online komen. Dat zorgt ervoor dat we nóg beter moeten opletten.’ Aan de volgende stap in het internet first-proces wordt inmiddels gewerkt. Na de zomer wordt het huidige workflowsysteem vervangen door een nieuwe. Dat zogenaamde iNOS stelt redacteuren in staan om te allen tijde met elkaar mee te kijken. ‘Nu kan het in theorie nog gebeuren dat je op de radio meldt dat er bij een ongeval achttien doden zijn, terwijl op internet zeventien vermeld staat. Met iNOS moet dat straks verleden tijd zijn. Alles om het aantal fouten zo laag mogelijk te krijgen.’

Bekijk meer van

De Dag
platform makers

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.