website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Van de schikgodinnen moet iedere podcast een parel zijn

Raymond Krul — Geplaatst op vrijdag 3 augustus 2018, 11:00

Nele Eeckhout, Siona Houthuys, Mirke Kist

Nele Eeckhout, Siona Houthuys, Mirke Kist - © Sanne Delcroix

Interview Hun podcast over een dementerende Vlaamse vrouw en haar al dan niet bestaande jeugdliefde Bob zette het Vlaams-Nederlandse AudioCollectief SCHIK in één klap op de kaart. Ze sleepten er verschillende prijzen mee in de wacht, waaronder een Tegel. Is hun werk journalistiek? En waar staan deze drie jonge audiofielen over vijf jaar?

Opeens stonden daar drie ietwat onbekende jonge vrouwen op het podium te stralen: Nele Eeckhout (29) en Siona Houthuys (28) uit Vlaanderen en Mirke Kist (27) uit Nederland. Samen vormen ze AudioCollectief SCHIK en zojuist hadden ze een heuse Tegel – de publieksprijs – in ontvangst genomen voor hun podcast BOB, een productie die ze maakten onder de vleugels van Dorst, de plek binnen de VPRO waar jonge makers nieuwe programma’s kunnen ontwikkelen. Ze wisten nauwelijks wat hen was overkomen.

Eeckhout: ‘Bij de uitreiking sta je tussen al die ongelooflijk goede journalisten die al hun hele leven fraudeschandalen onthullen en ministers laten vallen. En dan komen wij met ons braaf menselijk verhaal over een dementerende vrouw. Steeds als het over het lichten van tegels ging, dacht ik: wij?! Aan de andere kant is het ook mooi dat ons werk wordt gewaardeerd in journalistieke kringen. Er is blijkbaar een plek voor ons in die wereld.’

Toch was er wel wat discussie in de jury, zo bleek. ‘Na de uitreiking sprak ik een van de juryleden’, vertelt Houthuys. ‘Hij had ons niet willen nomineren omdat hij ons werk niet journalistiek genoeg vindt. Oké… eh, interessant, zei ik.
Sommige journalisten vinden het niet ethisch wat wij hebben gedaan, een verhaal maken met en over een dementerende vrouw. Het zijn terechte vragen die wij onszelf ook duizend keer gesteld hebben. Is het een verhaal dat de moeite waard is om te brengen? Vertrouwen we op de manier waarop we het vertellen? Daarover discussieerden we iedere dag opnieuw. Uiteindelijk heeft onze intuïtie de doorslag gegeven om ermee door te gaan.’
De twijfels over het journalistieke gehalte van hun werk zijn enigszins begrijpelijk, want Eeckhout, Houthuys en Kist zijn niet gemakkelijk in een hokje te stoppen. Ze ontmoetten elkaar in 2011 op de opleiding Woordkunst in Antwerpen, waar ze leerden schrijven, acteren en ‘media maken’. Houthuys: ‘Het is de bedoeling dat die drie disciplines voortdurend met elkaar in dialoog gaan. In feite draait het allemaal om storytelling: hoe bouw je een verhaal goed op?’

Naarmate de opleiding vorderde, waren de drie studenten steeds vaker in elkaars nabijheid te vinden.
Houthuys: ‘We werden K3 genoemd. En Kwik, Kwek en Kwak.’
Eeckhout: ‘En als we over de gang liepen, werd soms gezegd: kijk, daar heb je de drie schikgodinnen. Die naam hebben we als geuzenaam aangenomen, we vonden het een mooie analogie. De eerste godin spint de draad van het levensverhaal, de tweede meet de draad op en de derde knipt hem door.  Het klinkt misschien wat verheven, maar het drukt wel uit wat onze ambitie is. Er moet echt iets op het spel staan als wij een verhaal maken.’

Een van de opdrachten aan het einde van de studie was het maken van een radiodocumentaire.
Houthuys: ‘Het was een individuele opdracht, maar toch zaten we steeds met elkaar aan tafel en gaven we elkaar feedback. Toen voelden we al: het is veel leuker om dit met z’n drieën te doen.’

Kist:
‘Bijna alles wat we tot dat moment hadden geleerd kwam in die opdracht samen. Het was leuk, maar ik dacht wel: wat kun je ermee, zit er wel toekomst in het maken van radiodocumentaires?’

Eeckhout:
‘In Nederland heb je nog wel documentaires op de radio, maar in Vlaanderen is dat praktisch allemaal verdwenen.’
Kist: ‘Toen kregen we les van radiomaker Katharina Smets. Zij heeft onze ogen geopend voor de podcast. Ze nam ons mee naar luisteravonden en liet ons kennis maken met Radiolab en This American Life.’
Eeckhout: ‘We kregen masterclasses van geluidskunstenaar Duncan Speakman en dichter en radiomaker Pejk Malinowski. Toen wisten we het zeker: alles wat we doen, kan hier heel schoon in samenkomen.’

