word studentlid

— donderdag 13 augustus 2020, 09:00 | 0 reacties, praat mee

Vader en zoon fotograferen. Van Flymen en Van Flymen; een generatiegesprek

Alles draaide bij vader Barton van Flymen om fotografie, bij zijn zoon Ramon om tennis. Het racket verwisselde Ramon voor een camera, waarna het snel ging. ANP, FD en de Zilveren Camera roken het talent. Barton: ‘Ik heb nog een foto gemaakt toen jij als 6-jarige met mijn camera een foto nam. Het zat er toen al in.’ Laatste wijziging: 5 september 2023, 13:51

Vader zit al aan de lange eettafel, in geduldige afwachting van het interview, als zijn zoon nog boven in alle haast de laatste foto voor het ANP bewerkt. Voor hem liggen kranten, waaronder het FD, en een moderne lichtgewicht Fujifilm X-T 3 camera. Onder handbereik het lijvige boek ‘Portretten’, met een parade van tientallen Nederlandse volkszangers, schrijvers, sporters, kunstenaars en politici. Onvergetelijke beelden van deels vergeten generaties, waar vader vijftig jaar lang actief onderdeel van was. Boven is het stil, buiten in Edam brandt de zon in de tuin vol wilde bloemen, waar de semi-gepensioneerde fotograaf nu meer tijd voor heeft.

Dan klinkt gestommel en komt zoon Ramon (23) naar beneden. Aan tafel vertelt hij direct hoe moeilijk het is een goed fotoportret te maken. ‘De communicatie met de ander, hoe krijg je iemand lekker ontspannen voor je camera. Dan moet je praten, iets doen. Ergens is er het besef dat Barton honderden portretten heeft gemaakt, ook al kijkt hij niet over mijn schouder mee. Het is heel spannend, een demonstratie van boeren is makkelijker.’ Het ANP vroeg hem in Amsterdam een portret te maken van een geadopteerde Zuid-Koreaanse vrouw, die via de rechter afdwong haar biologische ouders te mogen leren kennen. Ondanks zijn geringe ervaring accepteerde hij de opdracht. Fotoportretten van hem zijn nog op één hand te tellen.

Toch begon onlangs ook het FD aan hem te trekken. Vader Barton (75) liet meteen het FD Magazine bezorgen. ‘Handig om in huis te hebben’, zegt hij met een glimlach. ‘Ze hebben al een paar keer iets van Ramon gepubliceerd. Van mij trouwens ook.’
Ramon: ‘Ik heb één keer iets voor het FD gedaan.’ Barton: ‘Kan wel zijn. Het was een mooie foto.’

Ramon is de oudste zoon van Barton en zijn vrouw Ria. De jongste zoon, Lucas, komt na tien minuten met verhit lichaam de woonkamer in hollen. Fotografie is aan hem niet besteed, hij kiest liever voor een loopbaan in de sport. Gedrevenheid en talent zijn eerlijk over beide broers verdeeld. Ramon was drie jaar geleden nog een potentieel proftennisser: ‘Maar ik ben een reële jongen. Het was misschien een droom, maar de beste tennisser zou ik niet worden.’ Terwijl hij in de VS studeerde en sportte, ontlook nog een talent in hem: de fotojournalistiek. Het talent was twintig jaar comateus gebleven en werd alleen door vaders werk in leven gehouden.

‘Wat hij deed vond ik gaaf’, herinnert hij zich, ‘Dan ging hij weer naar de Tour de France en probeerde ik hem op tv tussen al die mensen terug te vinden. Als hij thuis kwam wilde ik al zijn verhalen horen en de foto’s zien. Maar eerlijk, ik was meer in hem dan in fotografie geïnteresseerd. Nooit gedacht: dit wil ik ook.’ Barton: ‘Is niet waar. Ik heb nog een foto gemaakt toen jij als 6-jarige met mijn camera een foto nam. Het zat er toen al in.’

