PersVeilig veiligheid vrouwelijke journalisten

— donderdag 1 december 2022, 08:48 | 0 reacties, praat mee

De Nieuwe Beeldvormers hebben een missie: ‘We willen journalisten inspireren om inclusiever beeld te gebruiken’

© Tariq Kasem

In Pakhuis de Zwijger in Amsterdam, werd afgelopen maandag de avond ‘De Nieuwe Beeldvormers: Moslima 2’, georganiseerd. Het doel van de avond was om journalisten te inspireren om inclusievere beelden bij hun werk te gebruiken. Laatste wijziging: 1 december 2022, 12:20

Er is een drukke, maar gezellige sfeer in de zaal. ‘Beeldvormers’ staat er op het scherm dat vlak naast de deur van de grote zaal staat. De laatste genodigden druppelen binnen. De meerderheid van de aanwezigen werkt in de journalistiek. Op de eerste rij zitten onder anderen Charlotte Biskop (chef online bij NOS), Maya-Nora Saaid (TikTok journalist voor Middel East Eye), Sari Noordwest (Werkzaam bij EMMA, Inclusieve beeldbank) en Sheily Bilhaj (eindredacteur NOS Stories).

Zij zullen tijdens deze avond vertellen hoe zij zelf omgaan met beeldvorming. Het is de bedoeling dat ze elkaar inspireren. ‘Dat is de opzet van deze avond’, aldus beeldmaker en onderzoeker Cigdem Yuksel. Ze hoopt dat de discussie van de eerste bijeenkomst, Moslima#1, vanavond tijdens Moslima#2, hervat kan worden.
 
‘Niet heel blij’
‘Welkom op deze bijzondere tweede avond van de nieuwe beeldvormers in deze serie. Het is een driedelige reeks over beeldvorming in de Nederlandse media.’ Harm Ede Botje, verslaggever Follow The Money en gespreksleider, leidt deze avond met Ciana Mayam (presentatrice BNNVARA). Botje: ‘Vandaag vervolgen we het gesprek door het probleem te benoemen en mogelijke oplossingen te bespreken. Dat doen we door te kijken naar inspirerende voorbeelden. Bestaan er initiatieven waar media een voorbeeld aan kunnen nemen?’ 
 
Onderzoeker Yuksel wordt het podium opgeroepen om de meest opvallende resultaten van haar onderzoek nogmaals toe te lichten.

‘In 2020 hebben we een onderzoek verricht naar het soort aanbod dat je krijgt, wanneer je het woord ‘moslima’ intikt bij de beeldbank van ANP. We analyseerden 4500 foto’s. Ook zochten we uit welke woorden de fotografen aan die foto’s toevoegen om zulk beeldmateriaal vindbaar te maken voor beeldredacteuren.

We constateerden dat de beelden eenzijdig zijn. Moslima’s vaak lopend over straat, winkelend over de markt, in het ov of op een beurs. We zien ze nauwelijks sporten, een culturele instelling bezoeken of in een persoonlijke leefomgeving.

We concludeerden dat er in een aantal gevallen tags worden gebruikt als: allochtoon, integratie, inburgering. De beelden van Moslima’s zijn in extreme gevallen te vinden onder: islamisering, Sharia en terrorisme. Deze tags staan onder foto’s van Moslima’s die gewoon over straat lopen en daar niets mee te maken hebben. We concludeerden ook dat fotografen dit soort politieke termen overnemen en onder een foto van een moslima schrijven. Dit is hoe beeldredacteuren foto’s van moslima’s vinden.’ 
 
Yuksel benoemt de reactie van Karin Hollaar (Adjunct-hoofdredacteur ANP), die eerder te gast was bij Moslima#1. ‘Zij gaf toen aan dat ANP sinds 2021 iemand heeft aangenomen om op dit soort woorden en tags te letten. Maar het is volgens Hollaar onmogelijk om alle foto’s die dagelijks binnenkomen te checken, zegt Yuksel. En dit zorgt er dus voor ‘dat het proces niet helemaal sluitend werkt’. 

We beseffen dat het niet gaat zolang ons beeldgebruik op de website nog heel normatief is

‘Gesluierde vrouwen’
Yuksel gaat verder met het toelichten van haar tweede onderzoek. ‘We hebben natuurlijk het aanbod van de beeldbanken, maar wat ziet de krantenlezer eigenlijk van gesluierde vrouwen?’ In dit onderzoek heeft Yuksel dat, samen met onderzoeker Ewoud Butter, geprobeerd te beantwoorden. Ze concludeerden dat de gesluierde vrouwen vaak te zien waren bij berichten over oorlog, conflict, bezetting, vluchtelingen, buitenlands politiek, immigratie, extremisme, radicalisering en terrorisme. Tijdens hun beeldanalyse viel het de onderzoekers op dat er een top drie was namelijk: moslima’s op de vlucht, op straat of aan het demonstreren. Foto’s van moslima’s in minder ellendige omstandigheden zaten er nauwelijks tussen.
 
‘Je zou denken; ‘gebruik gewoon andere foto’s, wat maakt dit zo ingewikkeld?’ Op deze vraag van Mayam antwoordt Yuksel snel en bijna zonder na te denken: ‘Dat werkt toch complexer, omdat redacteuren soms onder tijdsdruk werken. Ze gebruiken dan vaak een beeld dat veel mensen zullen herkennen. Daarnaast is de voorbereiding van de redactie heel belangrijk.’