Dat was vier jaar geleden, nog voordat de halve wereld in vervoering raakte door S-Town, een van de succesvolste verhalende podcasts ooit. En nog voordat The Daily bestond, de dagelijkse podcast van The New York Times die iedere dag miljoenen luisteraars trekt. Zijn de audiofielen van SCHIK niet met de neus in de boter gevallen nu er sprake is van een ware podcasthype?
Houthuys: ‘Voor mij is het nog geen echte hype. Er wordt veel over gepraat, maar de podcast staat nog behoorlijk in de kinderschoenen. Veel mensen weten nog steeds niet wat het is.’
Eeckhout: ‘Het is misschien wel een beetje een hype aan het worden, maar daardoor krijg je ook mensen die zeggen: nu willen we ook een podcast. Maar zo moet je niet denken, je moet je altijd laten leiden door het verhaal.’
Kist: ‘We geven de laatste tijd regelmatig workshops en daarin zien we dat makers zich nog te veel richten op de vorm in plaats van op de inhoud.’
Houthuys: ‘Of ze beseffen nog niet helemaal dat een podcast allerlei vormen kan hebben. We hebben met BOB voor een verhalende vorm gekozen, maar een podcast kan ook een interview van een halfuur zijn, of een comedyshow. Alles kan in feite, als je maar die intieme band met je luisteraar kunt creëren – daarin onderscheidt de podcast zich van radio.’

De podcast mag dan misschien nog niet helemaal volwassen zijn, dat maakt het voor de podcastpioniers van SCHIK juist extra spannend. Neem nu de samenwerking met De Standaard. Een tijd lang maakte SCHIK iedere week een podcast voor de Belgische krant, ­Uitgesproken. Houthuys: ‘We lichtten iedere week een bijzonder verhaal uit de krant uit in audio. Ontzettend interessant, maar het was ook pittig.’
Kist: ‘Iedere week een podcast moeten maken is een totaal andere manier van werken dan wanneer je voor een langlopende productie als BOB bezig bent. Je haakt in op het nieuws, dus je moet eigenlijk altijd klaarstaan om op pad te gaan. Dat was soms lastig voor ons.’

Daarnaast merkten Houthuys, Kist en Eeckhout dat ze uit ander hout gesneden zijn dan de journalisten van de krant, vertelt laatstgenoemde. ‘We hebben daar ontzettend veel van geleerd. Wij zijn gefascineerd door verhalen die niet direct actueel zijn, terwijl zij zich bij alles afvragen: waarom moet dit morgen in de krant?’
Houthuys: ‘De manier van vertellen verschilt ook. Een krantenjournalist wil meteen bij het begin alle belangrijke informatie geven, terwijl wij onze verhalen heel anders opbouwen: we beginnen met een schijnbaar onbelangrijke anekdote, om tien minuten later een keer een eerste druppeltje informatie te verstrekken.’
Kist: ‘Wij zijn altijd op zoek naar het persoonlijke, dat is wat The Daily ook zo goed maakt. Maar dat heb je niet zomaar voor elkaar. Journalisten moeten heel veel tegenwoordig: ze moeten voor het web schrijven, video maken en dan moeten ze ook opeens met audio aan de gang. Je hebt tijd nodig om aan elkaar te wennen.’

Nieuwe podcastprojecten staan alweer op stapel, ook weer met journalisten, maar omdat de plannen nog niet definitief zijn, kunnen de drie er nog niet te veel over uitweiden. Waar staat SCHIK over vijf jaar?
Eeckhout: ‘We zijn op zoek naar een manier van werken die ook financieel duurzaam is, want met podcasts is het nog een beetje de vraag hoe je geld kunt verdienen. Maar we geloven er absoluut in dat we kunnen uitgroeien tot een soort productiebedrijf.’
Kist: ‘Subsidieaanvragen zullen altijd een deel van ons leven blijven, maar ik hoop dat we over vijf jaar een eigen SCHIK-huisje hebben met een paar stagiairs die onze interviews kunnen transcriberen, haha.’
Houthuys: ‘We moeten groot blijven dromen.’

Eeckhout: ‘Het moet altijd een trip blijven. We gaan niet als een machine podcast produceren omdat we daar geld mee kunnen verdienen. Nee, iedere podcast moet een bijzondere parel zijn. Waar het over moet gaan, geen idee. Je komt iets tegen en als het verhaal je in de billen bijt, dan zijt ge vertrokken.’

Over BOB
BOB is een zesdelige podcast over de dementerende Belgische vrouw Elisa (84), die de makers van SCHIK via via leerden kennen. Elisa begint haar kinderen opeens verhalen te vertellen over Bob, een naam die ze nog nooit eerder hadden gehoord. Elisa vertelt dat Bob haar jeugdliefde was. Ze heeft zelfs een kind van hem gekregen, zo vertelt ze, maar dat heeft ze gedwongen moeten afstaan. In de podcast gaat SCHIK op zoek naar de waarheid: bestaat Bob echt? En zo ja, heeft Elisa een zoon van hem gekregen? Voor de laatste editie van het IDFA maakte SCHIK ook een interactieve theatervoorstelling over Bob en Elisa. Luister via tek.st/dy

3 podcasttips
Nele Eeckhout: ‘Ear Hustle is een podcast die gemaakt wordt in de Amerikaanse San Quentin State Prison. Prachtige verhalen en ook auditief heel goed.’
Mirke Kist: ‘Invisibilia is een podcast van drie vrouwen over the invicible forces that shape human behaviour. Veel psychologie, erg goed gemaakt.’
Siona Houthuys: ‘De Kasteelmoord, ook van VPRO Dorst, gaat over een van de bekendste moordzaken in West-Vlaanderen. Slim verteld, geeft een mooi beeld van de West-Vlaamse cultuur.’

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

COP Bladenmaken

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.