Ramon: ‘Weet je nog dat ik foto’s nam van een feestje in de garage? Iedereen rookte en er was drank. Ik was 12.’ Barton: ‘Ja, ja, dat is waar. Dat waren al goede foto’s. Je zag hem verrassende invalshoeken kiezen. Ik dacht meteen: wauw, hij kijkt!’

Ramon: ‘Maar ik heb er niets mee gedaan, met fotografie bedoel ik. Dat gebeurde pas veel later.’
Barton: ‘Je zat toen wel al de hele tijd aan de knopjes van mijn camera.’
Ramon: ‘Vond je niet leuk. Dat ik eraan zat.’
Barton: ‘Wel leuk! Dan begon je eraan te draaien, meestal naar automaat. En dan maakte je foto’s van de poes enzo. Het beeld was leuk, meer niet.’
Ramon: ‘Je mag ook mijn camera pakken. Als je maar niet te veel aan de knopjes draait. Ik heb nu eenmaal bepaalde instellingen, daar moet je vanaf blijven.’

Zoon fotografeert met een lichtgewicht Fujifilm X-T 3 camera. Vader heeft zijn zwaardere digitale Canon-ca- mera ingeruild voor precies hetzelfde toestel, dat voor hem op tafel ligt. ‘Als Ramon dat wil, mag hij de mijne ook gebruiken’, zegt hij uitnodigend. Zelf neemt hij de ca- mera altijd mee als hij bijvoorbeeld naar Volendam gaat, lopend door de polder, om verderop een harinkje te eten. Op elk moment kan zich een fotomoment voordoen.

De haast is voorbij, de ambitie flakkert nog slechts zelden op. Vijftig jaar lang draaide het in zijn roerige leven om fotografie. Van Flymen wist er niets van, toen hij eind jaren 60 als jonkie vanuit Zuid-Afrika naar Nederland kwam. De apartheidscultuur in zijn geboorteland stond hem niet aan. Maar in Amsterdam had hij niets en kende hij niemand. Hij nam goedkope rotklusjes aan, tanks schoonmaken en augurken in potjes stoppen. In zijn vrije uurtjes speelde hij basgitaar in een bandje. Hij was een goede muzikant, maar niet de beste, het was zijn enig ta- lent, dacht hij. Totdat hij de portretfotograaf Wim Renes tegenkwam. ‘Dit is het. Fotografie’, wist hij meteen. ‘Het was een impuls.’

Het waren rebelse jaren, er was zoveel te doen. Dag en nacht zwierf hij over straat en ging langs nieuwe vrien- den, onder wie veel acteurs, kunstenaars en schrijvers. Altijd de camera om zijn schouders. Hij fotografeerde de Maagdenhuisbezetting en werd hoffotograaf van de Kabouters. Het Vrije Volk, Het Parool, Algemeen Han- delsblad, iedereen wilde Van Flymen hebben. ‘Het waren geen geplande carrière-moves. Het was er opeens.’ De Volkskrant volgde later, net als de Nieuwe Revu, Avenue en Margriet. Het ging hem allemaal goed af: portret, sport, reportage, hij was een allrounder. Zes of zeven keer viel hij bij de Zilveren Camera in de prijzen.

Zijn privéleven was even turbulent als de samenleving waarin hij gretig om zich heen keek. Sinds 25 jaar is hij in rustiger vaarwater terechtgekomen, nadat hij zijn vrouw Ria had leren kennen. Ze kregen twee zonen, die gek werden van sport.

Ramon dacht een basis voor zijn sportcarrière te kunnen leggen aan de Universiteit van Kentucky, maar na drie jaar kwam de bezinning. ‘What’s next, wat wil ik?’, zegt hij over die tijd, niet lang geleden. ‘Geen economie en ook maar geen tennis, dacht ik. In mijn gedachten ging ik terug naar mijn vaders leven van go go go. Ieder moment iets anders, met een camera, dat leek me wel wat. Op een dag, bijna drie jaar geleden, belde ik naar huis om het te vertellen.’

