— vrijdag 6 november 2009, 22:53 | 0 reacties, praat mee

Werkgevers kieskeuriger

De arbeidsmarkt voor journalisten is de afgelopen twee jaar drastisch veranderd van een aanbod- naar een vraaggestuurde markt. Opdrachtgevers kunnen weer ‘kieskeuriger’ zijn en de tarieven onder druk zetten. Verdere flexibilisering is de trend. Opleidingen spelen hierop in door het onderwijsaanbod te verbreden.

Ofschoon er nog een verdere inkrimping op vaste redactiemedewerkers te verwachten is, heeft de arbeidsmarkt voor journalisten zich de afgelopen maand gestabiliseerd. Dat zeggen gespecialiseerde arbeidsbemiddelaars op basis van de cijfers. ‘In het voorjaar waren de vooruitzichten ronduit somber. Als je me een maand eerder om commentaar had gevraagd, dan was ik pessimistischer dan nu.’

Directeur Michael Boud van arbeidsbemiddelingbureau Redactie & Co (15.000 cv’s in het bestand) staat hierin niet alleen. Ook Anke Brummerhop van De Redactie (8500 cv’s) meldt dat. ‘Ik merk dat de freelance markt weer aantrekt. Dat is een indicatie voor hoe de rest van de markt zich zal ontwikkelen.’

In mei was er een dieptepunt, constateren beide arbeidsbemiddelaars. Vooral in de klassieke journalistieke sector, de dag- en publieksbladen. Nu al heeft Sanoma voor 2010 aangegeven geen ruimte meer te hebben voor nieuwe medewerkers of freelancers. Die markt is verstopt. Brummerhop: ‘Ook de sponsored media liggen stil. Daar zit geen groei in. Zelfs een terugval.’.

‘De bedrijfsjournalistiek neemt toe’, aldus Boud. Zeker 80 procent van de nieuwe aanvragen komen uit die richting. Brummerhop is nog specifieker: ‘De groei zit vooral in de nonprofit sector, de overheid en aanverwante organisaties in de zorgsector. De vraag naar journalisten voor de in- en externe communicatie is nog steeds een groeiende.’

Een trend die zich nog duidelijker aftekent dan voorheen is flexibilisering. Een eufemisme voor: minder mensen in vaste dienst en stijgende productiviteit van de overblijvende staf. ‘Kranten en vakbladen produceren slimmer en effectiever met een kleinere redactie’, aldus Boud.

De vraag is verschoven van vast naar een tijdelijk dienstverband. Twee jaar geleden was de verhouding ongeveer 60 (vast) tot 40 (tijdelijk). Nu is dat 15 (vast) tot 85 (tijdelijk). Omdat het aanbod groot is en de vraag klein, zijn opdrachtgevers kieskeuriger dan ooit. Dat betekent dat de tarieven onder druk staan en opdrachtgevers zich strikt houden aan het curriculum van kandidaten. ‘Voldoet een kandidaat niet aan de eisen, dan kiest men een ander’, is de ervaring van De Redactie.

Dat betekent ook dat jongeren voorrang krijgen op ouderen, omdat die doorgaans duurder zijn. Brummerhop: ‘Ik wijs opdrachtgevers er dan op dat journalisten van boven de 55, net zo goed flexibel kunnen zijn en een hoop ervaring meebrengen.’ Maar de eerste reflex van veel personeelwerkers is dat er vooral naar jonge mensen gekeken wordt.

Een krimp in de klassieke journalistieke sector (dag- en publieksbladen) is eind dit jaar nog te verwachten, meent arbeidsmarktdeskundige Siemen van der Werff van Studie & Werk, SEO Economisch Onderzoek van de Universiteit van Amsterdam. Hij baseert zich op algemene economische verschuivingen van dit moment. ‘De neiging van pas afgestudeerden HBO’ers is om door te studeren, om zo de positie op de arbeidsmarkt te verbeteren en de mogelijkheden te vergroten door hun komst op de arbeidsmarkt met twee jaar te vertragen.’

Van der Werffs stelling is: hoe meer opleiding des te beter de positie op de arbeidsmarkt. Volgens Boud schuilt daar ook een gevaar in: ‘hoe langer je studeert, des te langer het duurt voordat je werkervaring opdoet. En dat is voor je positie op de arbeidsmarkt niet gunstig. Een combinatie van werken en studeren zou beter zijn.’

Brummershop: ‘wij bieden naast arbeids- bemiddeling trainingen aan voor jonge en ook oudere journalisten. Zowel incompany-trainingen als externe trainingen op maat. Daar wordt door HBO’ers ruimschoots op ingeschreven. Hoger beroepsopleidingen bevelen ons vaak aan.’


Doorstuderen na de HBO journalistiek is een tendens die zich al langer aftekent. Sinds 2004, met de opkomst van de master journalistiek aan de universiteiten, zegt bijna eenderde (30%) van de afgestudeerden HBO’ers een vervolgopleiding te doen. Het merendeel daarvan, vermoedt Van der Werff, doet een master journalistiek, hoewel er ook andere vervolgopleidingen gevolgd worden zoals politicologie, massacommunicatie en sociologie.

Door het verbreden van de vaardigheden van HBO) studenten, spelen de hoger beroepsopleidingen in op de veranderde arbeidsmarkt van journalisten. Directeur Peter Karstel van de opleiding Journalistiek Windesheim in Zwolle: ‘Na een brede basisopleiding waarin studenten alle journalistieke basisvaardigheden gedurende de eerste twee jaar leren, bieden we drie studierichtingen aan: crossmediale journalistiek, mediaproductie en verhalen. In die laatste minor leer je creatieve verhalen te maken voor diverse doeleinden zowel voor de commerciële als non-profit sector.’

Leren budgetteren, formats bedenken, het maken van een site maar ook zoveel mogelijk hits halen, oneliners bedenken maar ook langere verhalen schrijven, het bedenken hoe je je doelgroep het beste bereikt en het opzetten van een onderzoek. Het zijn vaardigheden die op de hogescholen voor journalistiek geleerd worden. ‘Een schouw waar studenten voor een beoordeling hun werk laten zien, bestond vroeger uit het presenteren van een portofolio. Nu wordt een lokaal ontruimd en concepten opgehangen met beelden van vormgegeven verhalen, waarop studenten een toelichting geven.’

Karstel wil er maar mee zeggen, dat pas afgestudeerden voldoende bagage meekrijgen om zich op de veranderde, meer flexibele arbeidsmarkt goed te kunnen manifesteren. ‘Het merendeel van onze afgestudeerden krijgt een baan via de stage die ze in het vierde jaar lopen of via de stimuleringsprojecten van de overheid. Bij de regionale dag- en huis-aanhuisbladen, de omroepen en gespecialiseerde websites. En een deel studeert verder of volgt een tweejarige master.’ 

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab
Redacteur

Lars Pasveer
Redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur

Anneke de Bruin
Vormgever

Marc Willemsen
Webontwikkelaar

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.