website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Winnaar Afstudeerprijs Villamedia 2018 Arieke van Liere: ‘Vanuit de reclame maak ik uitstapjes naar de journalistiek’

Jacqueline Wesselius — Geplaatst op vrijdag 15 februari 2019, 11:00

© Ruud Rogier

Interview Een vrolijke spring-in-‘t-veld is ze op het eerste gezicht: Arieke van Liere. Gisteren kreeg ze in Hilversum de Afstudeerprijs Villamedia 2018 uitgereikt. Ze lacht veel, maakt met iedereen graag een praatje, ‘online en offline’. Maar onder die vrolijkheid schuilt een grote maatschappelijke betrokkenheid. Wat zijn haar drijfveren?

Arieke van Liere (26) is begaan met het klimaat, de politiek, de mensenrechten, en over al die zaken dacht ze na toen ze op zoek was naar een onderwerp voor haar afstudeerproject aan de Willem de Kooning Academie. Min of meer toevallig stuitte ze op inburgeringscursussen en ontdekte de absurditeit van een onderdeel als Kennis van de Nederlandse Maatschappij. Met behulp van plaatjes krijgen de kandidaten een situatie voorgelegd. Hoe te handelen? ‘Kruis het juiste antwoord aan’… Niet alleen stammen de plaatjes uit het jaar nul (vrouwen zijn huisvrouwen of ondergeschikten, mannen hebben Belangrijke Functies), bovendien vraag je je meer dan eens af in welke wereld de auteurs van die cursussen leven. Van Liere zocht contact met de uitgevers, met Kamerleden, met de woordvoerder van de minister van SZW. Iedereen stond met de mond vol tanden. Vervolgens kwam ze met voorstellen ter verbetering. Eén en ander vastgelegd op de website Nederl-anders.nl leidde tot Kamervragen, interviews op NPO Radio 1 en in het AD, en een uitzending van Jinek waarin minister Koolmees het boetekleed aantrok en verbetering beloofde.

Voorbeelden van afbeeldingen uit de officiële KNM-oefenexamens, te vinden op de website van DUO. De tekst loopt verder onder de beelden.

De jury van de Afstudeerprijs (Aleid Truijens, Merijn Henfling en Alwin Kuiken) oordeelde dat Van Lieres inzending, die eerder al de Maaskantprijs won, de meest creatieve was, het meeste impact had gehad en als ‘vernieuwende journalistiek’ de Afstudeerprijs Villamedia 2018 verdiende.

Van Liere noemt zichzelf ‘visueel journalist’. Maar daarnaast is ze ook art director en copywriter bij reclamebureau Joe Public (klanten: CDA, Emma Kinderziekenhuis, Gamma, KiKa…), waar ze ooit begon als stagiair.

In welke zin voel je jezelf ook journalist?

‘Het bevragen van systemen vind ik heel interessant. En dan gaat het me vooral om dieptejournalistiek. Daarom lees ik graag een blad als One World. Ik volg ook graag meningen van heel verschillende mensen en probeer bewust uit mijn eigen bubbel te komen, zowel online als offline. Online volg ik allerlei mensen en groepen op Instagram. Maar ook offline ga ik graag met mensen in gesprek, dat gaat vanzelf. Ik vraag ook graag door: wat beweegt mensen, waarom doen ze wat ze doen?

Wat me zorgen baart, is dat meningen heel erg tegenover elkaar geplaatst worden. In de politiek was dat altijd al zo, maar in de media zie je dat ook. Debatten verharden, praatprogramma’s laten meningen botsen. Dat zorgt voor kijkcijfers, maar niet voor nuances. Het gaat tégen elkaar, in plaats van mét elkaar. De empathie ontbreekt.’

De stroming die positieve of constructieve journalistiek genoemd wordt, is dat iets wat jou aanspreekt?

‘Ja. Niet alleen kijken naar wat er niet goed gaat, maar ook naar hoe het beter kan. En het daar samen over hebben. Niet zomaar iemand beschuldigen, maar luisteren.’

Om terug te komen op je afstudeerproject, dat begon dus in de bibliotheek, toen iemand je vroeg: wil je me helpen om dit te lezen? Was dat een specifieke tekst in een cursusboek?

‘Je hebt niet één enkel cursusboek. Er zijn diverse methodes, die worden aangeboden door commerciële partijen. Aan het eind heb je wel één en dezelfde toets. Maar het voorbereidingsmateriaal verschilt van school tot school. In de bibliotheek zie je dus héél veel verschillende boeken, héél veel methodes, verouderde en net vernieuwde door elkaar. Ik weet niet meer precies welk inburgeringsboek die jongen aan het lezen was, maar volgens mij ging het over begrijpend lezen. Dat moet je veel oefenen. Maar het probleem met veel nieuwkomers is dat ze niemand hebben om mee te oefenen. Die jongen zag mij en dacht: ja! Ik zocht op dat moment naar een afstudeeronderwerp, ik stond er dus wel open voor. Ik kon best vijf minuten missen om even te oefenen. Dat werd iets langer en op een gegeven moment hou je contact.