Op advies van zijn vader kocht hij een kleine camera, waarna het snel ging. Eerst voor een marketingbedrijfje en daarna voor de schoolkrant, waar ze gek werden van de Dutch guy met al zijn foto’s. ‘Ik stapte uit de bubbel van het tennis’, zegt hij, ‘Voor het eerst voelde ik de drive om fotograaf te worden.’ En toen moest Trump nog ko- men. De campagne van de Republikeinse presidentskandidaat zou Kentucky aandoen, hoorde hij. Ramon stelde zich in alle vroegte tussen fans en tegenstanders op. Voor de meeting zelf had hij geen toegangsbewijs.
Barton: ‘De reportage was indrukwekkend.’

Ramon: ‘De foto’s waren voor het eerst journalistiek, daarvóór had ik geen idee wat er in de wereld speelde. Dat is wat ik heel graag wilde, dat voelde ik, net zo goed worden als Barton.’

Terug in Nederland begon hij zelf onderwerpen te beden- ken. Zo hoorde hij van actievoerende boeren die geza- menlijk naar het Malieveld wilden optrekken om er tegen de stikstofregels te protesteren. Ramon legde contacten met een boer in Midden-Beemster. Om vijf uur in de ochtend klom hij op diens tractor, maakte de hele rit naar Den Haag mee en keerde ’s nachts op diezelfde tractor weer naar Noord-Holland terug. De reportage viel dit jaar direct in de prijzen bij de Zilveren Camera. Ramon was nog geen jaar fulltime als fotojournalist bezig. Het ANP en FD roken het talent van Van Flymens zoon en zetten hem aan het werk.

Ook vader was onder de indruk: ‘Het waren fantastische foto’s. Maar Ramon heeft één foto gemist. Wil jij het zeggen?’
Ramon: ‘Zeg jij het maar.’
Barton: ‘De boeren stopten op de terugweg om samen nog iets te eten in een wegrestaurant. Eigenlijk was dat het afscheidsmoment. Dat moment had Ramon niet.’ Ramon: ‘Ik wilde afstand nemen en de boeren hun rust gunnen. Misschien was ik te verlegen.’
Barton: ‘Je had het moeten hebben, dat weet je wel.’
Zoon kan vaders kritische opmerkingen doorgaans goed hebben, zegt hij, maar ze komen niet altijd gelegen. ‘Hij kan een bemoeial zijn, we hebben wel eens een ruzietje…’
‘Een meningsverschil.’
‘...maar altijd een discussie op de goede manier. Meestal zijn we het met elkaar eens. Heeft Barton een tip, dan volg ik niet direct, maar ik onthoud het wel. Ik probeer op mijn eigen manier te fotograferen.’

Vader en zoon beginnen elkaars sterkste punten te be- spreken. Ramon prijst de technische kwaliteit van Barton en diens vaardigheid bij het maken van een connectie met de geportretteerde. ‘Ze zijn altijd heel relaxed en hij wist bij iedereen toegang te krijgen. Ik ben bescheidener, hij ging er recht op af.’

Barton: ‘Als je in ons vak goed kan lullen, kan je ver komen. Over mijn eigen werk praten vind ik moeilijker. Ik laat liever mijn foto’s spreken.’

Over het werk van zijn zoon wil hij wel graag iets zeggen.
‘Hmm…het sterkste punt van Ramon is…’
‘Dat duurt wel lang.’ Een lach gaat over tafel.
‘...Niet alles is goed, maar zijn beeldtaal is heel sterk, de vertelkracht. Er gebeurt iets op de foto’s, het is meer
dan een pure registratie. Echt sterk voor iemand die net komt kijken. Sterk? Nee, heel sterk. Ik ben een fan van Ramon.’