Ze gaat verder met de quote van Gert-Jaap Hoekman, (Hoofdredacteur NU.nl), zijn aanwezigheid bij Moslima#1 liet bij Yuksel een grote indruk achter. Ze quote wat de hoofdredacteur daar vertelde: ‘We zijn bezig met een nieuw aannamebeleid om divers te worden. We beseffen dat het niet gaat zolang ons beeldgebruik op de website nog heel normatief is. Waarom geen twee moeders op beeld bij een artikel over kinderopvang? Of een beeld van iemand met een beperking bij een artikel dat niet over een beperking gaat? Zelf beginnen met het aanpassen van je beelden, nodigt diverse redacteuren uit om te solliciteren.’

Zeg nooit, maar dan ook nooit tegen een redacteur die een divers beeld wil laten zien, dat hij of zij doorslaat, of dat het te veel wordt


‘Je zult diversiteit nodig hebben’
Dan breekt het moment aan waarop de sprekers elkaar zullen toespreken. De eerste vrouw die haar collega’s wil inspireren is NOS-eindredacteur Sheily Bilhaj. Ze vertelt hoe het er bij haar redactie aan toe gaat: ‘Je zult onder structurele verandering diversiteit nodig hebben, omdat dat impact heeft op de hele redactie.’ Volgens Bilhaj zijn biculturele collega’s bewuster als het aankomt op onder andere beeldvorming. ‘Zij weten precies hoe stereotypering voelt en zijn zich bewust van hun omgeving.’

Ze laat diverse foto’s zien waarop moslima’s niet als stereotype vertoond worden. Ze sluit af met een tip voor alle aanwezige redacteuren in de zaal.

‘Zeg nooit, maar dan ook nooit tegen een redacteur die een divers beeld wil laten zien, dat hij of zij doorslaat, of dat het te veel wordt. Want alle onderzoeken die er zijn laten zien dat dit probleem nog lang niet in verhouding is.’ 

‘Ik ben verrast’
Hierna volgen de andere sprekers die door middel van een presentatie en een interview vertellen hoe beeldvorming anders kan en moet. Er worden volop ideeën gewisseld, vragen gesteld en frustraties geuit op gebied van eenzijdige beeld vertoning. Na ruim twee uur wordt de avond afgesloten met een dankwoord van Yuksel. 
 
‘Ik ben verrast en heel blij met alle mensen die vanavond hier iets hebben verteld en met tips kwamen. Het is fijn om te horen hoe collega’s om zijn gegaan met dit onderwerp en wat zij doen om de juiste beelden te vinden.’

Yuksel beaamt dat de ervaringen van de sprekers van vanavond, fijne handvatten hebben geboden aan andere collega’s die op redacties werken. De fotografe geeft aan dat de beeldredacteuren van het AD, de Volkskrant en de NRC, die een uitnodiging hebben gekregen, er niet bij konden zijn. ‘Ik had ze graag erbij willen hebben om dit gesprek ook met hen te voeren.’ Yuksel benadrukt dat ze door alle desbetreffende titels is uitgenodigd om op bezoek te komen op de redacties en het gesprek verder te voeren. 

Yuksel die deze avond mede heeft georganiseerd is ook positief over de avond: ‘Mijn doel bestaat uit het voeren van het gesprek over beeldvorming onder redacteuren, beeldredacteuren en fotografen.

Daarnaast wil ze de bewustwording aanwakkeren op redacties, onder redacteuren, fotografen en beeldredacteuren over wat ze maken en aanbieden. ‘Dat is vanavond gelukt.’

Als laatste richt ze zich tot haar collega’s in de journalistiek: ‘Kijk met een open en een kritische blik naar de wereld en stel jezelf de vraag, waarom je bepaalde foto’s wel of juist niet gebruikt. Dit beïnvloedt je werk. Want alleen al door jezelf dit soort vragen te stellen, ga je eigenlijk al op zoek naar andere foto’s, fotografen of een andere manier van werken.’

Volgens haar moeten chefs en redacteuren zichzelf vaker afvragen waarom ze bepaalde keuzes maken. ‘We zouden bewuster moeten zijn van onze blik naar de wereld toe en hoe dat ons werk kleurt.’

‘Inspiratie was de opzet van deze hele avond. We hebben inspirerende handvatten van de genodigde redacteuren gekregen om verder te kijken en om ons werk anders te kunnen doen.’

Tip de redactie

Wil je Villamedia tippen, maar is dat te gevoelig voor een gewone mail? Villamedia is aangesloten bij Publeaks, het platform waarmee je veilig en volledig anoniem materiaal met de redactie kunt delen: publeaks.nl/villamedia

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Uitgever

Dolf Rogmans

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Factuurgegevens

Villamedia Uitgeverij BV
Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Chris Helt, hoofdredacteur

Marjolein Slats, adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab, redacteur

Lars Pasveer, redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven, redacteur

Rutger de Quay, redacteur

Sales

Sofia van Wijk

Jenny Fritschy

Webontwikkeling

Marc Willemsen

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.