Daarna heb ik nog veel verschillende inburgeraars gesproken. Ik vond ze in eerste instantie via de bibliotheek. Daar heb je ook het Taalcafé, daar werken veel vrijwilligers die nieuwkomers helpen met de Nederlandse taal. Toen ik midden in mijn project zat, had ik een fotograaf nodig, het liefst iemand met zelf ook een inburgeringsachtergrond. Ik ben rond gaan vragen en zo vond ik Nizar. Hij was in zijn land van herkomst ook fotograaf. Hem heb ik gevraagd om samen met mij en de politici die ik daarvoor had ingeschakeld, een dag in Den Haag te fotograferen. Die Tweede Kamerleden, allen met inburgering in hun portefeuille, had ik een camera in handen gegeven om foto’s te maken op straat, ter vervanging van de oude foto’s in de cursussen. Het liefst had ik mensen van de coalitie gehad, maar die konden niet. ‘Met Jan Paternotte (D66) en Jasper van Dijk (SP) ging ik de straat op om nieuwe foto’s te maken. 

Wat vonden de politici?

‘Eerst heb ik mijn onderzoeksresultaten gepresenteerd, en verschillende afbeeldingen die ik had verzameld. Ik toonde ze ook de film die nieuwkomers te zien krijgen, ‘Welkom in Nederland’. Daarvan schrokken ze. Het was hun onderwerp, maar ze hadden niet de moeite genomen om zelf zo’n inburgeringsboek open te slaan of naar zo’n film te kijken. Eigenlijk wilden ze niet hun mening geven, omdat ze allemaal bezig waren om als partij een standpunt te formuleren. Maar je kunt wel blikken lezen en doorvragen. Ik bespeurde veel verbazing en ze waren druk notities aan het maken. Ik had bijvoorbeeld uitgezocht dat het document waarop het examen Kennis van de Nederlandse maatschappij is gebaseerd, voor het laatst is geüpdatet in 2002. Dat heeft Paternotte meegenomen in het Kamerdebat, en daarop heeft minister Koolmees gezegd: ik ga dat aanpassen.’

Hoe staat het met je andere projecten op het gebied van visuele journalistiek?

‘Ik heb altijd een boekje bij me waarin ik mogelijke onderwerpen opschrijf. Maar ik merkte dat ik daar met een fulltime job niet aan toekwam. Daarom ben ik één dag per week minder gaan werken. De vrijdag wil ik dus daaraan besteden. Maar ik heb nu pas twee vrije vrijdagen gehad… Het komt er wel aan, ik heb de ambitie om steeds meer aan mijn eigen projecten te gaan werken.’

Heb je enig idee in welke vorm je dat zou kunnen doen?

‘Eerst zoek ik naar een probleem, dan naar een oplossing, en vervolgens naar een beeldtaal die daarbij past. Dat kan dus verschillen. Wat ik wel probeer is om met één beeld het hele probleem samen te vatten. Bij de inburgeringscursussen was dat de fotoserie: een collage van het oude en het nieuwe beeld, naast elkaar. Als je dat ziet, snap je meteen waar het over gaat. In een ander geval zou je een documentaire kunnen maken, een interventie kunnen doen of zelfs een theaterstuk kunnen maken’.

Je zit eigenlijk op een kruispunt tussen journalistiek, reclame, actie…

‘Ja, het is allemaal met elkaar verbonden. Eerst dacht ik: ik moet kiezen. Nu denk ik: mijn basis is reclame, dat betekent: mensen in beweging krijgen. Vanuit die basis kan ik elke keer uitstapjes maken, naar de journalistiek, of elders.’

Is er één onderwerp waarvan je zegt: dat zou ik nu graag aanpakken?

‘Ik ben me nog aan het oriënteren. Milieu, politiek, taal, mensenrechten, dat alles interesseert me. Ook met het onderwerp inburgeren ben ik nog niet klaar. Het updaten van beeldmateriaal is een oplossing voor de korte termijn want wat je vandaag update is morgen weer veranderd. Als er geen nieuw systeem komt met een visie voor de langere termijn blijft inburgeren in Nederland een chronisch actueel probleem.’

Waar zie je jezelf over vijf, of tien jaar?

Ze schiet in de lach: ‘Moeilijke vraag. Voorlopig zie ik mezelf in de reclame werken. Ik merk dat reclame ook veel kan veranderen. We werken veel voor goede doelen. Dus voorlopig kan ik mijn ei wel kwijt in de reclame. Maar uiteindelijk zie ik mezelf, met een groep mensen met wie ik ben afgestudeerd, ons eigen bureau beginnen, als een collectief. En dan zouden we niet voor commerciële bedrijven willen werken, maar voor goede doelen, starters, of bedrijven die het nét anders willen aanpakken…’

Eervolle vermelding

Behalve het project van Arieke van Liere waren er twee inzendingen die een eervolle vermelding waard zijn, aldus de jury van de Afstudeerprijs. ‘Kasten vol schuldgevoel’ van Rokhaya Seck, Lauren Fabels, en Nienke Zoetbrood (UvA, Journalistiek en Media). Een intrigerend en ook spannend verhaal, gepubliceerd in Vrij Nederland, over een verzameling schedels en botten uit de koloniale tijd waarvan niemand weet wat ermee te doen. En ‘Vaccinatievrees’, een indringende en zeer goed gemaakte (maar helaas niet uitgezonden of online geplaatste) documentaire van Elisabeth van Kleef (Opleiding journalistiek Windesheim).

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.