En zijn zwakte? Ramon is zijn vader net voor: ‘Ik kan alles nog verbeteren!’
Vader legt uit wat beter kan: ‘Dieper het onderwerp in, nog inhoudelijker, to the point komen. Je werk moet nog journalistieker worden. Vraag om je heen wat er gebeurt, toon meer belangstelling. Raak betrokken bij je onder- werp.’
Ramon: ‘Dat bedoelde ik.’

Over een zwak punt van Bartons foto’s kan zoon weinig zeggen. Vader wel: ‘Laatst was er iets op tv over het WK in Portugal. “Was jij daarbij?”, vroeg Ramon. Dat WK had ik gemist. “Waarom was je er niet?” Heerlijk als hij zoiets vraagt. Ik heb veel voetbal gedaan, jarenlang de Tour de France gevolgd en zoveel meer in vijftig jaar, en dan komt zo’n vraag. Het toont zijn belangstelling en gretigheid.’ Een halve eeuw ligt ertussen, de samenleving is veran- derd van rebels en vrijheidslievend naar wantrouwend en meer gesloten. Maar de drive van vader en zoon is de- zelfde gebleven. Barton sloeg nachten over om zijn foto’s van het popfestival in Kralingen naar Amsterdam te kun- nen brengen. Ramon staat ’s nachts op om met boeren naar Den Haag te gaan. ‘Hij kan nog veel leren, maar die drive is er. Ik herken mezelf in Ramon’, zegt vader.

Laatst was er een grote storm, het was waanzinnig heftig. Ze besloten naar Egmond aan Zee te gaan om te kijken of er fotografisch iets te halen viel. De ijskoude wind sloeg beide mannen in het gezicht terwijl ze hun camera’s te- voorschijn haalden. Stonden ze daar bij de dijk, vader en zoon. Er was geen competitie, ze waren er gewoon samen omdat het mooi was. Ze wilden nog naar boven, voor het spectaculaire uitzicht op de dijk. Vader ging als eerste, maar de felle wind kreeg vat op hem. Toen voelde hij de hand van zijn zoon in de rug en ineens waren ze boven.

‘Ja, dat gebeurde, het was mooi. Het was een topdag,’ glimlacht hij.
‘Een topdag’, zegt zijn zoon.

 

Barton van Flymen (1944, Johannesburg, Zuid-Afrika) Opleiding: King Edwards Highschool, Johannesburg Werkte voor onder meer Het Vrije Volk, Het Parool, Al- gemeen Han- delsblad, de Volkskrant, De Tijd, Avenue, Nieuwe Revu, Margriet, Viva, Zero, HP de Tijd en Globe. Prijzen: World Press Photo, ‘Amsterdam 700’, 1975, Zilveren Camera, verschillende prijzen Sport, Portret Kunst en Cultuur. Boeken: Nederlands Tijdschrift Fotografie, Deel 1, en Portret- ten, uitgeverij Lecturis.

Ramon van Flymen (1997, Zuiderwoude) Opleiding: economie aan de Eastern Kentucky University, VS Opdracht- gevers: FD, ANP-Hollandse Hoogte Prijzen: 2019 Zilveren Camera Nieuws Nationaal series, 3de prijs.

Tip de redactie

Logo Publeaks Wil je Villamedia tippen, maar is dat te gevoelig voor een gewone mail? Villamedia is aangesloten bij Publeaks, het platform waarmee je veilig en volledig anoniem materiaal met de redactie kunt delen: publeaks.nl/villamedia

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Uitgever

Dolf Rogmans

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Factuurgegevens

Villamedia Uitgeverij BV
Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Chris Helt, hoofdredacteur

Marjolein Slats, adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab, redacteur

Lars Pasveer, redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven, redacteur

Rutger de Quay, redacteur

Sales

Sofia van Wijk

Emiel Smit

Teddy van der Laan

Webbeheer

Marc Willemsen

Vacatures & advertenties

vacatures@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.